II SA/Lu 701/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K. C. i L. C. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2025 r., znak: ZOA-VI.7721.12.2022.MF w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 9 października 2025 r. znak: ZOA-VI.7721.12.2022.MF Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej jako: LWINB lub organ odwoławczy) po rozpatrzeniu zażalenia L. i K. C. (dalej jako: skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Puławach (dalej jako: PINB) z dnia 22 sierpnia 2025 r., znak: PINB.5159/1/22/N odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Puławach z dnia 22 kwietnia 2022 r. znak: PINB.5160/1/22/N. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Puławach decyzją ostateczną z dnia 22 kwietnia 2022 r. znak: PINB.5160/1/22/N, wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako pr. bud.) odmówił nałożenia na B. D. nakazu wykonania określonych czynności, przy schodach zewnętrznych wejściowych do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], od strony działki nr ewid. [...] w N. , gm. N. Wnioskiem z dnia 8 lipca 2025 r., przekazanym przez LWINB w dniu 25 lipca 2025 r. do PINB L. i K. C. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji PINB w Puławach z dnia 22 kwietnia 2022 r. znak: PINB.5160/1/22/N. Z uwagi na braki formalne ww. wniosku, PINB pismem z dnia 30 lipca 2025 r. wezwał wnioskodawców do jego uzupełnienia poprzez podanie konkretnej przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 1 k.p.a. oraz podanie dokładnej daty, kiedy skarżący dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi na powyższe skarżący pismem z dnia 11 sierpnia 2025 r. złożyli uzupełnienie wniosku, w którym wskazali, że przesłanką do wznowienia postępowania jest art. 145 1 pkt 5 k.p.a., a datą uzyskania przez nich wiadomości stanowiącej podstawę wznowienia postępowania jest 7 lipca 2025 r., tj. doręczenie pisma, informującego o zakończeniu badania i wyjaśnienia złożonego przez nich wniosku (pismo Biura Rzecznika Praw Obywatelskich Zespół Prawa Cywilnego z dnia 4 lipca 2025 r. znak: [...]), którego kserokopię pierwszej strony załączyli do ww. pisma. Po rozpatrzeniu wniosku PINB w Puławach postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2025 r. znak: PINB.5160/1/22/N wydanym na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną PINB z dnia 22 kwietnia 2022 r. znak: PINB.5160/1/22/N. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, organ I instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie informację, na którą powołują się wnioskodawcy, tj. sprawa dotycząca zniesienia współwłasności była znana organowi jak i stronom postępowania, co zostało ujęte w ww. ostatecznej decyzji PINB w Puławach. Ponadto organ I instancji wskazał, że już we wniosku z dnia 4 stycznia 2022 r., wnioskodawcy sami wskazali na postanowienie Sądu Okręgowego w L. oddalające wniosek o zniesienie współwłasności. Zdaniem organu I instancji data, którą L. i K. C. wskazali w uzupełnieniu wniosku z dnia 11 sierpnia 2025 r., tj. 7 lipca 2025 r., jest datą błędną, gdyż już od dnia 4 stycznia 2022 r. (data ich pierwszego pisma), posiadali wiedzę o fakcie, że działka jest współwłasnością L. C., K. C. i B. D.. Zatem fakt o współwłasności działki nr ewid. [...], objętej przedmiotem postępowania zakończonej ww. ostateczną decyzją PINB w Puławach był znany zarówno organowi, który tą decyzję wydał, jak i L. i K. C. w dniu wydawania decyzji. Wobec powyższego stwierdzono, że w rozpatrywanej sprawie, wnioskodawcy wiedzieli o ww. okolicznościach co najmniej od 4 stycznia 2022 r., w związku z czym termin jednego miesiąca (o którym mowa w art. 148 1 k.p.a.), został znacząco przekroczony. Na powyższe postanowienie, zażalenie wnieśli L. i K. C.. Po rozpatrzeniu zażalenie LWINB postanowieniem z dnia 9 października 2025 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania. Organ odwoławczy podzielił ocenę prawną i faktyczną sprawy i uznał, że został przekroczony termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. LWINB wyjaśnił, że postępowanie administracyjne, po wpłynięciu podania o wznowienie postępowania, jest podzielone na dwa etapy. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia wymienionych art. 145 1, art. 145a § 1, art. 145aa 1 lub art. 145b § 1 k.p.a., a także czy został on wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. oraz czy osoba wnosząca podanie jest stroną tego postępowania. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z tych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Natomiast drugi etap obejmuje kontrolę merytoryczną, tj. postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Organ odwoławczy stwierdził, że jedną z przyczyn, dla których może nastąpić odmowa wznowienia postępowania, jest złożenie przez stronę wniosku o wznowienie postępowania z naruszeniem art. 148 1 k.p.a., stosownie do którego, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślił, że zbadanie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej, albowiem wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia przez stronę terminowi do jego złożenia, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, jako godzące w zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W uzasadnieniu podkreślono, że przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w k.p.a., organ administracji jest zobowiązany do wydania, na podstawie art. 149 3 k.p.a., postanowienia o odmowie wznowienia. Organ podniósł, że L. i K. C., w piśmie z dnia 11 sierpnia 2025 r., będącym uzupełnieniem wniosku o wznowienie postępowania, jako podstawę wznowienia wskazali art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności lub dowody, o jakich mowa w ww. przepisie, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał już w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Wnioskodawcy wskazali, że o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania dowiedzieli się w dniu 7 lipca 2025 r., tj. wraz z doręczeniem pisma RPO z dnia 4 lipca 2025 r. informującego o zakończeniu badania i wyjaśnienia złożonego przez nich wniosku, w którym podtrzymano pogląd o braku możliwości zniesienia współwłasności nieruchomości. Wnioskodawcy wskazali bowiem, że uniemożliwienie zniesienia współwłasności spowodowało zaistnienie nowej okoliczności do wznowienia postępowania. Zdaniem wnioskodawców zniesienie współwłasności oddaliłoby wadliwość braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i uregulowanie samowoli budowalnej, gdyż schody posadowione byłyby na gruncie własnym. LWINB podkreślił, że z akt sprawy, w tym z uzasadnienia decyzji ostatecznej PINB w Puławach z dnia 22 kwietnia 2022 r. znak: PINB.5160/1/22/N wynika, że o okolicznościach stanowiących w ocenie L. i K. C. przesłankę z art. 145 1 pkt 5 k.p.a., wymienioną w uzupełnieniu wniosku o wznowienie postępowania z dnia 11 sierpnia 2025 r., wnioskodawcy wiedzieli znacznie wcześniej niż w dniu 7 lipca 2025 r. Organ zaznaczył, że sprawa dotycząca zniesienia współwłasności przedmiotowej działki nr ewid. [...] była już znana organowi I instancji i stronom postępowania wcześniej, gdyż już nawet w piśmie z dnia 4 stycznia 2022 r., L. i K. C. wskazali, że zostało wydane prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w L. oddalające wniosek o zniesienie współwłasności Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że w sprawie zaszły podstawy do odmowy wznowienia postępowania, na wniosek L. C. i K. C.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 listopada 2025 r. zarzucono: - błędną interpretację okoliczności przedstawionej przesłanki stanowiącej podstawę wznowienia postępowania wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - zaniedbanie przez organ nadzoru budowlanego w postępowaniu wykonania obowiązku zastosowania się do zapisów art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a. ignorując jego treść; - niedopełnienie przez organ I i II instancji obowiązku spełnienia zapisów art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tj.: podjęcia niezbędnych działań zmierzających do usunięcia samowoli budowlanej (lub zawieszenia postępowania) niezależnie od czasu trwania i wyniku kończącego postępowanie rozpoznanie sprawy związanej przez inny organ; - rażące i świadome zaniechanie podjęcia działań przez organy nadzoru budowlanego I i II