II SA/Lu 693/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie: WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 25 czerwca 2024 r., znak: SKO.PS/40/190/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania K. B. (strona, skarżąca) reprezentowanej przez adwokata K. G., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 8 listopada 2023 r. omyłkowo złożonym do Prezydenta Miasta Z. (przekazanym do Wójta Gminy Z. pismem z dnia 9 listopada 2023 r.) K. B. zainicjowała postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad bratem J. K.. Do akt sprawy załączyła wypis z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w B. z dnia [...] października 2023 r., nr akt: [...], na podstawie którego J. K. został uznany za okresowo niezdolnego do samodzielnej egzystencji od dnia 25 września 2023 r. do października 2024 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r., znak: [...] organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na zaistnienie negatywnej przesłanki uzasadniającej odmowę, a mianowicie powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki po ukończeniu 18 roku życia, tj. art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."). Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r., znak: [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium rozpoznając odwołanie strony zwróciło uwagę na zmianę przepisów regulujących przyznawanie świadczeń pielęgnacyjnych. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią postanowienia rozdziału 7 zawierającego przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429). Zgodnie z art. 63 ust. 1 ww. ustawy, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przytoczonej regulacji wynika, że w stosunku do wniosków złożonych do dnia 31 grudnia 2023 r., spełniających wszystkie przesłanki z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu przed nowelizacją obowiązującą od 1 stycznia 2024 r. W ocenie Kolegium, bezspornym w realiach niniejszej sprawy jest, że brat skarżącej - J. K. jest bezdzietnym kawalerem, ma 68 lat i legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydanym do października 2024 r. Kolegium nie podzieliło jednak stanowiska zawartego w decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznając, iż organ I instancji dokonał błędnej wykładni jego treści i niewłaściwie zinterpretował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Niemniej jednak, zdaniem Kolegium, pomimo niewłaściwej argumentacji uzasadniającej podjętą przez organ instancji decyzję, należało odmówić K. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie Pracownik Socjalnej GOPS w Z. w dniu 28 listopada 2023 r. przeprowadził wywiad środowiskowy, w przedmiocie ustalenia zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym bratem i związanej z tym okoliczności rezygnacji z pracy zarobkowej. W toku wywiadu środowiskowego ustalono, że J. K. jest kawalerem i nie posiada własnych dzieci. Niepełnosprawny od około 2 lat mieszka z siostrą w [...] jest osobą upośledzoną umysłowo. Jest pod opieką lekarza rodzinnego, nie wymaga opieki poradni specjalistycznej i nie przyjmuje na stałe leków. K. B. podczas wywiadu wskazała, że brat wymaga pomocy w utrzymywania higieny osobistej. Ponadto wymaga on pomocy w załatwianiu spraw urzędowych. Skarżąca wykonuje wszystkie czynności związane z utrzymaniem porządku w domu, tj. pranie i sprzątanie. Niepełnosprawny nie wymaga pomocy w godzinach nocnych. Nadto z opisu czynności dotyczących opieki nad osobą niepełnosprawną załączonym do akt sprawy wynika, że opieka K. B. nad bratem sprowadza się głównie do czynności dnia codziennego, tj. włączenie telewizora, podanie gazety, robienie zakupów, rozmowy, wychodzenie na spacer itd. Kolegium wystąpiło do Kierownika GOPS w Z. o przeprowadzenie uzupełniającego wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji zakresu opieki jakiej wymaga J. K. i ustalenia czy opieka wymaga rezygnacji z pracy zarobkowej. W dniu 21 czerwca 2024 r. do Kolegium wpłynął uzupełniający wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 19 czerwca 2024 r. Z wywiadu wynika, że od ostatniej wizyty w środowisku, stan zdrowia niepełnosprawnego nie uległ pogorszeniu się. Niepełnosprawny nie leczy się w poradniach specjalistycznych i nie przyjmuje stałych leków. Leczy się jedynie w trakcie chorób sezonowych. J. K. jest osobą chodzącą, sam spożywa posiłki, ubiera się i korzysta z toalety. Wymaga pomocy przy gotowaniu, kąpieli, prasowaniu, sprzątaniu i praniu. Niepełnosprawny nie wymaga specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych i nie uczęszcza na zajęcia terapeutyczne. Nadto nie wymaga on pomocy w godzinach nocnych. K. B. ostatni raz była zatrudniona w latach 90-tych. Opieka sprawowana jest osobiście, jednak nie ma charakteru całodobowego. W świetle opisanych okoliczności organ podsumował, że w sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą (jej niepodejmowaniem) a sprawowaniem przez nią opieki nad bratem. Tym samym przesłanka pozytywna przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie została spełniona. W skardze na decyzję Kolegium strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj., art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą. W ocenie skarżącej organ nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie- zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał nadto pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawcy odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem skarżącej wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że jej brat potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Co nadto istotne, okoliczność, że brat skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Natomiast z wywiadu środowiskowego sporządzonego w niniejszej sprawie wynika, że osoba niepełnosprawna jest przewlekle chora. W wywiadzie szczegółowo opisano codzienne czynności wykonywane w ramach