II SA/Lu 707/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi T. R. i J. R. na decyzję Wojewody z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I. przyznać T. R. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych; II. pozostawić bez rozpoznania wniosek w zakresie żądania ustanowienia radcy prawnego i adwokata. Strona skarżąca T. R. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego i adwokata. W związku z tym, że strona skarżąca wniosek swój uzasadniła wydatkami za energię elektryczną, podatek, wywóz nieczystości, gaz i węgiel nie precyzując ich wysokości oraz tego, w jakich odstępach czasu wydatki te są ponoszone jak i ze względu na to, iż strona skarżąca oświadczyła także, że na zakup leków wydaje [...] złotych, gdy jej dochód netto wynosi [...] złotych, wezwano stronę skarżącą do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia, które wskazywałyby, jakie są rzeczywiste koszty utrzymania koniecznego strony skarżącej. Tym samym wezwaniem zobowiązano stronę skarżącą do jednoznacznego wskazania o ustanowienie, którego z wymienionych przez siebie profesjonalnych pełnomocników procesowych wnosi, informując ją równocześnie, że jeżeli nie wykona ona tego wezwania w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania wniosek jej w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika pozostawiony zostanie bez rozpoznania. Mimo dwukrotnego awizowania powyższego wezwania i pozostawienia o tym informacji w skrzynce oddawczej strony skarżącej (k. 42) nie odebrała ona wezwania a tym samym nie nadesłała żądanych od niej dokumentów źródłowych i oświadczeń. Referendarz sądowy stwierdził, że: Wniosek o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej żądania zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie a w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego i adwokata podlega pozostawieniu bez rozpoznania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej sformułowane w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oparte są na zwrotach szacunkowych, których samodzielne stosowanie wywołuje konieczność oszacowania wystąpienia określonych w zwrotach szacunkowych stanów faktycznych. Dlatego oceniając zasadność wniosku należy wziąć pod uwagę z jednej strony wysokość obciążeń finansowych związanych z danym postępowaniem, a z drugiej realne, istniejące w chwili składania wniosku możliwości finansowe strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Aby oceniając zasadność wniosku o przyznania prawa pomocy móc porównać wysokość obciążeń finansowych związanych z postępowaniem do realnych, istniejących w chwili składania wniosku możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z unormowaniem art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać między innymi oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku okażę się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – art. 255 p.p.s.a. Zaznaczyć także należy, że zgodnie z unormowaniem art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór ten na mocy art. 256 pkt 1 p.p.s.a. Rada Ministrów określiła na drodze rozporządzenia przyjmując, że odpowiadać będzie on wymaganiom przewidzianym dla pism sądowych, szczególnym wymaganiom postępowania o przyznanie prawa pomocy oraz zawierać będzie niezbędne pouczenie, co do sposobu jego wypełnienia i skutków niezastosowania się, co do tych wymagań. Tak więc wzór formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy prócz tego, że jako formularz spełniać musi wymagania stawiane przed pismami sądowymi i wymagania wynikające ze specyfiki postępowania o przyznanie prawa pomocy wypełniany powinien być zgodnie z zawartym w nim pouczeniem. Skarżąca wezwana do wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie zasadności jej wniosku oraz sprecyzowania czy wnosi o ustanowienie adwokata czy radcy prawnego nie odpowiedział na wezwanie. W tym miejscu znaczyć należy, że w świetle unormowania art. 73 p.p.s.a. przy równoczesnym uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05 (OTK-A 2006/2/20) dwukrotne awizowanie wezwania przy zachowaniu siedmiodniowego odstępu pomiędzy datami awizowania i jednoczesne pozostawieniu informacji o awizowaniu w skrzynce oddawczej adresata skutkuje powstaniem domniemania faktycznego dokonania doręczenia wezwania. Następstwem tego domniemania jest przyjęcie w sprawie niniejszej, że wezwanie dotarło do rąk skarżącej w ostatnim dniu powtórnego awizowania, czyli w dniu 7 stycznia 2009 r. Mimo prawidłowego doręczenia skarżącej wezwania i pouczeniu o terminie jego wykonania oraz skutkach niezastosowania się do niego w zakreślonym terminie, nie wykonała go ona. W świetle art. 257 p.p.s.a. stanowiącego, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego braków nie uzupełniono w zakreślonym terminie pozostawia się bez rozpoznania wniosek skarżącej należało pozostawić bez rozpoznania w części, w której żąda ona ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Nie wypełniając druku symbol PPF zgodnie z zawartym w nim pouczeniem i następnie nie precyzując na wezwanie czy wniosek dotyczy ustanowienia adwokata czy radcy prawnego uniemożliwiono merytoryczną ocenę zasadności żądania przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Tym samym wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy traktować należy, jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przechodząc do oceny zasadności żądania zwolnienie w całości od kosztów sądowych podnieść należy, że: Koszty sądowe w rozpoznawanej sprawie prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złotych (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego w niniejszej sprawie 250 złotych (§ 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Natomiast z oświadczenia skarżącej oraz pism zawartych w aktach sprawy wynika, że małżonek skarżącej obecnie przebywa w zakładzie karnym i nie osiąga żadnych dochodów. Małżonek skarżącej nie posiada oszczędności pieniężnych, nieruchomości oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000,00 euro. Skarżąca osiąga dochód w kwocie [...] złotych netto, jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, które zgodnie z oświadczeniem jej małżonka użytkowane jest przez sąsiadów w zamian za opłacanie podatku rolnego. Własnością skarżącej jest także wymagający remontu dom o powierzchni [...] m2. Skarżąca jest osobom całkowicie niezdolną do pracy i nieposiadającą żadnych oszczędności pieniężnych. Jednocześnie zaznaczyć należy, że referendarz sądowy dokonując oceny zasadności żądania zwolnienia w całości od kosztów sądowych nie wziął pod uwagę tych informacji, które skarżąca przytacza na uzasadnieniu wniosku a które dotyczą wysokości wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego. Nie uwzględnienie tych informacji wynika z dwu powodów. Po pierwsze, dlatego że wynika z nich, iż przy dochodach miesięcznych netto w wysokości [...] złotych na zakup lekarstw wydawane jest [...] złotych i równocześnie z tej samej kwoty dochodu ponoszone są wydatki związane z kosztami utrzymania koniecznego, na które składają się koszty energii elektrycznej, podatek, wywóz nieczystości, gaz i węgiel. Powstaje więc tutaj wątpliwość dotycząca przede wszystkim wysokości wydatków na lekarstwa gdyż wysokość dochodu potwierdzona jest w oświadczeniu małżonka skarżącej. Po drugie, dlatego że skarżąca wezwana do wyjaśnienia, w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania koniecznego, mimo prawidłowego doręczenia wezwania nie udzieliła odpowiedzi na nie. Porównując wysokość dochodu gospodarstwa domowego skarżącej z wysokością każdego jednego z kosztów sądowych niniejszego postępowania i uwzględniając, iż dochód ten służyć ma w istocie utrzymaniu dwu dorosłych osób przyjąć należy, iż poniesienie przez skarżącą któregokolwiek z kosztów sądowych tego postępowania wiązać się będzie z powstaniem uszczerbku w koniecznych jej kosztach utrzymania, niezależnie od rzeczywistej wysokości kosztów utrzymania koniecznego. Ubocznie zaznaczyć należy, że pozostawienie bez rozpoznania wniosku skarżącej w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego, czyli adwokata bądź radcy prawnego nie zamyka jej drogi do żądania jego ustanowienia w późniejszych etapach niniejszego postępowania. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 i 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 257 orzekł jak w sentencji postanowienia.