II SA/Lu 72/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca ), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. znak [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku , II. nakazuje ściągnąć od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 500(pięćset) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu od którego skarżąca została zwolniona. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. znak: [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania A.W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B.P. z dnia [...]sierpnia 2004 r. znak: [...] na mocy której nakazano odwołującej się dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanej części obiektu budowlanego za jaki uznano łącznik komunikacji wewnętrznej pomiędzy budynkami mieszkalnymi zlokalizowanymi na działce o nr ewidencyjnym 1955 położonej w B.P. przy ulicy Ł. Organy Nadzoru Budowlanego ustaliły, iż w wyniku oględzin przeprowadzonych 22 marca 2004 r. stwierdzono, iż omawiana nieruchomość o nr 1955 zabudowana jest dwoma budynkami mieszkalnymi i budynkiem gospodarczym. Budynki mieszkalne połączone są częścią obiektu stanowiącą łącznik komunikacyjny z sieni budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej z pokojem w budynku mieszkalnym o konstrukcji murowanej. Łącznik ten jest obiektem parterowym, murowanym o wymiarach 100 x 170 cm zlokalizowanym w odległości 19 m od krawędzi ulicy Ł. Organy orzekające w sprawie nie dały wiary skarżącej, która dowodziła, iż wspomniany łącznik był budowany razem z realizacją murowanego budynku mieszkalnego w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...] lutego 1975 r. znak: [...]. Podkreślono, iż projekt budowlany nie przewidywał żadnych dobudowywanych części do zasadniczej kubatury budynku. Tego rodzaju dobudowy nie przewidywały też wprowadzone do niego zmiany opisane w karcie zmian do projektu typowego MB-0148/B. Za przyjęciem, iż łącznik nie był budowany razem z budynkiem mieszkalnym świadczy zdaniem organów nadzoru budowlanego także fakt nieuwzględnienia go w zasobach ewidencji geodezyjnej, gdzie ujawniono sam budynek. Daje to powód do przyjęcia za wiarygodne wyjaśnień sąsiadów skarżącej K. i K. N., według których budowa łącznika miała miejsce w latach 1993-1994. Bez względu jaki termin budowy przyjąć zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz..U. Nr 38 poz. 229 ze zmianami). Według § 44 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1975 r. w sprawie nadzoru techniczno – budowlanego (Dz. U. Nr 8 poz. 42) rozbudowa budynku mieszkalnego wymagała pozwolenia na budowę. Nie dopełnienie obowiązku jego uzyskania przesądza, iż dobudowa prowadzona była w warunkach samowoli budowlanej. W decyzji podkreślono, iż wspomniany łącznik wybudowany został w odległości 19 m od krawędzi jezdni ulicy Ł., co jest niezgodne z ustaleniami obowiązującego w dacie budowy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B. P., zatwierdzonego uchwalą Rady Narodowej B.P. z dnia 28 lutego 1990 r., który przewidywał, iż linia zabudowy od krawędzi jezdni istniejącej ulicy H.S. o symbolu 042 KZo dla budynków mieszkalnych ma wynosić 20 m, natomiast dla innych obiektów budowlanych 15 m. Inwestor lokalizując część obiektu mieszkalnego w odległości mniejszej niż wymagana planem zagospodarowania przestrzennego, umieścił ją na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę tego typu obiektami. W świetle art. 37 ust.1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo budowlane z uwagi na naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego oraz brak możliwości dostosowania obiektu do stanu zgodnego z prawem, zasadnym jest nakazanie rozbiórki łącznika. Skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B.P. i umorzenia postępowania w sprawie złożyła A.W. Jej zdaniem nie zostały rozpatrzone czynniki społeczne, jakie miałyby przemawiać za utrzymaniem obecnego stanu. Podniosła, iż jest osoba niepełnosprawną, wdową, pozostaje na utrzymaniu córki. Łącznik wybudował jej mąż, łącząc w ten sposób budynek, w którym mieszka, a starym przedwojennym, w którym mieszka córka. Miało to ułatwić sprawowanie opieki nad nią przez córkę. Łącznik ma powierzchnię ok.1 m2 powierzchni, ma dwie ściany o wysokości ok. 170 cm, pokrytych daszkiem i powstał na części tarasu. Wkrótce po budowie zmarł jej mąż, który nie zostawił żadnych informacji o dokumentacji budowlanej. Zwróciła uwagę, iż inne domy położone na sąsiednich nieruchomościach położone są zdecydowanie bliżej krawędzi jezdni i nie maja zachowanej odległości od krawędzi jezdni. Skarżąca podkreśliła, że łącznik nie koliduje z zabudowaniami sąsiada i pomimo wąskiej działki zachowane są odległości od jego działki. Skarżąca poddała w wątpliwość sposób wyliczenia odległości od krawędzi jezdni, który nie był wykonywany za pomocą specjalistycznych narzędzi. Zaznaczyła ponadto, iż łącznik komunikacyjny jest niezbędny dla zapewnienia nad nią prawidłowej opieki przez córkę, a jego likwidacja równoznaczna jest dla niej z wyrokiem śmierci. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują kontrole działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Konsekwencją takiego założenia jest nie związanie sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami). Oznacza to, iż sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zapewnienie w nim czynnego udziału strony. Reguła ta wyrażona w art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego gwarantuje stronie udział w każdym stadium postępowania oraz możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań jeszcze przed wydaniem decyzji. Z akt sprawy wynika, iż w postępowaniu administracyjnym nie brali udziału spadkobiercy współwłaściciela nieruchomości P.W. – A.W. i E.T. Nie zostali oni zawiadomieni o wszczęciu postępowania, nie byli informowani o terminach oględzin nieruchomości i nie brali w nich udziału, a także nie doręczono im decyzji organów I I II instancji. W oględzinach jakie miały miejsce dnia 22 marca 2004 r. A.W. brał udział wyłącznie jako pełnomocnik skarżącej A.W. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką jego wznowienia uzasadniającą uchylenie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Praw o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez względu na to, czy miało ono wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 200/01 OSNAPiUS 2003/24 p. 582). Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu także z innego powodu jakkolwiek wprost nie sformułowanego w skardze. W postępowaniu administracyjnym o nakazanie przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego, którego budowa lub przebudowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. należy stosownie do art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane odpowiednio stosować art. 37 ust.1 pkt 1 i 2 oraz art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zmianami – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1997 r. sygn. akt III RN 33/97 OSNAPiUS 1998/6/168). Przepisy te będą miały zatem zastosowanie bez względu na to czy budowę łącznika zakończono w 1975 r. jak chce skarżąca, czy w latach 1993-1994 jak to ustaliły organy nadzoru budowlanego. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy przyjętym jako podstawa rozstrzygnięcia w sprawie stanowił, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce gdy właściwy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Dokonując wykładni tego przepisu Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 2002 r. (sygn.akt III RN 179/01 OSNP 2003/18/454) uznał, że pojęcie ‘’teren, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę" oznacza w szczególności teren, który mieści się poza przyjęta (wyznaczona) w planie zagospodarowania przestrzennego (miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego) linią zabudowy. Pogląd Sądu Najwyższego stanowił, zdaje się, oparcie także dla organów nadzoru budowlanego orzekających w niniejszej sprawie. Według nich za przyjęciem stanowiska, że łącznik komunikacyjny znajduje się na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę obiektami mieszkalnymi, a zatem podlega rozbiórce, przemawia usytuowanie go w odległości mniejszej niż 20 m od krawędzi jezdni ulicy Ł. wymaganej ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B. P., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej z dnia [..] listopada 1994 r. [...]. W okolicznościach sprawy oceny tej nie można podzielić. Dokonując analizy zapisów powołanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie sposób nie dostrzec, iż odległość 20 m od krawędzi jezdni ulicy Ł. (symbol 042 KZo) jako nieprzekraczalnej linii zabudowy dotyczy wyłącznie nowo - powstających budynków mieszkalnych (str. 32 akt). Dla zastosowania dyspozycji art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. niezbędnym jest zatem wykazanie, iż budowany lub wybudowany obiekt budowlany jest budynkiem mieszkalnym i jest budynkiem nowo – powstającym. Brak jest uzasadnionych podstaw, aby powyższy zapis miał być odnoszony do łącznika komunikacyjnego wybudowanego pomiędzy już istniejącymi budynkami mieszkalnymi. Nie można także uznać, co bezzasadnie uczyniły organy administracji publicznej, iż jest to budynek mieszkalny o jakim mowa w powołanym zapisie planu. Nakazanie rozbiórki omawianego łącznika nie mogło zatem znaleźć oparcia w powołanym przepisie prawa budowlanego z 1974 r. Z tych powodów na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a) i b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B.P. należało uchylić. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152, natomiast o kosztach postępowania w oparciu o art. 223 § 2 w związku z art. 200 tej ustawy.