II SA/Lu 719/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji cudzoziemca uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Powiatowego z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 11 września 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Zairy K. od decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 4 sierpnia 2009 r. znak: [...], wydanej z upoważnienia Starosty, odmawiającej udzielenia pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że Zaira K. złożyła w dniu 17 czerwca 2009 r. wniosek o udzielenie jej pomocy mającej na celu wsparcie integracji dla cudzoziemców, którym udzielono ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, decyzją z dnia 4 sierpnia 2009 r. odmówił udzielenia wnioskowanej pomocy z uwagi na niedotrzymanie określonego w ustawie o pomocy społecznej terminu do złożenia wniosku o udzielenie pomocy dla cudzoziemców. Zgodnie z art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej cudzoziemiec, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą może wystąpić z wnioskiem o udzielenie pomocy na wspieranie procesu jego integracji w terminie 60 dni od uzyskania przez niego statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że Zaira K. decyzję z dnia 12 marca 2009 r. znak: [...] udzielającą jej ochrony uzupełniającej otrzymała w dniu 2 kwietnia 2009 r., a fakt doręczenia decyzji w tej dacie wynika z pisemnych informacji Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 2 lipca 2009 r. (k.3) i 30 lipca 2009 r. (k.11). Przedstawione przez odwołującą się podanie z dnia 27 maja 2009 r. o wydanie jej decyzji oraz uzyskanie decyzji o udzieleniu ochrony uzupełniającej w dniu 28 maja 2009 r. nie wyklucza, iż decyzja ta została jej wcześniej prawidłowo doręczona, o czym dwukrotnie zapewnił Urząd do Spraw Cudzoziemców. Termin 60-dniowy do złożenia wniosku o udzielenie pomocy należy zatem liczyć od dnia 2 kwietnia 2009 r. Został on złożony dopiero w dniu 17 czerwca 2009 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Twierdzenie strony, że wniosek złożyła w dniu 10 czerwca 2009 r., o czym miałoby świadczyć dołączone potwierdzenie dowodu nadania, jest nieuzasadnione. Z dołączonego potwierdzenia nadania wynika wyłącznie, że strona w tym dniu wysłała pismo na adres Urzędu do Spraw Cudzoziemców, co nie może stanowić dowodu nadania wniosku o udzielenie pomocy do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła Zaira K., wnosząc o uchylenie niekorzystnej dla niej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji błędnie przyjęto, iż decyzja przyznająca jej ochronę uzupełniającą została jej doręczona w dniu 2 kwietnia 2009 r. W rzeczywistości decyzję tę odebrała, za potwierdzeniem odbioru w dniu 28 maja 2009 r., a zatem jej wniosek z dnia 17 czerwca 2009 r. o udzielenie pomocy finansowej w celu integracji został złożony w terminie przewidzianym w art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Podniosła także, że z Ośrodka dla Uchodźców wyprowadziła się wraz z małym dzieckiem oraz matką w październiku 2008 r. i zamieszkała w prywatnym mieszkaniu dla przyśpieszenia procesu adaptacji, ale nowy adres jej zamieszkania znany był pracownikom ośrodka. Ponadto zamieszkała w bliskim sąsiedztwie Ośrodka i często tam przychodziła pytając o decyzję w przedmiocie przyznania statusu uchodźcy. Ponieważ okres oczekiwania wydłużał się, a inni uchodźcy otrzymali już takie decyzje, na jej prośbę pracownica Ośrodka w dniu 1 kwietnia 2009 r. dzwoniła do Warszawy w tej sprawie i uzyskała informacje o wydaniu decyzji, którą powinna odebrać osobiście. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 kpa oraz art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyjaśnił, że już po wniesieniu skargi organ poczynił dodatkowe ustalenia dowodzące, że decyzja przyznająca skarżącej ochronę uzupełniającą została jej doręczona w trybie art. 26 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zgodność decyzji z prawem oceniana jest według stanu z daty jej wydania. Skargę należy uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Wydając tę decyzję organ administracji nie wyjaśnił należycie okoliczności sprawy istotnych dla jej ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 91 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Przepis ten, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 70, poz. 416), stanowi, że cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, udziela się pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji, zwanej dalej "pomocą dla cudzoziemca" (ust. 1). Pomocy dla cudzoziemca udziela się na wniosek cudzoziemca złożony do starosty, za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie, w terminie 60 dni od dnia uzyskania przez niego w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej u (ust. 3). Odmawiając skarżącej pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji organy administracji przyjęły, iż składając wniosek nie dochowała ona 60-dniowego terminu, o którym mowa w art. 91 ust. 3 powołanej ustawy o pomocy społecznej. W ocenie organów orzekających decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 12 marca 2009 r. Nr [...] odmawiająca nadania Zairze K. statusu uchodźcy i udzielająca ochrony uzupełniającej została jej doręczona w dniu 2 kwietnia 2009 r., a od daty doręczenia należy liczyć bieg 60-dniowego terminu, o którym mowa w art. 91 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W sytuacji, gdy skarżąca kwestionuje doręczenie jej tejże decyzji w dniu 2 kwietnia 2009 r. i twierdzi, że otrzymała ją za pokwitowaniem odbioru w dniu 28 maja 2009 r. należało tę sporną okoliczność, mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji, wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości. W zaskarżonej decyzji jako dowód doręczenia skarżącej w dniu 2 kwietnia 2009 r. decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 12 marca 2009 r. organ przyjął wyłącznie treść pism tego urzędu z dnia 2 lipca 2009 r. (k.3 akt adm.) i z dnia 30 lipca 2009 r. (k. 11 akt adm.) stanowiących odpowiedź na pytanie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, co do daty doręczenia decyzji przyznającej Zairze K. ochronę uzupełniającą. W piśmie z dnia 2 lipca 2009 r. Urząd poinformował bowiem, że decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej Zaira K. odebrała dnia 2 kwietnia 2009 r., a w piśmie z dnia 30 lipca 2009 r., iż "decyzję odebrała w trybie art. 26 kodeksu postępowania administracyjnego". Do wiarygodności takich informacji należało podejść z dużą dozą ostrożności, albowiem informacja o odebraniu decyzji przez skarżącą zdaje się sugerować, iż uczyniła to osobiście, a skoro tak, to za pokwitowaniem odbioru, którym organ wydający i doręczający decyzję winien dysponować. Informacja o doręczeniu decyzji w trybie art. 26 kpa tym bardziej nie powinna być uznana za wiarygodną, że wskazany przepis zawiera regulację wyłączenia pracownika organu od załatwienia sprawy i nie ma żadnego związku z doręczeniem pism przez organy administracji państwowej. Z uwagi na powyższe uznanie treści powyższych pism za dowód doręczenia skarżącej decyzji o przyznaniu ochrony uzupełniającej jest wyrazem przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 kpa organ administracji jako dowód winien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W rozpatrywanej sprawie organ przy pomocy wszystkich środków dowodowych winien był ustalić datę doręczenia skarżącej decyzji przyznającej ochronę uzupełniającą, uwzględniając zarówno możliwość osobistego odbioru tej decyzji przez stronę (doręczenie właściwe), jak również możliwość zaistnienia doręczenia zastępczego. Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego podniósł, że już po wydaniu zaskarżonej decyzji organ czynił nowe ustalenia, z których wynika, iż decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców doręczono skarżącej w trybie art. 26 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśnienia te nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie Sądu, albowiem Sąd ocenia zgodność zaskarżonej decyzji z prawem według stanu na dzień jej wydania. Niezależnie od tego należy zauważyć, że przedłożone na rozprawie dokumenty nie pozwalają – bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego – przyjąć, iż decyzja z dnia 12 marca 2009 r. została skarżącej doręczona w sposób przewidziany w art. 26 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472). W złożonym piśmie z dnia 19 listopada 2009 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców (k. 17 akt sprawy) ponownie stwierdza, że Zaira K. decyzję "odebrała w trybie art. 26 kpa", a ze złożonej kserokopii odbioru decyzji nie wynika, czy decyzja została skierowana do Ośrodka dla Cudzoziemców w L., w którym przebywała skarżąca, ani też w jakiej dacie i jakiej treści miałoby zostać wywieszone na tablicy ogłoszeń w Ośrodku zawiadomienie, o którym mowa w art. 26 ust. 5 powołanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Z powyższych przyczyn materiał dowodowy w rozpatrywanej sprawie wymaga znacznego uzupełnienia. Mając powyższe na względzie Sąd uchylił zarówno decyzję zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).