instancji wynikające z zapisów art. 50-51 oraz art. 48 pr. bud., które nakładają obowiązek do ich wykonania; - niedopuszczalne naruszenie prawa własności obowiązujących i zapisanych w treści art. 64 Konstytucji RP; - narażenia na znaczne szkody wnioskodawców i spowodowanie odpowiedzialności odszkodowawczej organów za popełnione rażące błędy w postępowaniu u wydanej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy organy administracji prawidłowo zastosowały art. 149 § 3 k.p.a. i odmówiły wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Puławach z dnia 22 kwietnia 2022 r. znak: PINB.5160/1/22/N., na podstawie której odmówiono nałożenia na B. D. nakazu wykonania określonych czynności, przy schodach zewnętrznych wejściowych do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], od strony działki nr ewid. [...] w N., gm. N.. Sąd podziela teoretyczne rozważania organu odwoławczego odnoszące się do procedury wznawiania postępowania określone w przepisach art. 145-152 k.p.a., a także ocenę, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Dlatego też zasadne było zakończenie sprawy wszczętej na wniosek skarżących już na etapie wstępnym, czyli badania zasadności samego wznowienia postępowania. Słusznie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono, że w fazie wstępnej organ bada, czy wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony, czy jest on oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, określonych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W przypadku, gdy organ oceni, że wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i art. 145a K.p.a., nie pochodzi od strony bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia przewidziane w art. 148 k.p.a., wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. W realiach przedmiotowej sprawie skarżący wnieśli wniosek o wznowienie postępowania powołując się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przy czym skarżący powołali się na nową okoliczność, czyli informację uzyskaną od Rzecznika Praw Obywatelskich w piśmie z dnia 4 lipca 2025 r. (doręczonym im w dniu 7 lipca 2025 r.), z której wynika, iż zniesienie współwłasności nieruchomości, której właścicielem są skarżący jest niemożliwe. Odmawiając wznowienia postępowania organy podkreśliły, że skarżący przekroczyli miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 1 k.p.a. Niewątpliwie bowiem o tym, że działka nr [...] stanowi współwłasność skarżących oraz B. D. mieli pełną wiedzę oraz świadomość, a także wiedzieli, w szczególności z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 12 października 2016 r. sygn. akt I Ns [...], że brak jest podstaw do zniesienia współwłasności. Okoliczność ta była znana zarówno skarżącym jak i organowi I instancji na etapie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. PINB w Puławach. Słusznie przyjęły organy, że o faktach związanych ze zniesieniem współwłasności działki nr [...] skarżący nie dowiedzieli się z pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 4 lipca 2025 r., gdyż wiedzą w tym zakresie dysponowali już znacznie wcześniej. Zdaniem Sądu nie można przyjęć, że skarżący złożyli wniosek o wznowienie w określonym ustawowo terminie, a ponadto, co również istotne, okoliczności, na które się powoływali nie są okolicznościami nowymi. Należy podkreślić, że chociaż na etapie wstępnym postępowania wznowieniowego zasadniczo nie ocenia się, czy powołana przez wnioskodawcę przesłanka wznowienia istnieje, to jednak, w przypadku powoływania się na okoliczność, która w sposób oczywisty nie ziściła się możliwe jest zakończenie postępowania na etapie wstępnym. Wszystkie zaś fakty wynikające z pisma Rzecznika Praw Obywatelskich były znane organowi oraz skarżącym na etapie wydawania decyzji ostatecznej PINB w Puławach z dnia 22 kwietnia 2022 r., co również potwierdza prawidłowość stanowiska organów wyrażonego w zaskarżonych postanowieniach. Sama okoliczność uzyskania pisma od Rzecznika Praw Obywatelskich w lipcu 2025 r. nie jest okolicznością nową dla sprawy zakończonej ostateczną decyzją objętą wnioskiem o wznowienie. Z tych powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.