II SA/Lu 703/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - w zakresie wniosku I. P. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą – I. P. z obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi, zaś w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąc decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, I. P. (dalej: skarżąca) wniosła równocześnie o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, argumentując wniosek tym, że sytuacja materialna w jakiej się znajduje czyni zbyt uciążliwym wykonanie tego obowiązku. Jako majątek skarżąca zadeklarowała mieszkanie o powierzchni 46 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,10 ha zabudowaną domem o powierzchni 50 m². Dalej skarżąca wyjaśniła, iż wysokość dochodów gospodarstwa domowego to jej emerytura w kwocie [...] zł oraz renta męża w kwocie [...] zł (kwoty brutto). Zgodnie z oświadczeniem na miesięczne wydatki rodziny składają się opłaty za mieszkanie i media - [...] zł, wyżywienie - [...] zł, leki - ok. [...] zł. Nadto skarżąca dodała, iż wspiera finansowa swoje dzieci w szczególności córkę. Rozpoznając wniosek skarżącej Sąd zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei po myśli art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącej należy w pierwszej kolejności przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie należy zastrzec, iż przywołana powyżej zasada jest odstępstwem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie i może mieć zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, w których na skutek zapłaty należnych kosztów nastąpiłoby zachwianie sytuacji materialnej, powodujące brak zapewnienia stronie skarżącej i jej rodzinie koniecznych środków codziennego utrzymania. Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej skarżącej doprowadziła do konkluzji, że zachowała ona wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy, aczkolwiek tylko w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Przede wszystkim należy wskazać, iż wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Taką wysokość wpisu sądowego dyktuje przepis § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Skarżąca oraz pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie mąż dysponują natomiast stałym dochodem w wysokości ok. [...]zł (brutto). Jakkolwiek dochód ten trudno uznać za szczególnie wysoki, to jednak uwzględniwszy wysokość należnego do uiszczenia wpisu od skargi, nie można uznać, iż uiszczenie przez skarżącą połowy wpisu od skargi w wysokości 100 zł przekracza jej możliwości płatnicze i mogłoby poskutkować powstaniem uszczerbku w koniecznych potrzebach jej gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu kwota dochodu skarżącej pomniejszona o konieczne wydatki jakie wiążą się z utrzymaniem gospodarstwa domowego powinna umożliwić wygenerowanie środków starczających na opłacenie przynajmniej połowy wymaganego wpisu od skargi, bez uszczerbku w koniecznych potrzebach życiowych rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych. Całkowite zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni natomiast poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.