stałej, całodobowej opieki sprawowanej przez skarżącą nad bratem. Czynności te składają się na kompleksową opiekę i pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego dla osoby, która - jak orzekł uprawniony organ, jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Obok przygotowywania i podawania leków, systematycznego mierzenia ciśnienia, organizacji wizyt lekarskich, wyjazdów na badania lekarskie, wskazano również takie najbardziej podstawowe i niezbędne, czynności egzystencjalne, wykonywane przy osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, jak przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu, przygotowywanie posiłków i przygotowanie do snu, pomoc przy zabiegach higienicznych i dbałość o miejsce zamieszkania, ale również pranie, sprzątanie i prasowanie. W ocenie skarżącej, Kolegium pochopnie wykluczyło zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki i pomocy uzasadniającej prawo do świadczenia. Wszystkie te czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony przez stronę skarżącą, a strona przeciwna w zakreślonym przez ustawę terminie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Argumentacja organu I instancji, który oparł decyzję odmowną m.in. na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że – na dzień wydania zaskarżonej decyzji - prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., niemniej jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16, CBOSA). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. wyrok WSA w Lublinie z 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 55/19; wyrok z 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 87/19; wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 174/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 1 lutego 2022 r., II SA/Lu 20/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 maja 2022 r., II SA/Lu 185/22; CBOSA). Sąd podziela zatem trafność oceny organu odwoławczego w zakresie wyeliminowania wymienionej przesłanki odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest jednak zasadna. Materialnoprawną podstawą niniejszej sprawy są przepisy ww. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Stosownie bowiem do art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak wynika zatem z powyższego, do przyznania osobom wymienionym we wskazanym przepisie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza z nich dotyczy sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Druga z kolei dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania takiej opieki. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, wszak świadczenie pielęgnacyjne jest formą rekompensaty braku dochodu jedynie w takiej sytuacji i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Podkreślenia wymaga, że ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne nie może być okazją do zwiększenia (bądź uzyskania) dochodu w sytuacji, gdy rezygnacja z pracy nie jest ściśle związana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dla jego przyznania musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką. Należy zauważyć, że choć ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji pojęcia "sprawowanie opieki", to jednak z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu tego przepisu, musi ona mieć charakter stały bądź długoterminowy. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. przykładowo: wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20). Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny czy niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem niezdolnym do samodzielnej egzystencji oraz czy zakres sprawowanej opieki obiektywnie uniemożliwia skarżącej podjęcie pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. Bezspornym w realiach niniejszej sprawy jest, to że brat skarżącej - J. K. jest bezdzietnym kawalerem, ma 68 lat i legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydanym do października 2024 r. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że sama tylko okoliczność legitymowania się brata skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie gwarantuje automatycznie uzyskania przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie bada bowiem stanu zdrowia brata skarżącej, lecz weryfikuje czy zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawną uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Podkreślić przy tym trzeba, że zakres sprawowanej opieki musi być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20, CBOSA). W tym kontekście wymaga także podkreślenia, że organy orzekające w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych nie posiadają specjalistycznej wiedzy medycznej uprawniającej do kwestionowania orzeczeń innych organów orzekających w przedmiocie stopnia niepełnosprawności, jednakże mają obowiązek dokonać oceny określonej przesłanki przyznania świadczenia w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Zgodnie bowiem z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Możliwość weryfikacji wątpliwości w tym zakresie została przewidziana przez ustawodawcę wprost w art. 23 ust. 4aa u.ś.r., a środkiem umożliwiającym taką weryfikację jest rodzinny wywiad środowiskowy. W sprawie niniejszej Kolegium przeprowadziło uzupełniające postępowanie wyjaśniające, które potwierdziło, że mimo posiadania przez brata skarżącej orzeczenia o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie wyklucza zarobkowania, choćby częściowego oraz nie wymaga całodobowej obecności przy niepełnosprawnym bracie. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, brat skarżącej jest osobą chodzącą, sam spożywa posiłki, ubiera się i korzysta z toalety. Wymaga pomocy przy gotowaniu, kąpieli, prasowaniu, sprzątaniu i praniu. Do tego nie wymaga on pomocy w godzinach nocnych. Niepełnosprawny nie leczy się w poradniach specjalistycznych i nie przyjmuje stałych leków. Leczy się jedynie w trakcie chorób sezonowych. Z powyższego wynika, że większość z czynności wymienionych w wywiadzie środowiskowym nie wymaga całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności skarżącej gdyż pranie, sprzątanie, robienie zakupów są to czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym również przez osoby pracujące. Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (robienie zakupów, prasowanie). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, brat skarżącej jest osobą upośledzoną umysłowo ale nie jest osobą przewlekle chorą, nie wymaga opieki poradni specjalistycznej oraz nie przyjmuje na stałe leków. Leczy się jedynie w trakcie chorób sezonowych. Nie ma więc potrzeby organizacji dla niego wizyt lekarskich oraz wyjazdów na badania lekarskie. Ponadto, podopieczny skarżącej nie wymaga specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych ani zajęć terapeutycznych, co mogłoby wymagać dodatkowego zaangażowania i czasu ze strony skarżącej. W tych okolicznościach sąd ocenia, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w rzeczywistości nie odbiega od zwyczajnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby podejmujące zatrudnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższe czynności mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, tzn. nie dotyczą tylko grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku z legitymowaniem się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie odróżnia się świadczenie stałej pomocy osobie bliskiej, będące elementem obowiązku alimentacyjnego, będącego skutkiem tradycji, więzi rodzinnych i obowiązku moralnego od stałego świadczenia czynności opiekuńczych wymuszonych stanem niepełnosprawności, bez wykonania których zagrożona byłaby egzystencja niepełnosprawnego i jego godne funkcjonowanie. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Nie spełnia tego warunku codzienna pomoc przy czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do uznania, że zakres samodzielności brata skarżącej, choć ograniczony, to jednak nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sąd nie kwestionuje osobistego zaangażowania skarżącej w opiekę nad bratem, nie jest to jednak opieka całodobowa o charakterze niezbędnym, wykluczającym jakąkolwiek zawodową aktywność skarżącej. To zaś oznacza, że obiektywnie nie istnieje powód usprawiedliwiający oświadczenie skarżącej o braku możliwości podejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad bratem. Na gruncie rozpoznawanej sprawy podkreślić należy również, że skarżąca ostatni raz była zatrudniona w latach 90. W praktyce oznacza to, że przez ponad 20 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona nie była aktywna zawodowo. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskutek rezygnacji z zatrudnienia (porzucenia zamiaru podjęcia zatrudnienia lub rozwiązania dotychczasowego stosunku zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Jeżeli natomiast rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. własny wybór, brak pracy, kwalifikacji, wiek czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. O rezygnacji czy niepodejmowaniu zatrudnienia trudno mówić w stosunku do osoby, która nie pracowała przez tyle lat. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Oczywiście, osoba bierna zawodowo może wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od jego podejmowania z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła jednak w przedmiotowej sprawie. Kwestia możliwości przyznania świadczenia opiekunowi, który przez dłuższy czas przed złożeniem wniosku był bierny zawodowo, była rozważana w orzecznictwie i przyjęto, że świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać opiekunowi, który nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mając co najmniej potencjalną możliwość (zdolność), by zatrudnienie lub inną pracę zarobkową podjąć. Przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem też niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, jeżeli jest to w sposób oczywisty związane ze stanem podopiecznego (zob. wyroki NSA z: 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21; z 2 lipca 2008 r.; sygn. akt I OSK 1364/07; z 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też osoba bierna zawodowo w poprzednich latach (tj. przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego), może wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od podejmowania zatrudnienia właśnie z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Nie można bowiem wykluczyć, że u osoby biernej zawodowo nie dojdzie do takiej zmiany sytuacji w zakresie przyczyn i charakteru niepodejmowania zatrudnienia, która uzasadniałaby twierdzenie, że od określonej daty pojawiły się inne (niż występujące wcześniej) przyczyny rezygnacji z aktywności zawodowej. Inaczej mówiąc, nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to, że skarżąca, przed złożeniem wniosku o świadczenie, nie podejmowała zatrudnienia z przyczyn innych niż opieka nad bratem, jeśli tylko dowiedzione zostanie, że u podstaw rezygnacji w dacie złożenia wniosku z aktywności zawodowej leżała właśnie obiektywna konieczność sprawowania tejże opieki. Z powyższego wynika, że pomiędzy zakresem opieki sprawowanej przez skarżącą nad bratem, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy. Skarżąca nie zrezygnowała z pracy zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad bratem posiadającym znaczny stopień niepełnosprawności W świetle powyższej argumentacji zarzuty podniesione w skardze należy uznać za niezasadne. Kolegium prawidłowo oceniło na bazie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wywiadów środowiskowych, że nie została spełniona kluczowa przesłanka związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad bratem. Organ prawidłowo zastosował zatem art. 17 ust. 1 u.ś.r. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.