II SA/Lu 698/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2012r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania T. D. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... uchylającą decyzję własną z dnia ...przyznającą T. D. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką R. D. Organ I instancji stwierdził, że od dnia 1 września 2011r. świadczenie było pobierane nienależnie, gdyż z tą datą T. D. uzyskał prawo do pobierania renty strukturalnej ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a w świetle ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych pobieranie renty strukturalnej wyklucza możliwość uzyskania takiego świadczenia. Informację o nabyciu prawa do renty skarżący złożył organowi w dniu 10 stycznia 2012r., a zatem świadczenie było pobierane nienależnie od września do grudnia 2011r. W odwołaniu T. D. podnosił, że nie został prawidłowo poinformowany o tym, że świadczenie w takiej sytuacji mu nie przysługiwało. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania stwierdzając, że z chwilą przyznania renty strukturalnej T. D. przestał spełniać warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a więc pobrał je nienależnie, dlatego na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zachodziła konieczność uchylenia decyzji przyznającej mu to świadczenie za wskazany okres. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że formularze wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (ustalone w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw polityki społecznej) zawierają pouczenie w sprawie trybu i warunków przyznania świadczenia, obowiązków informacyjnych strony oraz treść oświadczeń strony, służących do określenia czy spełnia ona warunki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. T. D. składając taki wniosek złożył oświadczenie, że zapoznał się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pielęgnacyjnego oraz że jest obowiązany powiadomić właściwy organ o zmianach mających wpływ na uprawnienie do świadczenia. Dodatkowo w odrębnym oświadczeniu stwierdził, że nie jest uprawniony do emerytury, renty lub innych świadczeń o charakterze zaopatrzenia emerytalnego. Organ spełnił więc obowiązek pouczenia strony o warunkach pobierania świadczenia oraz o konieczności przekazywania informacji o okolicznościach mających wpływ na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, jak również o skutkach nieprzekazania tych informacji. Stosowne pouczenie znajduje się również w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł T. D. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że organ nie pouczył go, że pojęcie "renta" obejmuje również rentę strukturalną, dlatego pobierając rentę strukturalną nie był świadomy, że powinien o tym poinformować organ pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych, lecz wyłącznie kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej (m.in. wydawanych przez te organy decyzji), badając ich zgodność z prawem – taka kompetencja sądów administracyjnych wynika wprost z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Kontrolując legalność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzić należy, że nie narusza ona obowiązujących przepisów, a więc skarga nie może być uwzględniona. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 139, poz.992 ze zm.) zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Jednocześnie przepis art. 30 ust. 2 ustawy stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (pkt 1). Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje zaś m.in. wtedy, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy), przy czym przez pojęcie renta należy rozumieć m.in. renty strukturalne określone w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. (art. 3 pkt 5 ustawy). Bezspornie skarżący T. D. otrzymał rentę strukturalną, a zatem z tą chwilą nie miał już prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego mu decyzją wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ...– bezterminowo począwszy od 8 lipca 2011r. w kwocie 520 zł miesięcznie. Prawidłowo organy stwierdziły przy tym, że skarżący był pouczony wprost o tym, że uzyskanie renty powoduje utratę prawa do przyznanego mu świadczenia i że powinien o tym poinformować organ. Pouczenia takie zostały zawarte zarówno w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 8 lipca 2011r., uzupełnionym i podpisanym przez skarżącego (k.23, 24 akt admin.), jak i w decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 18 lipca 2011r. (k. 26). Wprawdzie nie zawierają one ustawowej definicji "renty" poprzez wyraźne wskazanie, że obejmuje ona również rentę strukturalną, jednak nie świadczy to o wadliwości pouczenia, a tym bardziej o jego braku. Skoro zatem skarżący pobrał rentę strukturalną, która uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o czym był pouczony, to zasadnie organy uznały, że pobrane przez niego świadczenie za okres od września do grudnia 2011r. było świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, co uzasadniało uchylenie na podstawie art. 32 ust. 1 in fine ustawy decyzji przyznającej mu takie świadczenie Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszają zatem obowiązujących przepisów. Sąd podziela przy tym stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2010r., I OSK 1208/09, iż decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jest decyzją konstytutywną, kształtuje sytuację strony na przyszłość i zasadniczo nie może nastąpić z datą wsteczną, z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust.1 in fine. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy przewiduje bowiem trzy grupy okoliczności uzasadniających pozbawienie prawa do świadczeń rodzinnych: pierwsza z nich to zmiana sytuacji rodzinnej lub dochodowej, mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, druga to nabycie przez członka rodziny prawa do świadczeń rodzinnych w innym państwie (...), zaś trzecia to nienależnie pobranie świadczeń rodzinnych. Dwie pierwsze przesłanki uzasadniają wyłącznie zmianę lub uchylenie decyzji od daty jej wydania, natomiast trzecia przesłanka – występująca w niniejszej sprawie – uzasadnia uchylenie decyzji z mocą wsteczną i pozbawienie strony prawa do wypłaconego jej świadczenia, podlegającego zwrotowi. Z tych względów, w sprawie niniejszej brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji.