II SA/Lu 719/21
WyrokWSA w Lublinie2021-09-22
Skład orzekający: Marcin Małek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z powodu nieustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących legalności spornego okna w budynku mieszkalno-usługowym?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie ustalono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej wynik. Sąd oddalił sprzeciw, potwierdzając prawidłowość zastosowania tej normy przez organ odwoławczy.Stan faktyczny
Skarżąca B. O. była właścicielką budynku mieszkalno-usługowego, który po 2008 r. został rozbudowany i nadbudowany na podstawie pozwolenia na budowę. Sąsiedzi domagali się zamurowania okna w starej części budynku, które znajdowało się w odległości mniejszej niż wymagana przepisami od granicy działki. Organ pierwszej instancji odmówił nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych, a organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu nieustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw B. O. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...].Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 22 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu B. O. od decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala sprzeciw.
Decyzją z [...] r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. ([...]WINB), po rozpatrzeniu odwołania M. i K. małż. S. uchylił, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (PINB) z [...] r. odmawiająca nałożenia na B. O. (skarżąca) obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych przy budynku mieszkalno-usługowym zlokalizowanym na działce nr [...], położonej przy Al. [...] w L. .
W jej uzasadnieniu organ opisał przebieg sprawy, z którego wynikało, że organ powiatowy prowadził postępowanie dotyczące wskazanego budynku mieszkalnego, zainicjowane pismem małż. S. , żądających zamurowania okna w ścianie zachodniej budynku znajdującego się w odległości od ich działki mniejszej niż wymagana przepisami.
Podczas prowadzonego postępowania PINB ustalił, że skarżąca po 2008 r. dokonała rozbudowy budynku mieszkalnego wzdłuż granicy działki i nadbudowy budynku mieszkalnego na podstawie decyzji nr [...] z [...] r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego o część usługową - zakład fryzjersko-kosmetyczny kat. XVII, nadbudowę budynku o część mieszkalną kat, I wraz z wewnętrznymi instalacjami. Z dołączonej dokumentacji rozbudowy i nadbudowy wynika, że okno w ścianie zachodniej istniało przed nadbudową i rozbudową budynku (w projekcie zainwentaryzowane jest w części istniejącej budynku mieszkalnego). Również skarżąca oświadczyła, że okno to było już w 2006 r. w momencie zakupu przez nią budynku mieszkalnego.
Nadto organ ustalił, że decyzją PINB z [...] r. znak: PINB [...] udzielone zostało skarżącej pozwolenie na użytkowanie rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego przeznaczonej na usługi, tj. zakładu fryzjersko-kosmetycznego wraz z instalacjami wewnętrznymi kat. XVII.
Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że budynek mieszkalny znajdujący się na działce nr ewid. [...] istniał już w 1970 r. oraz że sporne okno zaakceptowanie zostało w projekcie rozbudowy i nadbudowy istniejącego parterowego budynku mieszkalnego, PINB zaskarżoną decyzją z dnia [...] r . wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, odmówił nałożenia na rzecz skarżącej obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych przy opisanym budynku budynku mieszkalno-usługowym.
Z powyższą decyzją nie zgodzili się M. i K. małż. S. domagając się zlikwidowania okna w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego wskazując, że projekt rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, będący załącznikiem do pozwolenia na budowę, został opracowany z naruszeniem prawa. Skarżący wnoszą o sprawdzenie tego projektu i wydanej decyzji o pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę spornego budynku.
Uzasadniając prawne przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji [...]WINB wskazał, że jeżeli rozbudowa została zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę i zgodnie z pozwoleniem na budowę, na co wskazuje wydanie przez PINB w L. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej rozbudowy, to tylko w takiej części obiektu brak jest podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego.
Natomiast z akt sprawy wynika, że właściciele nieruchomości sąsiedniej domagają się zamurowania otworu okiennego w budynku mieszkalnym znajdującego się w starej bryle budynku w odległości od granicy ich działki około 3 m, a więc mniejszej niż wymagana przepisami.
