II SA/Lu 695/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Stażysta Magdalena Markowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi F. K. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] odmówił F. K. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w organizacjach podziemnych (Ruch Oporu Armii Krajowej oraz Wolność i Niezawisłość). Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu odmówił stronie wznowienia postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 22 grudnia 2009 r. F. K. (po sprecyzowaniu) wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia [...] utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 października 2008 r. (sygn. akt II SA/Lu 523/08) uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podniósł, że z akt sprawy nie wynika, a organ tego nie ustalił, czy wnioskodawca uchybił terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Ponadto Sąd wskazał, iż termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegł od dnia, w którym zainteresowany dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, a więc od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o nowych świadkach. W związku z czym – zdaniem Sądu – organ winien samodzielnie ustalić czy uchybienie miało miejsce i dopiero potem ustosunkować się, czy zaistniałe w tym okresie okoliczności uniemożliwiły zainteresowanemu bez jego winy złożenie wniosku o wznowienie postępowania w ustawowym terminie. Po wyroku Sądu postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu odmówił F. K. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Następnie organ administracji po rozpoznaniu zażalenia F.K. postanowieniem z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...]. Organ wykonując zalecenia Sądu postanowił dopuścić dowód z przesłuchania strony celem ustalenia, kiedy zainteresowany dowiedział się o istnieniu nowych dowodów, stanowiących podstawę wznowienia przedmiotowego postępowania. Podczas przesłuchania w dniu 19 lutego 2009 r. F. K. oświadczył, iż zna świadków: K. J. oraz L. K. od dzieciństwa ("byliśmy sąsiadami, mieszkaliśmy na jednej wsi i razem działaliśmy w organizacji"). Na podstawie powyższych ustaleń organ uznał, że wnioskodawca uchybił terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ wiedział o ww. świadkach w momencie składania wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Organ ponadto wskazał, że w przypadku uznania, iż omawiane oświadczenia świadków miałyby stanowić nowe dowody w sprawie należałoby stwierdzić, że dowody te nie istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich i nie mogłyby stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Kierownik Urzędu w uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołując orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że to strona winna udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (wyroki NSA z dnia 19 maja 2000 r., I SA/Wr 1038/97, Lex nr 43046 oraz z dnia 16 października 1998 r., III SA 2802/97, Lex 34954). W przedmiotowej sprawie wnioskodawca także – zdaniem organu – nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Samo wniesienie prośby nie jest bowiem wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Koniecznym jest również uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić dopiero w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się nie do przezwyciężenia. F. K. jako powód, który uniemożliwił mu złożenie wniosku w terminie zakreślonym przez art. 148 § 1 kpa wskazał na pozostawienie dokumentów dotyczących niniejszej sprawy w "biurze kombatantów", które było zamknięte przez dłuży czas z powodu choroby osoby je prowadzącej. Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie organu w omawianej sprawie strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez jej winy. F. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że dokumenty kombatanckie przekazał Zarządowi Stowarzyszenia Żołnierzy Oddziałów Partyzanckich WiN w L., gdzie obiecano mu pomoc, a ze względu na to, że biuro było zamknięte, nie mógł z nikim się skontaktować. Okoliczność ta, zdaniem skarżącego, stanowiła przeszkodę, której pomimo staranności nie był w stanie przezwyciężyć. Poza tym w skład Zarządu Stowarzyszenia wchodzą osoby "w sędziwym wieku (...) schorowani i dlatego biuro często bywa nieczynne". Dla potwierdzenia tego faktu skarżący prosi o przesłuchanie prezesa Zarządu – K. K. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez Sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W przedmiotowej sprawie skarga nie podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa Należy zauważyć, że organ administracji rozpatrywał już wniosek F. K. o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia 6 maja 2008 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie, a następnie utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. Postanowienia te w wyniku wniesienia skargi zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Obecnie kontrolą sądową objęte zostało postanowienie Kierownika Urzędu z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 7 lipca 2009 r. dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Rozpoznając ponownie ww. wniosek organ odmówił przywrócenia terminu z powołaniem się na art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 i art. 59 k.p.a. jest instytucją prawa procesowego, mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. W art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie (uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku oraz dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin). Wystąpienie łącznie tych czterech przesłanek przywrócenia terminu oznacza obowiązek pozytywnego załatwienia sprawy przez organ (patrz B. Adamiak, J. Borkowski " Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 327-333). Podstawowym warunkiem przywrócenia terminu jest zatem zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Organ po raz kolejny rozpoznając przedmiotową sprawę, wykonując zalecenia Sądu, ustalił kiedy zainteresowany dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) tj. kiedy dowiedział się o nowych świadkach (których wskazał we wniosku z dnia 21 maja 2007 r.). Z przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego w postaci przesłuchania wnioskodawcy wynika, że F. K. znał świadków K. J. i L. K. od dzieciństwa, i że wraz z nim działali oni w organizacji podziemnej. Fakt ten stanowi bezspornio o tym, że dowody, na które powołuje się wnioskodawca znane mu były cały czas, w związku z tym nie mogą one stanowić przesłanki do wznowienia postępowania. Nie stanowią bowiem nowych dowodów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, takie zdarzenia które strona znała i mogła powołać. Podstawą wznowienia mogą być okoliczności faktyczne lub dowody, a nie ocena prawna ich znaczenia dla rozstrzygnięcia. Skarżący, który wiedział o faktach i dowodach i nie ujawnił ich w toku postępowania, nie może w podaniu o wznowienie postępowania uzasadniać zachowania terminu brakiem wiedzy o znaczeniu prawnym tych okoliczności faktycznych lub dowodów. Termin jednego miesiąca biegnie od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym skarżący prawidłowo ocenił znaczenie dowodu lub faktu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2007 r. IV SA/Wa 1316/07, LEX nr 425393). Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca o okolicznościach podanych przez siebie jako nowe wiedział długo przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, a nawet przed złożeniem wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. W związku z tym nie możemy tutaj mówić o zachowaniu terminu, ani o jego niezawinionym uchybieniu. Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wnioskodawca nie spełnił podstawowej przesłanki, od wystąpienia której uzależnione jest przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Osoba zainteresowana powinna bowiem uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenia terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadkach stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Natomiast wnioskodawca w omawianej sprawie niedostatecznie uzasadnił swoje stanowisko w zakresie braku swojej winy w nie zachowaniu terminu. Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi są niezasadne oraz, że Sąd z urzędu nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji