II SA/Lu 704/19
WyrokWSA w Lublinie2020-03-24
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Joanna Cylc-Malec, Maria Wieczorek-Zalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele budowy ośrodka W.K.K.F. w L. wraz z infrastrukturą towarzyszącą (np. parking, stacja obsługi pojazdów) została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, co uniemożliwia jej zwrot na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela?Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia nieruchomości na cele budowy ośrodka W.K.K.F. w L. został zrealizowany, ponieważ na wywłaszczonej nieruchomości, w tym na części objętej wnioskiem o zwrot, powstała infrastruktura towarzysząca (budynki obsługi, parkingi, stacje obsługi pojazdów), która jest ściśle związana z realizacją tego celu. Zrealizowanie infrastruktury dla głównego celu wywłaszczenia jest równoznaczne z osiągnięciem celu wywłaszczenia w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości.Stan faktyczny
Spadkobiercy jednego ze współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości wystąpili o zwrot udziałów w nieruchomości wywłaszczonej w 1967 r. na cele budowy ośrodka W.K.K.F. w L. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę ośrodka wraz z infrastrukturą towarzyszącą, taką jak parkingi i stacje obsługi pojazdów. Skarżący zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na wnioskowanej części nieruchomości. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Specjalista Beata Basak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi R. Ł., M. Ł., A. Ł., M. W. i J. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2019 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania R. Ł., M. Ł., A. Ł., M. W., J. Ś. od decyzji Starosty L. z dnia [...] znak: [...] odmawiającej zwrotu udziału [...] w wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...], położonej w L. przy Al. [...] w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno - prawnej ([...]) jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0265 ha oraz umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu udziału w dawnej działce [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny.
Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia 22 lutego 1967 r. znak: [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,0572 ha. Przejęcia gruntu dokonano na cele budowy ośrodka Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej w L. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady N. w L.. Wywłaszczenie przeprowadzone zostało w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Wnioskami z dnia 19 września 2016 r. i 21 lutego 2017 r. spadkobiercy jednego ze współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot dawnych działek nr [...] i nr [...] w części położonej w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...].
Wnioskodawcy w osobach: R. Ł., M. Ł., A. Ł., M. W., J. Ś., A. K. –. sprecyzowali wniosek żądając zwrotu przypadających im udziałów w wywłaszczonej nieruchomości. Na podstawie złożonych do akt sprawy postanowień o nabyciu spadku ustalono, że osobom, które wystąpiły z wnioskiem o zwrot przysługuje łącznie udział [...] w wywłaszczonej nieruchomości.
Pismem z dnia 14 grudnia 2017 r. Zarząd P. Sp. z o.o. w L. - użytkownik działki nr [...], położonej w L. przy Al. [...] podniósł, że zawnioskowany do zwrotu teren został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia pod obiekt turystyczny w postaci M. z infrastrukturą towarzyszącą.
W dalszym toku postępowania włączono do akt sprawy, dokumentację geodezyjno-prawną, zarejestrowaną w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta L. pod numerem [...], z której wynika, że dawna działka nr [...] w całości wchodzi w obszar aktualnej działki nr [...] i została wykazana jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha. Natomiast dawna działka nr [...] położona jest poza granicami aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], a więc nie jest objęta żądaniem zwrotu.
W dniu 18 stycznia 2018 r. przeprowadzone zostały oględziny ww. obszaru, podczas których stwierdzono, że zawnioskowany do zwrotu teren położony jest w ogrodzeniu terenu użytkowanego przez P.. Teren jest utwardzony, wykorzystywany jako część parkingu dla gości hotelowych oraz dla samochodów oczekujących na naprawę w stacji pojazdów P.. Na działce znajduje się słup oświetleniowy oraz podziemne sieci infrastruktury technicznej w postaci linii energetycznej oraz kanalizacji deszczowej i sanitarnej.