W ocenie organu odwoławczego - w tej sytuacji - nie można zgodzić się ze stanowiskiem PINB, że sporne okno znajdujące się w bryle starego budynku mieszkalnego i zainwentaryzowane przez projektanta w projekcie rozbudowy i nadbudowy istniejącego parterowego budynku mieszkalnego zostało zaakceptowane przez organ architektoniczno-budowlany, gdyż wydane przez ten organ pozwolenie na budowę dotyczyło jedynie rozbudowy i nadbudowy tego obiektu.
Sporne okno znajduje się natomiast w odległości 2,97 m od ogrodzenia (granicy), co narusza § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.). Niezachowanie odległości może stwarzać zagrożenie, jeśli jest związane równocześnie z naruszeniem przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej. W takim przypadku, nawet w odniesieniu do starych budynków, realizowanych kilkadziesiąt lat temu, jest możliwe nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do zgodności z aktualnie obowiązującymi wymaganiami p.poż., co wynika wprost z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia. Jednocześnie podkreślił, że dotyczy to tylko budynków, które na podstawie przepisów szczególnych zostały uznane za stwarzające takie zagrożenie.
Z akt sprawy nie wynika natomiast jaka i w jakiej odległości od spornego okna jest zabudowa na działce sąsiedniej, co wymaga ustalenia i uwzględnienia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji. Niezachowanie wymaganych odległości od granicy z działką sąsiednią może być także oceniane w aspekcie naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Tym samym, jeśli budynek wzniesiono niezgodnie z warunkami technicznymi obowiązującymi w dacie jego budowy, to celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie budynku do takiego stanu, który byłby zaakceptowany w świetle obecnie obowiązujących przepisów, w tym w/w obowiązujących warunków techniczno-budowlanych. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił natomiast wszystkich okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla jej załatwienia. W szczególności nie ustalił kiedy został zrealizowany istniejący przed rozbudową i nadbudową budynek mieszkalny i jaki jest stan prawny budynku w którym znajduje się sporne okno. Nie ustalił również kiedy sporne okno zostało wykonane, czy podczas budowy budynku, czy samowolnie w terminie późniejszym. Dopiero ustalenie czasu budowy i stanu prawnego obiektu pozwoli, mając na uwadze wniosek skarżących, na zastosowanie właściwych przepisów do rozstrzygnięcia sprawy i wydania stosownej decyzji.
Podsumowując, L. WINB stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, co powoduje naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 105 § 1 k.p.a., przy czym stwierdzone naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny i bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie omawianej sprawy, co uzasadniało wydanie decyzji kasacyjnej.
W sprzeciwie wniesionym do tutejszego sądu w terminie i z zachowaniem wymogów formalnych, skarżąca zarzucił decyzji kasacyjnej L. WINB naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 i 35 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) poprzez wadliwe przyjęcie, że zbadanie daty powstania oraz stanu prawnego budynku mieszkalnego, objętego następnie rozbudową i przebudową oraz daty wykonania spornego okna pozostaje konieczne do wyjaśnienia oraz ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy kwestia legalności przebudowanego i rozbudowanego budynku mieszkalnego, jako zagadnienie wstępne została ostatecznie rozstrzygnięta w sprawie zakończonej wydaniem przez Starostę L. decyzji nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego o część usługową - zakład fryzjersko-kosmetyczny kat. XVII, nadbudowę budynku o część mieszkalną kat. I, wraz z wewnętrznymi instalacjami oraz wydanej następnie decyzji PINB z [...] r. w sprawie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku, zaś ponowna ocena legalności budynku i prowadzenie postępowania naprawczego wypełniać będzie w takiej sytuacji przesłankę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2016 r., VIII SA/Wa 80/16, wskazała, że dopóki nie zostanie przeprowadzone postępowanie celem ustalenia czy istniejący obiekt, w którym mają być wykonane określone roboty budowlane jest obiektem legalnym, nie jest możliwe przez organ architektoniczno-budowlany rozpatrzenie wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę.
Oznacza to, że kwestia legalności przebudowanego i rozbudowanego budynku mieszkalnego, jako zagadnienie wstępne, została ostatecznie rozstrzygnięta poprzez wydanie przez Starostę [...] ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego o część usługową - zakład fryzjersko-kosmetyczny kat. XVII, nadbudowę budynku o część mieszkalną kat. I, wraz z wewnętrznymi instalacjami oraz na jej podstawie decyzji PINB w L. z dnia [...] r. znak: PINB [...] w sprawie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. W treści uzasadnienia wydanej decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę budynku wskazano, że inwestor spełnił warunki wynikające z art. 35 Prawa budowlanego.
Ponadto, w toku rozpatrzenia wniosku skarżącej o udzielenie pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego Starosta [...] badając zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami stosował §12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych, zgodnie z którym "W zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi". Zastosowanie przywołanego przepisu wymaga uwzględnienia przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 warunków technicznych. Zakres tego badania pokrywa się z zakresem wskazanym przez [...]WINB jako konieczny w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji (str. 3 akapit 2 i 3 uzasadnienia).
Mając na uwadze tak wskazaną specyfikę decyzji o pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę budynku - zawierającą w swojej treści ocenę legalności budynku rozbudowywanego, ostateczna decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. oraz wydana w związku z nią decyzja PINB w L. z dnia [...] r. korzystają z domniemania ich prawidłowości i pozostają swoistym potwierdzeniem legalności budynku zarówno w zakresie rozbudowanym i nadbudowanym na podstawie tej decyzji jak też w zakresie istniejącej pierwotnie części budynku.
W odpowiedzi na sprzeciw [...]WINB wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 ww. przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw.
Sprawę rozpatrzono na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 64d § 1 p.p.s.a.
Ze względu na szczególny charakter i funkcje sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu przedmiotem kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji jest prawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z powołanego powyżej przepisu art. 64e p.p.s.a. wynika, że instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga zatem o materialnych prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie warunków wydania decyzji kasacyjnej.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:
a) postępowanie przed organem pierwszej instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;
b) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Tym samym inne wady postępowania lub inne wady decyzji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi:
a) gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;
b) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);
c) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania polegające na nieustaleniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Mając te argumenty i normatywy na względzie, zdaniem sądu w kontrolowanej sprawie występuje przypadek uzasadniający kasację decyzji organu pierwszej instancji w sprawie. Sąd podziela bowiem stanowisko [...]WINB, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie ustalono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z przedmiotem postępowania czym naruszono przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Jak bowiem wynika z art. 7 k.p.a. organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego - przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny.
Podkreślenia wymaga, że w każdym postępowaniu organ administracji publicznej zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy i poczynienia na tej podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych. Nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można natomiast uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie.
W niniejszej sprawie, wbrew argumentacji skarżącej, doszło do niepełnego tym samym wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie zostały bowiem ustalone fakty mogące mieć wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia.
Mianowicie rację ma [...]WINB wskazując, że samo zainwentaryzowanie spornego okna przez projektanta w dokumentacji dotyczącej rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku nie oznacza, że okno to zostało zaakceptowane przez organ architektoniczno-budowlany, co stanowi, że jeśli zostało wykonane samowolnie to niejako zostało zalegalizowanie na skutek udzielonego pozwolenia na budowę (rozbudowę i nadbudowę) budynku należącego do skarżącej. Udzielone pozwolenie na budowę dotyczyło jedynie rozbudowy i nadbudowy tego obiektu i tylko w zakresie tych prac należy uznać, że zostały one wykonane zgodnie z prawem. Sporne okno znajduje się natomiast nie w rozbudowanej lub nadbudowanej części lecz w starej bryle budynku. Nie można zatem uznać, że rozstrzygnięcie w przedmiocie pozwolenia na budowę, a następnie udzielenia pozwolenia na użytkowanie odnoszą się do tej części budynku. Innymi słowy - wbrew zarzutom skargi - udzielenie pozwolenia na użytkowanie określonej części budynku nie może stanowić przeszkody w prowadzeniu postępowania naprawczego lub legalizacyjnego odnośnie innej nie objętej tym rozstrzygnięciem jego części. Oznacza to, że organ nadzoru budowlanego związany jej treścią pozwolenia na użytkowanie wyłącznie w zakresie w nim wskazanym i nie może w obecnie prowadzonym postępowaniu zakwestionować legalności tego rozstrzygnięcia.
