II SA/Lu 711/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania B. S. (dalej także: skarżący) od decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika [...] Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w przedmiocie zmiany decyzji tego organu z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...], przyznającej skarżącemu zasiłek stały w okresie od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] lutego 2018 r. w kwocie 529 zł, w części dotyczącej wysokości, to jest przyznania zasiłku stałego od dnia 1 czerwca 2015 r. w kwocie 389 zł – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że decyzją z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...], organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] lutego 2018 r. w kwocie 529 zł miesięcznie wraz z opłaceniem składki ubezpieczenia zdrowotnego w ustawowej wysokości w okresie przyznania świadczenia. Wskazaną decyzją przyznano stronie świadczenie w maksymalnej wysokości, z uwagi na to, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, że skarżący nie osiąga żadnego dochodu. Ponadto organ wskazał, że skarżącemu został przyznany zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł na okres od dnia [...] lutego 2015 r. do dnia [...] lutego 2018 r., przy czym zasiłek za okres do lutego do maja 2015 r. wypłacono stronie w maju 2015 r. W tej sytuacji organ pierwszej instancji, działając z urzędu rozliczył dochód należny skarżącemu za okres, za który został on uzyskany, to jest za miesiące: luty, marzec, kwiecień i maj 2015 r. i stwierdził, że dochód strony od miesiąca lutego 2015 r. stanowi kwota 153 zł otrzymywana z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. Mając to na uwadze wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. organ zmienił wcześniej wydaną decyzję w ten sposób, że orzekł o zmniejszeniu od dnia 1 czerwca 2015 r. wysokości zasiłku stałego do kwoty 389 zł. Utrzymując w mocy tę decyzję Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że wskazane w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wyłączenia niektórych składników dochodu nie obejmują zasiłku pielęgnacyjnego. Z uwagi zaś na to, że dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego został przez skarżącego otrzymany łącznie za cztery miesiące (luty, marzec, kwiecień, maj – k. 22 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej należało potraktować go jako dochód jednorazowy należny za określony okres i uwzględnić w dochodzie skarżącego za okres, za który dochód ten faktycznie przysługiwał, to jest od lutego 2015 roku w kwocie po 153 zł. Tym samym dochód skarżącego zwiększył się od miesiąca lutego o kwotę 153 zł. Uzyskanie przez skarżącego powyższej kwoty w okresie otrzymywania zasiłku stałego nie ma wpływu na przysługiwanie uprawnienia do zasiłku stałego jako takiego, bowiem w dalszym ciągu dochód skarżącego utrzymuje się poniżej ustawowego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (524 zł). Dochód ten wpływa jednak na wysokość zasiłku stałego, która od dnia 1 czerwca 2015 r. wynosi 389 zł. W takim zakresie, jak wskazało Kolegium, należało zmienić pierwotną decyzję. Skargę do Sądu na powyższą decyzję Kolegium złożył B. S., zarzucając, że organ nie zastosował w sprawie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wyjaśnił, że Kolegium nie uwzględniło faktu, iż przekazuje on zasiłek pielęgnacyjny na konto swojego ojca, który z kolei przekazuje je synowi skarżącego, jako świadczenie alimentacyjne. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W świetle art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) świadczenia z pomocy społecznej przysługują osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto, zgodnie z art. 8 ust. 4 powołanej ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 tej ustawy, nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Istotne jest przy tym, że zasiłek stały, w myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy). W niniejszej sprawie jest niekwestionowanym, że skarżący jest osobą bezdomną, niezdolną do pracy, która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ustalonym do dnia [...] lutego 2018 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...], przyznał skarżącemu zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia [...] kwietnia 2015 roku do dnia [...] lutego 2018 roku w kwocie 529 zł miesięcznie wraz z opłaceniem składki ubezpieczenia zdrowotnego w ustawowej wysokości w okresie przyznania świadczenia (k. 13 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Powyższą decyzją przyznano świadczenie w maksymalnej wysokości, z uwagi na fakt, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, że skarżący nie osiąga żadnego dochodu (k. 12 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Poza sporem jest również, że decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], przyznano skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny od [...] lutego 2015 r. do dnia [...] lutego 2018 r. w wysokości 153 zł miesięcznie, przy czym pierwsza wypłata tego świadczenia, za okres od lutego do maja 2015 r. została przekazana skarżącemu w maju 2015 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że zasiłek pielęgnacyjny podlega zaliczeniu do dochodu warunkującego przyznanie prawa do zasiłku stałego, co w sposób jednoznaczny wynika z treści art. 8 ust. 3 i 4 ustawy. Zasiłek pielęgnacyjny nie jest bowiem wymieniony w art. 8 ust. 4 ustawy wśród świadczeń, które nie podlegają wliczeniu do dochodu ustalonego, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2012 r., I OSK 1901/11; wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 11 maja 2011 r., IV SA/Wr 784/10 oraz z dnia 5 marca 2008 r., IV SA/Wr 489/07; wyroki WSA w Opolu z dnia 7 października 2014 r., II SA/Op 367/14 oraz z dnia 24 kwietnia 2014 r., II SA/Op 95/14, niepubl., dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony, a tym samym organ pierwszej instancji obowiązany był zmienić uprzednio wydaną decyzji, orzekając o zmniejszeniu wysokości przyznanego świadczenia, na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W świetle bowiem tego przepisu, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony czy pobrania nienależnego świadczenia. Prawidłowo stwierdziło przy tym Kolegium, że z uwagi na fakt, iż dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, jakkolwiek ze swej istoty okresowy, to jest wypłacany miesięcznie, został przez skarżącego otrzymany łącznie za cztery miesiące – od lutego do maja 2015 r., zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej należało potraktować go jako dochód jednorazowy należny za określony okres, w tym wypadku cztery miesiące i uwzględnić w dochodzie skarżącego za okres, za który dochód ten faktycznie przysługiwał, a zatem od lutego 2015 r. w kwocie po 153 zł. Tym samym dochód skarżącego zwiększył się od miesiąca lutego o kwotę 153 zł. Niewątpliwe zatem osiągany przez skarżącego dochód z tytułu przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego ma wpływ na wysokość przyznanego zasiłku stałego, gdyż – stosownie do powołanego art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, świadczenie to przyznaje się w wysokości różnicy pomiędzy wspomnianym kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a uzyskiwanym przez tę osobę dochodem, to jest w przypadku skarżącego kwotą 153 zł. To zaś oznacza, że tak ustalona kwota zasiłku stałego wynosi, jak prawidłowo stwierdziły organy, 389 zł. Odnosząc się do zarzutów strony podkreślić należy, że w toku postępowania administracyjnego ani w toku postępowania sądowego skarżący nie wykazał w jakikolwiek sposób, by w okresie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji świadczył na rzecz innych osób kwoty alimentów. Twierdzenia skarżącego nie zostały poparte żadnymi dowodami, które potwierdzałyby odmienny stan sprawy. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że z informacji uzyskanych od skarżącego w trakcie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz aktualizacji tego wywiadu w dniach: [...] kwietnia 2015 r., [...] maja 2015 r., [...] czerwca 2015 r. oraz [...] lipca 2015 r., wynika, iż skarżący, będący osobą rozwiedzioną, ma 21-letniego syna, zamieszkałego w Anglii, na rzecz którego ma zasądzone alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie, lecz nie reguluje tych świadczeń (k. 12, 25, 27, 31 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) skargę oddalił. Rozstrzygniecie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zostało wydane na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.