Pismem z dnia 15 marca 2018 r., Wydział Architektury i Budownictwa poinformował, że budynki zlokalizowane na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości zostały wybudowane w latach 60-70 ubiegłego wieku. Wraz z wyżej wymienionym pismem do akt sprawy przekazany został projekt koncepcyjny przebudowy i nadbudowy kotłowni i pralni w Ośrodku Turystyki [...] z lutego 1977 r., na którym oznaczono istniejące obiekty budowlane. Na załączonej mapie widoczny jest budynek [...], kotłowni i pralni, budynek obecnej stacji kontroli pojazdów oraz garaż.
Użytkownik terenu pismem z dnia 29 marca 2018 r. poinformował, że inwestycja w postaci budowy [...] prowadzona była w latach 1969-1971 i realizowana była na całej nieruchomości oznaczonej ówczesnym nr [...], w skład której wchodziła obecna działka nr [...]. Do akt sprawy złożono kartoteki obiektów wybudowanych na działce nr [...], przyjętych do użytkowania w 1969 r.: budynek [...] i restauracji, budynek stacji obsługi, budynek kotłowni, pralni, budynek administracji, sieci infrastruktury technicznej, utwardzenie dotyczące budowy salonu samochodowego i rozbudowy hali serwisowej z adaptacją pomieszczeń istniejącej stacji obsługi na potrzeby salonu (pozwolenie na budowę z dnia 8 października 1999 r. i pozwolenie na użytkowanie z dnia 19 lutego 2001 r.).
W poczet materiału dowodowego włączono również materiały fotogrametryczne z 1997 r. Na zdjęciu lotniczym widoczne są obiekty [...] zlokalizowane w granicach dawnej działki nr [...], w skład której wchodzi aktualna działka nr [...].
Pismem z dnia 30 maja 2018 r. Zarząd P. Sp. z o.o. w L. poinformował, że użytkuje obszar aktualnej działki nr [...] na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady N. w L. z dnia [...] r. znak: [...] o przekazaniu w nieodpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony na cele "kontynuowania rozbudowy [...]". W treści wyżej wymienionej decyzji powołano się na decyzję lokalizacji szczegółowej PMRN w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie budowy [...] oraz [...], mocą której anulowano decyzję PMRN o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] r., powołaną w treści decyzji wywłaszczeniowej.
W dniu 15 czerwca 2019 r. w siedzibie Starostwa Powiatowego w L. odbyła się rozprawa administracyjna, podczas której wnioskodawcy podtrzymali wniosek o zwrot udziału w nieruchomości, podnosząc, że nie została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. W ocenie wnioskodawców, nawet gdyby uznać budowę [...] za realizację celu wywłaszczenia, to zawnioskowany do zwrotu grunt nie stanowi infrastruktury tego obiektu - jest położony w oddaleniu od budynku [...] i nie służy jego obsłudze.
Przedstawiciele [...] oświadczyli, że w ich ocenie cel wywłaszczenia został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany. Zawnioskowany do zwrotu teren wszedł po wywłaszczeniu w skład działki nr [...], która została przekazana w użytkowanie [...]. Obiekty znajdujące się na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości służą obsłudze [...] oraz pozostałej działalności prowadzonej przez [...] w tym terenie tj. myjni samochodowej, stacji obsługi samochodów, blacharni, lakierni, salonu samochodowego. Pełnomocnik [...] podniósł, że w okresie budowy [...], kompleks budynków był planowany i realizowany jako inwestycja służąca obsłudze kierowców, w skład której wchodził [...], serwis samochodowy, parking, ośrodek szkolenia kierowców. Zabudowania znajdujące się na działce nr [...] powstały w czasie, gdy budowano budynek [...], co potwierdzają archiwalne mapy znajdujące się w aktach sprawy.
Starosta L. po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego decyzją z dnia [...] r. znak: [...] odmówił wnioskowanego do zwrotu udziału [...] w wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...] oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu udziału w dawnej działce nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli: R. Ł., M. Ł., A. Ł., M. W. i J. Ś..