Jednocześnie sąd podziela pogląd zawarty w przywołanym przez skarżącą orzeczeniu, jednakże z przywołanych względów nie może on mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Oczywistym bowiem jest, że prowadzenie postępowania naprawczego (legalizacyjnego) ma "pierwszeństwo" przed postępowaniem w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę oraz przez postępowaniem w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Fakt toczącego się postępowania prowadzonego w trybie art. 48 lub art. 50-51 Prawa budowlanego, wyklucza możliwość udzielenia tego typu pozwoleń. W przedmiotowej sprawie w dacie wydawania pozwolenia na budowę oraz pozwolenia na użytkowania nikt nie podważał legalności spornego obiektu i nie toczyło się żadne postępowanie uniemożliwiające wydania tych decyzji, jak miało to miejsce w przywołanej przez skarżąca sprawie. Okoliczność ta sama w sobie nie może jednak stanowić o braku możliwości prowadzenie obecnie postępowania, co do pierwotnej części budynku w zakresie zgodności z przepisami jego poszczególnych elementów (w przedmiotowej sprawie otworu okiennego). W tym celu niezbędnym jednak jest podjęcie czynności wskazanych przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez ustalenie daty realizacji istniejącego przed rozbudową i nadbudową budynku mieszkalnego oraz jego stanu prawnego. Koniecznym również jest poczynienie ustaleń dotyczących okoliczności wykonania samego spornego okna, tj. czy zostało ono wykonane podczas budowy budynku, czy samowolnie w terminie późniejszym. Ustalenia ta maja bowiem wpływ nie tylko na dalszą możliwość prowadzenia postępowania naprawczego lecz również uzależniają zastosowanie właściwych przepisów Prawa budowlanego.
W świetle powyższych rozważań oraz w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że organ odwoławczy nie mógł we własnym zakresie merytorycznie zakończyć sprawy, co w istocie musiało doprowadzić do wniosku, że organ ten nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero ustalenie, kiedy budynek został wzniesiony i czy został wzniesiony legalnie, pozwolą na odpowiednie zastosowanie przepisów Prawa budowlanego. Taka sytuacja wyczerpuje dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. w zakresie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem przepisów postępowania, a przy tym konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy dopełnił też obowiązkowi wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Wyjaśnić też przyjdzie skarżącej, że oddalenie jej sprzeciwu z naprowadzonych wyżej przyczyn nie oznacza, że jej stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego, co do meritum sprawy, tj. legalności spornego okna, pozbawione jest racji. Jednak sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw w granicach zakreślonych art. 64e p.p.s.a. i uznając za prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., nie ma możliwości odniesienia się do kwestii merytorycznych. Wobec bowiem konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji, ocena taka byłaby przedwczesna na obecnym etapie postępowania. Organ odwoławczy, wskazując na zakres, w jakim ponowne postępowanie winno być przeprowadzone, nie przesądził o wyniku sprawy. Oznacza to, że do wszystkich twierdzeń i argumentów skarżącej organy winny się odnieść również w ponownie prowadzonym postępowaniu. Uzupełnienie postępowania we wskazanym przez organ odwoławczy zakresie, jakkolwiek doprowadzić winno do jednoznacznego ustalenia określonego reżimu prawnego, to jednak nie oznacza to samo w sobie, że doprowadzi do rozstrzygnięcie sprzecznego ze stanowiskiem skarżącej.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151a § 2 w związku z art. 64d § 1 i art. 64e p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło