II SA/Lu 700/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia 11 lipca 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu odwołania M. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza T. z dnia 18 marca 2011r. nakazującą W. i W. M. przyłączenie jego działki nr ...położonej przy ul. W. w T. do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej. Organ I instancji wskazał, że nieruchomość należąca do W. i W. M. nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, natomiast znajduje się na niej wyłącznie zbiornik bezodpływowy do gromadzenia nieczystości ciekłych. W. i W. M. posiadają umowę na świadczenia w zakresie usług komunalnych z Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w T., ale ze zużytych 15 m3 wody pobranej z wodociągu miejskiego odprowadzili tylko 11 m3 ścieków, co świadczy o tym, że nieprawidłowo realizują oni obowiązek utrzymywania porządku i czystości w gminie. W pasie drogowym ulicy W. przebiega natomiast sieć kanalizacji sanitarnej ciśnieniowej, która została oddana do eksploatacji w grudniu 2006r., a więc W. M. powinien - zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - przyłączyć swoją nieruchomość do tej sieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podzieliło stanowisko organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że obowiązek wynikający z powołanego art. 5 ust. 1 pkt 2 ma charakter powszechny, a więc odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej i nie jest uzależniony ani od względów ekonomicznych ani od względów osobistych leżących po stronie właściciela nieruchomości - nie ma więc znaczenia czy właściciel nieruchomości posiada fundusze na jej podłączenie. Z obowiązku tego nie zwalnia również właściciela wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe (szambo), gdyż to rozwiązanie ustawodawca traktuje jako przejściowe i dopuszczalne tylko tam, gdzie budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona (art. 5 ust. 1 pkt 2). Kolegium ustaliło ponadto, że z uwagi na to, że przedmiotowa sieć na obszarze aglomeracji T. budowana była w ramach Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, wdrażającego postanowienia Dyrektywy 91/271/EWG, wykluczona jest obecnie możliwość budowania na terenie tej aglomeracji przydomowych oczyszczalni ścieków. Kolegium zwróciło uwagę, że również w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta T. z dnia 30 września 2002r. Nr XXXIV/185/2002 (Dz.Urz. Woj. Lub. Nr 161, poz. 3686) obowiązek gromadzenia ścieków bytowo – gospodarczych w celu ich wywozu do oczyszczalni ścieków ma charakter przejściowy, "do momentu zakończenia budowy sieci kanalizacyjnej" (§16). Nie ma znaczenia w jakim systemie będzie wykonana sieć kanalizacyjna - czy w ciśnieniowym czy w grawitacyjnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł W. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W przekonaniu skarżącego, skoro posiada on szambo, to – w świetle art. 3a ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - nie ma obowiązku przyłączania swojej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Skarżący wykonuje zatem ustawowy obowiązek utrzymywania czystości i porządku w Gminie Miejskiej T., a więc nie było podstaw do zastosowania art. 5 ust. 7 cyt. ustawy i nakazania mu przyłączenia jego nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 póz. 1269 z póź.zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów. Obowiązki właścicieli nieruchomości związane z utrzymywaniem porządku i czystości w gminie zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008), zwanej dalej ustawą. W świetle art. 5 ust. 1 tej ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez m.in.: 1) wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym; 2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; 3) zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie; 3a) gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych; 3b) pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (...). Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowo - administracyjnym podkreśla się, że jeżeli sieć kanalizacyjna istnieje, to posiadanie zbiornika bezodpływowego, nawet spełniającego wszelkie wymagania, nie zwalnia właściciela nieruchomości z obowiązku podłączenia tej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej; z obowiązku tego zwalnia właściciela jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków.(por. W. Radecki, Komentarz do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, LEX, a także wyrok WSA z dnia 16 listopada 2009r., IV SA/wa 1071/09), a takiej skarżący W. M. nie posiada. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, ze wskazanego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy obowiązku właściciel nieruchomości nie został zwolniony, pomimo dodania do tego przepisu ust. 3a. Jak wyżej wskazano, przepis art. 5 ustawy nakłada na właścicieli nieruchomości szereg różnych obowiązków związanych z utrzymaniem porządku i czystości w gminie. Obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych, wymieniony w ust. 1 pkt 3a, na który powołuje się skarżący, są różnymi obowiązkami, a więc wykonanie jednego z nich nie zwalnia właściciela nieruchomości z wykonania drugiego. Wykładnia tych przepisów nie pozwala na przyjęcie, że chodzi w nich o ten sam obowiązek – skoro już w pkt 2 jest mowa wprost o konieczności wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy w sytuacji, gdy brak jest sieci kanalizacyjnej (lub jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona), to wprowadzanie takiego samego obowiązku z pkt 5 byłoby całkowicie zbędne. Zakładając racjonalność ustawodawcy należy więc uznać, że w analizowanych przepisach chodzi o dwa różne, choć podobnie brzmiące, obowiązki, których istota sprowadza się – w pierwszym przypadku – do prawidłowego odprowadzania nieczystości ciekłych (poprzez przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków i ewentualnie bezodpływowego zbiornika), a w drugim do gromadzenia nieczystości ciekłych (w zbiornikach bezodpływowych), przy czym - o ile odprowadzanie nieczystości w każdym przypadku związane jest z uprzednim gromadzeniem tych nieczystości, o tyle ich gromadzenie nie zawsze kończy się odpowiednim sposobem odprowadzania. Oznacza to, że samo gromadzenie nieczystości ciekłych w bezodpływowych zbiornikach (o czym mowa w pkt 3a) nie jest równoznaczne z prawidłowym odprowadzaniem tych nieczystości (o czym mowa w pkt 2). Stanowisko skarżącego, iż posiadanie bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) – zgodnie z pkt 3a - zwalnia go z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie jest więc słuszne. W sytuacji występującej w sprawie organ zasadnie więc nałożył na niego obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy, a podniesiony przez skarżącego zarzut, iż z uwagi na wyposażenie nieruchomości w szambo zachodziła niedopuszczalność wydania takiego nakazu, zgodnie z art. 5 ust. 8, jest nietrafny, gdyż ust. 8 dotyczy tylko obowiązków wymienionych w ust. 1 pkt 3- 3b, a nie obowiązku wynikającego z ust. 1 pkt 2. Wobec kategorycznego brzmienia powołanych przepisów organ, który stwierdził niewykonanie obowiązku wynikającego m.in. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie mógł ze względów na sytuację materialną skarżącego odstąpić od wydania takiego nakazu. Trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku w sprawie IV SA/Wa 1071/09, iż "decyzja nakładająca obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej nie ma charakteru uznaniowego, konieczność jej wydania nie jest pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja majątkowa czy życiowa osoby zobowiązanej (...)" Z tych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).