Decyzją Wojewody z dnia [...] r. znak: [...] zaskarżona decyzja Starosty L., została uchylona w całości i przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji, z powodu skierowania decyzji do strony postępowania - I. Ł., która nie żyła w chwili jej wydania.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, po ustaleniu następców prawnych zmarłej, uzupełniono materiał dowodowy o archiwalne dokumenty dotyczące wywłaszczania przedmiotowej nieruchomości. Do akt sprawy włączono, przywołaną w decyzji wywłaszczeniowej, poświadczoną kopię decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] r., w treści której mowa jest o budowie [...] oraz [...] na spornym terenie. Do akt włączono również, odnalezione w archiwalnych aktach wywłaszczeniowych, zawiadomienie skierowane do M. Ł. o zamiarze wywłaszczenia nieruchomości na potrzeby budowy Ośrodka [...] w L. oraz wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego między innymi działek nr [...] i nr [...], gdzie jako cel wywłaszczenia wskazano budowę Ośrodka W.K.K.F. w L..
Następnie Starosta L. decyzją z dnia [...] r. znak: [...] odmówił zwrotu udziału [...] w wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...] oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu udziału w dawnej działce nr [...].
Odwołanie od tej decyzji złożyli: R. Ł., M. Ł., A. Ł., M. W. i J. Ś.. Odwołujący zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że budowa [...] wraz z obiektami przeznaczonymi do obsługi pojazdów mieści się w celu wywłaszczenia określonym w decyzji o wywłaszczeniu. Ponadto zarzucili naruszenie art. 7 i art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Organ II instancji stwierdził, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Podzielając stanowisko organu I instancji, podniósł, że inwestycja zrealizowana przez [...] na dawnej działce nr [...], w skład której włączono działkę [...], a w której obszar wchodzi aktualna działka ewidencyjna nr [...], obejmuje nie tylko budynek [...], ale też: stację obsługi, kotłownię, pralnię, budynek administracji wraz z infrastrukturą techniczną, utwardzenie terenu, drogi i ogrodzenie. W kolejnych latach powyższy zespól obiektów został rozbudowany i uzupełniony. Z 1977 r. pochodzi projekt przebudowy i nadbudowy budynku kotłowni i pralni, a w 2001 r. oddano do użytku rozbudowę hali serwisowej wraz z budową salonu samochodowego.
Kontynuując argumentację, organ odwoławczy wskazał, że w okresie, w którym nastąpiło wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, o zagadnieniach dotyczących turystyki, rekreacji i wychowania fizycznego decydował Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki, a w regionie rolę tą pełnił Wojewódzki Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki. Instytucje powyższe zostały powołane przepisami ustawy z dnia 17 lutego 1960 r. o organizacji kultury fizycznej i turystyki. Natomiast zagadnienia dotyczące rodzajów i kategorii hoteli oraz innych zakładów noclegowych określone zostały zarządzeniem Ministra Gospodarki Komunalnej oraz Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki z dnia 16 kwietnia 1966 r.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami powyższego zarządzenia kwestie dotyczące budowy między innymi [...] należały do zakresu spraw objętych regulacjami dotyczącymi zagadnień kultury fizycznej i turystyki, a co za tym idzie także Wojewódzkich Komitetów Kultury Fizycznej i Turystyki. Na podstawie § 2 ust. 6 wyżej wymienionego zarządzenia do [...] zaliczane były zakłady noclegowe odpowiadające poza warunkami określonymi dla hoteli, domów wycieczkowych, pensjonatów i schronisk, dodatkowym warunkom: musiały być położone w zasadzie poza miastem lub osiedlem przy trasie turystycznej, przystosowane przede wszystkim do recepcji turystów zmotoryzowanych, a w szczególności musiały dysponować parkingiem strzeżonym oraz zapewniać techniczną obsługą samochodów.
W konkluzji Wojewoda ocenił, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty jednoznacznie wskazują na to, że celem szczegółowym wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było wybudowanie na niej [...] oraz [...]. Nie ma przy tym istotnego znaczenia, na potrzeby jakiego podmiotu następowało wywłaszczenie, gdyż uprawnienia i obowiązki instytucji oraz jednostek organizacyjnych w tym zakresie mogły ulegać zmianie wraz ze zmianą przepisów prawa. Tym samym, doszło w ocenie organu do zrealizowania celu wywłaszczenia na nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...], i nie zaistniała przesłanka zbędności określona w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zatem zasadna była odmowa zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości.
Na powyższe rozstrzygnięcie odwołujący się wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W złożonym piśmie zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez:
1) niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zaniechanie przez organ odpowiednich ustaleń, w szczególności niewyjaśnienie, czy na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia zgodnie z orzeczeniem o wywłaszczeniu, tj. budowę W.K.K.F. w L., czy cel wywłaszczenia został ewentualnie zrealizowany na całej, czy też tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, a także czy i gdzie faktycznie powstał budynek W.K.K.F. w L.;
2) dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym sprawy i błędne przyjęcie, że celem wywłaszczenia była budowa [...] i [...], pomimo, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wskazywał, że celem wywłaszczenia była budowa W.K.K.F. w L.;
3) dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym sprawy i błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, mimo, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wskazywał na brak zagospodarowania nieruchomości zgodnie ze wskazanym w orzeczeniu o wywłaszczeniu celem jakim miała być budowa W.K.K.F. w L.;
II. naruszenie prawa materialnego: art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia i nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zwrot udziałów we wspomnianej nieruchomości na rzecz skarżących.
Ponadto, w uzasadnieniu skargi podniesiono, że w orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 22 lutego 1967 r., cel wywłaszczenia został ściśle wskazany na podstawie wniosku z dnia 28 maja 1966 r. o wywłaszczenie, złożonego przez Okręgową Dyrekcję Inwestycji Miejskich - Południe w L., na cele budowy W.K.K.F. w L.. Według skarżących, w przedmiotowym wniosku wyraźnie i jednoznacznie wskazano, że "nabycie wnioskowanej nieruchomości jest niezbędne dla realizacji planowanego zadania bud. Ośrodka WKKF w L.", przez co należy rozumieć budowę siedziby tego komitetu.
Mając na uwadze wyżej wskazane zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] r., oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty L. z dnia [...] r., a także zasądzenie kosztów postępowania na ich rzecz.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotemkontroli Sądu jest odpowiednio treść art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kontrolowanych decyzji, zgodnie z którym, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
O zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia stanowi art. 137 ust.1 u.g.n. w myśl którego, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Na tyle powyższych przepisów rysują się trzy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: nabycie tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, wystąpienie o zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W niniejszej sprawie dwie pierwsze przesłanki zostały zweryfikowane pozytywnie i są w istocie bezsporne. Oś sporu sprowadza się zaś do weryfikacji trzeciej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu), przy czym obejmuje ona w istocie dwa zagadnienia: ustalenie określonego w decyzji celu wywłaszczenia i ocenę, czy nieruchomość jest zbędna na ten cel – z uwzględnieniem ustawowych definicji odnośnych pojęć i ugruntowanego sposobu ich rozumienia (por. Wyrok WSA w Krakowie, z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1288/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie podnosi się bowiem, że kwestia ustalenia i skonkretyzowania celu na jaki wywłaszczona została działka powinna zostać przez organy należycie i dostatecznie zbadana. Co do zasady cel wywłaszczenia ustala się w oparciu o decyzję wywłaszczeniową, jeżeli jest w niej jednoznacznie określony. Inaczej jednak określa się ten cel, jeżeli został on w decyzji wywłaszczeniowej określony w sposób ogólnikowy i nieprecyzyjny.
W kontrolowanej sprawie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady N. z dnia 22 lutego 1967 r. znak: [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,0572 ha. Przejęcia gruntu dokonano na cele budowy ośrodka W. K. K. F. w L., zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady N. w L.. Jak wynika z treści powołanej decyzji ustalającej lokalizację szczegółową, odnosi się ona jednak do budowy [...] oraz [...].
Analiza akt sprawy wskazuje, że w/w decyzja lokalizacyjna (jeszcze przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej z dnia 22 lutego 1967r.), została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Prezydium Miejskiej Rady N. z dnia 25 sierpnia 1966 r. o lokalizacji szczegółowej, która także zakładała na spornym terenie, budowę [...] oraz [...]. Sąd zauważa przy tym, że w aktach sprawy znajduje się także pismo adresowane do M. Ł., datowane na dzień 20 kwietnia 1966r., a więc przed dniem zarówno sporządzenia wniosku o wywłaszczenie (data 28 maja 1966 r.) jak i orzeczenia o wywłaszczeniu (data 22 luty 1967r.), o zamiarze wywłaszczenia jego nieruchomości na potrzeby budowy ośrodka P. w L..
Orzeczenie o wywłaszczeniu spornej nieruchomości zostało wydane na podstawie art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 1 oraz art. 14 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (k. 27 akt adm. I inst.). Powołany art 3 ust. 1 w/w ustawy w dacie wywłaszczenia przewidywał, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, pod warunkiem jej niezbędności dla m.in. wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.
Z kolei decyzje o lokalizacji szczegółowej wydawane były na podstawie art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47), zgodnie z którym organy planowania przestrzennego ustalały lokalizację szczegółową inwestycji budowlanych, określając działkę budowlaną bądź teren na którym inwestycja może być wykonana (ust. 2 pkt 1). Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 1 tej ustawy, podstawą do podejmowania decyzji o lokalizacji szczegółowej były zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego. W sytuacji, gdy zainteresowani nie zgadzali się z przyjętymi w planie zagospodarowania przestrzennego koncepcjami, przysługiwało prawo do ich kwestionowania w sposób określony odpowiednimi przepisami. Plan taki obowiązywał od chwili uchwalenia i ogłoszenia, a jego ustalenia wiązały zarówno organy administracji publicznej, jak i strony. Jak wynika zatem z powyższego, niezbędność i odpowiedniość wywłaszczanej nieruchomości ustalano nie w chwili wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i wydawania decyzji wywłaszczeniowej, lecz wcześniej w chwili uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, ustalającego dla tej nieruchomości ściśle określone przeznaczenie i uwzględniające jej dotychczasowy charakter. Przepisy ustawy regulowały jedynie końcowy etap realizacji inwestycji i nie pozwalały na podważenie ustaleń, w tym ustaleń dotyczących niezbędności i odpowiedniości dokonanych w planie zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1659/17, Lex: 2766880).
Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że jeszcze przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, decyzją Prezydium Miejskiej Rady N. w L. z dnia [...] r., znak: [...] zawnioskowany do zwrotu teren przekazany został w nieodpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony na rzecz P. w L., jako bezpośredniego inwestora budowy ośrodka, w celu "kontynuowania rozbudowy [...] w L.".
Z akt sprawy wynika, że w dacie wywłaszczenia dla zawnioskowanego do zwrotu terenu obowiązywał Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzony decyzją Przewodniczącego Komitetu Urbanistyki i Architektury z dnia [...] r., który nie zawierał szczegółowych ustaleń odnoszących się do poszczególnych obszarów planistycznych, a jedynie opis ogólny kierunkowych założeń w poszczególnych dziedzinach społeczno-gospodarczego rozwoju miasta. Jego doprecyzowanie stanowiły decyzje o lokalizacji szczegółowej. Organ wywłaszczeniowy dokonywał zatem wywłaszczenia zgodnie z decyzjami o lokalizacji szczegółowej zgodnymi z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego.
Stwierdzić należy zatem, że w niniejszej sprawie, cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z zamierzeniami, jakie w swojej treści zawierały decyzje o lokalizacji szczegółowej, początkowo decyzja PMRN z dnia [...] r., a później decyzja PMRN z dnia [...] r.
