II SA/Lu 719/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę. Decyzją z dnia 25 sierpnia 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania D. C. od decyzji z dnia 10 lipca 2008 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznającej usługi opiekuńcze od dnia 11 lipca 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że w dniu 4 lipca 2008 r. strona złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie o świadczenie dotyczące ośmiogodzinnej opieki z uwagi na pogarszający się stan zdrowia. Organ pierwszej instancji ustalił, iż D. C. zamieszkuje wspólnie ze swoim mężem, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe. Strona jest chora na stwardnienie rozsiane i wymaga pomocy osoby drugiej. Mąż strony nie pracuje i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Z uwagi na stan zdrowia strona jest osobą stale leżącą i pozostaje pod ciągłą opieką lekarską. Organ ten stwierdził również, ze aktualna łączna wysokość dochodu rodziny wnioskodawczyni wynosi 913,96 zł i przekracza o kwotę 211,96 zł złotych kwotę dochodu warunkującą przyznanie bezpłatnego świadczenia opiekuńczego, gdyż kryterium dochodowe warunkujące przyznanie bezpłatnych usług opiekuńczych dla takiej rodziny nie może przekroczyć kwoty 702 zł. W związku z tym, decyzją z dnia 10 lipca 2008 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznano D. C. usługi opiekuńcze od dnia 11 lipca 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Jednocześnie organ ustalił odpłatność za przyznane usługi w wysokości 30% rzeczywistych kosztów. Decyzję uzasadniono tym, iż strona jest osobą niepełnosprawną, schorowaną i wymaga długotrwałego leczenia, jednakże dochód rodziny strony przekracza ustawowe kryterium dochodowe warunkujące przyznanie nieodpłatnych usług. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne biorąc pod uwagę sytuację zdrowotną strony, jak i jej uwarunkowania finansowe. Usługi opiekuńcze, jak podkreślił organ odwoławczy, przysługują bezpłatnie jedynie w przypadku, gdy osiągany przez rodzinę miesięczny dochód netto na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, to jest 351,00 zł. W związku z przekroczeniem przez stronę ustawowego kryterium dochodowego, odpłatność za usługi opiekuńcze ustalona została, w ocenie Kolegium, prawidłowo w myśl § 4 ust. 4 uchwały Nr XX/223/04 Rady Miejskiej w Chełmie z dnia 31 maja 2004 r. i wyniosła 30% kosztu 1 godziny, to jest 1,94 zł za godzinę usługi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia 11 lipca 2008 r. przyznał stronie świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości 150,00 zł na pokrycie opłat mieszkaniowych oraz zakup leków i żywności. Skargę do sądu administracyjnego na decyzję organu drugiej instancji złożyła D. C., wskazując, iż decyzja ta jest dla niej bardzo krzywdząca. Zdaniem strony, organy administracji w sposób wadliwy ustaliły jej dochód, co spowodowało ustalenie zbyt wysokiej opłaty za przyznane usługi opiekuńcze. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skargę D. C. nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa". Zgodnie z ustępem 1 i 2 tego artykułu osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi te mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Ich zakres, okres oraz miejsce świadczenia ustala ośrodek pomocy społecznej w decyzji przyznającej tę pomoc (art.50 ust. 3 i 5 ustawy). W myśl zaś ustępu 6 tego artykułu, Rada Gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. W niniejszej sprawie jest bezspornym, iż skarżąca zamieszkuje wspólnie z mężem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe. Nie ulega także wątpliwości, iż D. C. jest osobą chorą na stwardnienie rozsiane, która pozostaje pod stałą opieką lekarską i ze względu na stan zdrowia wymaga pomocy innych osób. Skarżąca spełnia zatem warunki do udzielenia jej pomocy w formie usług opiekuńczych. Przedmiotem sporu w tej sprawie jest natomiast wysokość dochodu skarżącej i w konsekwencji wysokość ponoszonej przez nią odpłatności za przyznane jej usługi opiekuńcze. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", przy jednoczesnym wystąpieniu wskazanych w ustawie okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3). W myśl zaś art. 6 pkt 3 i 4 ustawy dochód na osobę w rodzinie stanowi dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, a dochodem rodziny jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Wysokość dochodu skarżącej została ustalona przez organu pierwszej instancji w oparciu informacje o udzielone przez skarżącą w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Z ustaleń tych wynika, że na miesięczny dochód skarżącej składają się: renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 556,02 zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości 163,15 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 194,79 zł. Łączna kwota dochodu skarżącej wynosi więc 913,96 zł. Mąż strony nie osiąga żadnego dochodu, a zatem dochód rodziny skarżącej wynosi 913,96 zł, zaś dochód na osobę w rodzinie wynosi 456,98 zł ( 913,96 zł ÷ 2 osoby). Wyliczony w ten sposób dochód, wbrew twierdzeniom skarżącej, przekracza ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynoszące – na podstawie powołanego art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy – 351 zł. Warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze zostały określone w uchwale Nr XX/223/04 Rady Miejskiej w Chełmie z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od tych opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz.Urz.Woj.Lub. Nr 135, poz. 1978). Zgodnie z § 4 ust. 4 tej uchwały osoby lub rodziny, których dochód przekracza kryterium dochodowe, ponoszą odpłatność za usługi opiekuńcze w zależności od dochodu w wysokości określonej w tym przepisie. Odpłatność za usługi opiekuńcze obliczana jest jako iloczyn wskazanego w tabeli odpłatności wskaźnika procentowego (uzależnionego od wysokości dochodu osoby korzystającej z usługi) oraz rzeczywistego kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej. Z akt sprawy wynika, iż pełny koszt 1 godziny usługi opiekuńczej w 2008 r. wynosi 6,47 zł. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 456,98 zł, a więc nie przekracza 150% ustawowego kryterium dochodowego, to jest 526,50 zł (351 zł x 150%). Prawidłowo zatem – na podstawie powołanego § 4 ust. 4 uchwały – organy administracji ustaliły odpłatność skarżącej za przyznane usługi opiekuńcze w wysokości 30% kosztu 1 godziny, to jest 1,94 zł za godzinę tej usługi. Ubocznie jedynie podnieść należy, iż skarżąca z przyznanej jej dotychczas pomocy w formie usług opiekuńczych korzystała w minimalnym wymiarze. Z akt sprawy wynika bowiem, iż na podstawie poprzednio wydanej decyzji organu pierwszej instancji skarżącej w okresie od 2 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. przysługiwało około 145 godzin usług opiekuńczych, a wykorzystała – na własną prośbę – jedynie 15 godzin tych usług. Należy również zauważyć, iż skarżąca może ubiegać się o całkowite lub częściowe zwolnienie z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze na podstawie przepisów powołanej uchwały. Zgodnie bowiem z § 5 tej uchwały osoby korzystające z usług opiekuńczych, które znajdujące się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, osobistej, zdrowotnej, mogą być całkowicie lub częściowo zwolnione z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze, co oznacza ustalenie odpłatności w wysokości niższej niż wynikające z tabeli określonej w § 4, na ich wniosek lub z urzędu, jeżeli zaistnieje jedna z niżej wymienionych okoliczności: 1) długotrwała, przewlekła choroba i niepełnosprawność, wymagająca systematycznego stosowania drogich leków, zakupu sprzętu ortopedycznego, środków i materiałów do pielęgnacji, 2) straty materialne powstałe w wyniku klęsk żywiołowych lub innych zdarzeń losowych, 3) ponoszona odpłatność stanowiłaby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. O ile zatem skarżąca zamierza ubiegać się o całkowite lub częściowe zwolnienie z ponoszenia odpłatności za przyznane jej usługi opiekuńcze, winna ona złożyć stosowny wniosek do organu pomocy społecznej, bądź zwrócić się do tego organu o podjęcie z urzędu działań w tym zakresie. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.