II SA/Lu 7/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 26 listopada 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 23 października 2009 r. odmawiającą przyznania A. S. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, że A. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu doznanych represji, to jest z uwagi na fakt, że jego ojciec był aresztowany przez UB, a on sam był zastraszany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa jako syn członka Armii Krajowej oraz WiN. Powołaną wyżej decyzją z dnia 23 października 2009 r. Kierownik Urzędu odmówił przyznania A. S. wnioskowanych uprawnień, wskazując, iż podniesione we wniosku okoliczności nie stanowią represji w świetle art. 1-4 ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu podkreślił, iż we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. S. nie wykazał, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne uzasadniające przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące zastraszania go przez funkcjonariuszy UB z powodu przynależności jego ojca do Armii Krajowej oraz Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" nie są represjami w rozumieniu powołanej ustawy i nie mogą zostać potraktowane jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył A. S. Skarżący podniósł, iż jego ojciec angażował go w czasie wojny w działalność polegającą na roznoszeniu tajnej poczty. W tym celu kontaktował się on z łączniczką Z. G., od której odbierał pocztę. Ponadto od młodych lat pomagał ukrywać się swojemu stryjowi, który przez wiele lat był poddany represjom ze strony funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa w Polsce Ludowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art.136 k.p.a., mającego odpowiednie zastosowanie do wniosku zgłoszonego w trybie art. 127 § 3 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną. W rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego prawidłowo rozstrzygnął tę sprawę zgodnie z wymogami określonymi w powołanych wyżej przepisach. Skarżący domaga się przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Twierdzi, że w latach 1945 – 1953 był represjonowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa z powodu działalności jego ojca A. S., pseudonim "Saturnin", w Armii Krajowej oraz Zrzeszeniu "Wolność i Niezawisłość". Represje polegać miały na nękaniu domu rodzinnego przez pracowników Urzędu Bezpieczeństwa, zastraszaniu, grożeniu, biciu i obrażaniu. Ponadto przez długie lata traktowano skarżącego jako "dziecko bandyty". Prawidłowe jest stanowisko organu administracji, że podawane przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw do przyznania mu uprawnień kombatanckich. W myśl art. 1 ust. 1 ustawy kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 ustawy przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, 2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach, 3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych: a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR, 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia (ust. 2). Z powołanego art. 4 ustawy wynika, że za represje stanowiące podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich nie mogą być uznane represje, którym podlegał skarżący jako dziecko wraz z rodziną z powodu działalności jego ojca w Armii Krajowej oraz w Zrzeszeniu "Wolność i Niezawisłość". Należy podkreślić, że przepisy ustawy przewidują przyznanie uprawnień kombatanckich osobom, które podlegały represjom w ściśle określonych przypadkach. Przepisy ustawy, w szczególności zaś art. 4, nie pozwalają na przyjęcie, iż podleganie zastraszaniu, szykanowaniu, a nawet naruszaniu nietykalności cielesnej przez pracowników aparatu bezpieczeństwa Polski Ludowej stanowi samodzielny tytuł do uzyskania wnioskowanych przez skarżącego uprawnień. W związku z tym, choć faktu określonych cierpień doznanych przez skarżącego w okresie powojennym w latach 1945 - 1953 organ administracji nie neguje, to w świetle przepisów ustawy nie ma podstaw w rozpoznawanej sprawie do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do okoliczności podniesionych w skardze należy wskazać, iż nie mają one wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że skarżący urodził się w czasie wojny, w listopadzie 1941 r. Był zatem zaledwie kilkuletnim dzieckiem, gdy ojciec jego działał czynnie w Armii Krajowej. Wprawdzie świadek E. M. w dołączonym do wniosku skarżącego oświadczeniu wskazał, iż ojciec skarżącego posyłał go do jego domu z różnymi meldunkami, jednakże okoliczność ta nie daje podstawy do uznania, że skarżący spełnia przesłanki określone w ustawie. Należy podkreślić, że ojciec skarżącego aresztowany został w lipcu 1949 r., a więc w chwili gdy skarżący nie miał jeszcze ośmiu lat. Nie mógł zatem skarżący, z racji wieku, prowadzić działalności uznanej za kombatancką w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy. W szczególności nie mógł skarżący pełnić służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach oraz działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, ani pełnić służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych w okresie powojennym. Ubocznie zauważyć należy, ze sam skarżący w toku postępowania administracyjnego jako podstawę przyznania uprawnień kombatanckich powoływał wyłącznie podleganie represjom związanym z działalnością jego ojca. W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie można zatem uznać, że skarżący prowadził działalność, określoną w art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy, to jest pełnił służbę w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych, stawiających sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej, ani też że podlegał represjom w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy. Okoliczność, iż skarżący udzielał pomocy osobie podlegającej represjom okresu powojennego również nie pozwala w świetle przepisów ustawy na przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.