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że inwestycja w postaci budowy budynku [...], stacji obsługi, kotłowni, pralni, budynku administracji wraz z infrastrukturą techniczną, utwardzeniem terenu, drogami i ogrodzeniem została zrealizowana przez [...] w 1969 r. Powyższa inwestycja realizowana była na dawnej działce nr [...], w której obszar wchodzi aktualna działka ewidencyjna nr [...]. Zauważyć przy tym należy, że w kolejnych latach zespół obiektów wybudowany przez użytkownika działki był rozbudowywany i uzupełniany.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd uznał, że budowa Ośrodka [...] nie stanowi – jak wskazują skarżący - zmiany celu wywłaszczenia określonego jako budowa W.K.K.F. w L., ale jest inwestycją zrealizowaną w ramach tego zamierzenia. Z powołanych szczegółowych decyzji lokalizacyjnych, na podstawie których dokonano wywłaszczenia, jasno bowiem wynika, że wnioskowany do zwrotu teren był przeznaczony pod budowę [...] i [...]. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowody, bezsprzecznie wskazuje, że nieruchomość wnioskowana do zwrotu, została zagospodarowana jako część infrastruktury zrealizowanych przez [...] obiektów będących realizacją celu wywłaszczenia. Skład rozpoznający niniejszą sprawę, w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 664/16, w którym stwierdzono, że cel wywłaszczenia nieruchomości będzie osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie wybudowany główny cel wywłaszczenia lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia
Tym samym, w ocenie Sądu, zarzuty dotyczące przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jak i naruszenia prawa materialnego są niezasadne. Działające w sprawie organy ustaliły cel wywłaszczenia zgodnie z wymogami prawa, przy uwzględnieniu specyfiki adekwatnych podstaw dokonanego wywłaszczenia i przy dokładnej, spójnej, logicznej analizie zebranej w aktach sprawy dokumentacji pozwalającej, pomimo znacznego upływu czasu, precyzyjnie sformułować cel wywłaszczenia a następnie zweryfikować w stanie faktycznym jego realizację. W związku z tym, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że organy naruszyły art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia przez nie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy, jak również wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Niezasadny jest także argument skarżących, że o braku realizacji celu wywłaszczenia na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, stanowi treść wniosku Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich – P. w L. z dnia 28 maja 1966 r., o wywłaszczenie, w którym wskazano, że celem wywłaszczenia na podstawie lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 11 września 1962 r., jest budowa ośrodka W.K.K.F. w L.. Odnosząc się do tego zarzutu, Sąd wskazuje, że decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia 25 sierpnia 1966 r., o lokalizacji [...] i [...] na spornym terenie, anulowano nie tylko wcześniej obowiązującą decyzję Prezydium z dnia [...] r., nr [...], ale także decyzję z dnia 11 września 1962 r. nr [...] o budowie ośrodka W.K.K.F. W dacie wywłaszczenia była ona więc już nieaktualna, a tym samym uznać należy, że wniosek skarżących o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia jest bezzasadny.
Wobec powyższych ocen, przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, a realizacja - na udziale wnioskowanej do zwrotu nieruchomości - infrastruktury ściśle związanej z określonym w decyzji o lokalizacji szczegółowej celem wywłaszczenia, zaprzecza zarzutom strony skarżącej, zmierzającym do wykazania, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.
Końcowo, Sąd wskazuje, że postępowanie co do działki [...], zasadnie zostało umorzone przez organ na podstawie art. 105 k.p.a., jako bezprzedmiotowe. Z dokumentacji geodezyjnej wynika bowiem, że ww. działka położona jest poza granicami aktualnej działki ewidencyjnej [...] objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości. Należy zatem stwierdzić, że na podstawie obowiązujących przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie zostały spełnione materialne i formalne przesłanki do rozpatrzenia wniosku, wynikające z art. 136 ust 3 u.g.n.
Mając powyższe na uwadze, skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło