II SA/Lu 72/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant referent stażysta Marzena Gawron, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę Decyzją z dnia [...], znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania K. J. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], znak: [...] zmieniającą na podstawie art. 163 kpa od dnia 1 listopada 2007r. wysokość opłat za przyznane decyzją z dnia [...], znak: [...] usługi opiekuńcze świadczone w wymiarze 8 godzin dziennie z kwoty 2,04 zł na kwotę 1,36 zł za jedną godzinę świadczonych usług. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] organ przyznał K. J. pomoc społeczną w formie usług opiekuńczych na okres do 2 stycznia 2007r. do 31 grudnia 2007r. w wymiarze 8 godzin dziennie za odpłatnością w wysokości 30% z 6,80 zł za godzinę usługi tj. 2,04 zł za jedną godzinę świadczonych usług. W dniu 22 października 2007r. K. J. złożyła wniosek o zwolnienie z odpłatności za przyznane usługi, powołując się na pogorszenie stanu zdrowia i konieczność korzystania z wózka inwalidzkiego oraz niską emeryturę. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego decyzją z dnia [...] organ I instancji na podstawie art. 163 kpa w związku z uchwałą Rady Gminy z dnia 4 czerwca 2007r., Nr VIII/79/2007 w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania, zmienił swoją poprzednią decyzję, obniżając wnioskodawczyni wysokość opłaty za godzinę usług opiekuńczych z kwoty 2,04 zł (30%) na kwotę 1,36 zł (20%). Od decyzji tej K. J. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wnosząc o całkowite zwolnienie z opłat za usługi powołała się na § 3 ust. 3 tej uchwały, upoważniający Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej do całkowitego zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Podniosła, że jej miesięczne wydatki wynoszące 1422 zł przekraczają kwotę otrzymywanej miesięcznej emerytury w wysokości 935,45 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, stwierdzając, że wprawdzie K. J. wymaga całkowitej tj. ośmiogodzinnej opieki ze względu na wiek (95 lat) i liczne schorzenia, to jednak wysokość miesięcznego dochodu, który stanowi emerytura wynoszącego 935,45 zł nie daje podstaw do zastosowania § 3 ust. 3 uchwały Rady Gminy z dnia 4 czerwca 2007r. i całkowitego zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze. Skargę do sądu administracyjnego wniosła K. J., domagając się uchylenia decyzji Kolegium i zarzucając mu błędną analizę stanu faktycznego. Podkreśliła, że jest osobą samotną, nie posiada rodziny, a ze względu na wiek oraz trwałą i znaczną niepełnosprawność (legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]) wymaga stałej opieki. Podniosła, że z emerytury pokrywa koszty niezbędnego utrzymania tj. mieszkania (energii elektrycznej, ogrzewania, wywozu nieczystości, telefonu), żywności, lekarstw i środków higieny), usług opiekuńczych świadczonych przez GOPS wynoszących ok. 350 zł miesięcznie oraz dodatkowych usług świadczonych odpłatnie przez inne osoby. Wydatki te przekraczają kwotę miesięcznych dochodów, zaś oszczędności wyczerpują się. Skarżąca podniosła, że wbrew ustaleniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji wysokość opłat ustalił niezgodnie z tabelą zawartą w § 3 ust. 1 uchwały Rady Gminy z dnia 4 czerwca 2007r. W ocenie skarżącej decyzję wydano dowolnie, z wyraźnym przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo wyliczył wysokość opłat za przyznane skarżącej usługi opiekuńcze opierając się przy wydaniu pierwszej decyzji z dnia [...] na postanowieniach wcześniejszej uchwały Rady Gminy z dnia 23 grudnia 1996 r., Nr XXV/178/96, zaś przy wydaniu decyzji zmieniającej z dnia [...] na przepisach aktualnej uchwały z dnia 4 czerwca 2007r. Nr VIII/79/2007. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżąca domagała się przyznania bezpłatnych usług opiekuńczych. W świetle art. 50 ust.1, 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 z późn. zm.) osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, dostosowanych do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczonych przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. O ile ocena przesłanek przyznania usług opiekuńczych pozostawiona jest uznaniu organu pomocy społecznej, o tyle wysokość opłat powinna być ustalona zgodnie z uchwałą właściwej rady gminy (art. 50 ust. 6) Bezspornym jest, że zachodzą przesłanki przyznania K. J. usług opiekuńczych, ponieważ jest ona osobą starszą i samotną, o znacznym stopniu niepełnosprawności, poruszającą się na wózku inwalidzkim, a więc prawidłowo organ I instancji taką pomoc skarżącej przyznał. Natomiast istota sporu sprowadza się do ustalenia czy zachodzą podstawy do całkowitego zwolnienia skarżącej z opłat za przyznane usługi. Zasady przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze na terenie Gminy reguluje uchwała Rady Gminy z dnia 4 czerwca 2007r., Nr VIII/79/2007 w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania. Zgodnie z § 3 tej uchwały odpłatność za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze ustala Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej. Przepis ten przewiduje możliwość całkowitego zwolnienia z opłat za przyznane usługi jedynie w dwóch przypadkach: dotyczy to osób i rodzin posiadających dochód równy lub niższy od kryterium dochodowego dla osoby samotnej określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (ust. 2), wynoszącym obecnie 477 zł oraz sytuacji szczególnie uzasadnionych, kiedy na wniosek pracownika socjalnego Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej upoważniony jest do obniżenia lub całkowitego zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze na czas określony, zwłaszcza ze względu na konieczność korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie z pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych albo zdarzenia losowe. W pierwszym przypadku organ pomocy społecznej ma obowiązek odstąpić od ustalenia odpłatności za przyznaną pomoc, natomiast w drugim przypadku ocena czy zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłat pozostawiona jest jego uznaniu; w konsekwencji również decyzja o zastosowaniu bądź niezastosowaniu tego przepisu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze ma charakter fakultatywny, zależny od uznania organu. Podejmując decyzję o charakterze uznaniowym organ powinien kierować się ogólnymi zasadami przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, przewidzianymi w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz. 593 ze zm.), które wyznaczają granice jego swobody. W świetle przepisów tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i członków ich rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 3 pkt 1), to jednak potrzeby te powinny być uwzględnione tylko wówczas, o ile mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4), która świadczona jest na rzecz wielu osób. Bezspornym jest, że skoro skarżąca w niniejszej sprawie osiąga miesięczny dochód w wysokości 935,45 zł, a więc przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 cyt. ustawy, to nie ma podstaw przyznania jej usług opiekuńczych nieodpłatnie na mocy § 3 ust. 2 uchwały z dnia 4 czerwca 2007r. Sąd badając natomiast czy organ powinien był zastosować wyjątkowy przepis § 3 ust. 3 uchwały i na tej podstawie zwolnić skarżącą z odpłatności za świadczenia, nie dopatrzył się przekroczenia granic przysługującego organowi pomocy społecznej uznania. Organ oceniając czy zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w tym przepisie badał, na ile sytuacja materialna i życiowa skarżącej różni się od takiej sytuacji innych osób ubiegających się o pomoc. Odmawiając całkowitego zwolnienia skarżącej z odpłatności za usługi opiekuńcze stanowisko swoje uzasadnił, a uzasadnienie to nie nosi cech dowolności. Organ wskazał mianowicie, że mimo iż wydatki skarżącej przewyższają jej dochody, to jednak wydatki te są wydatkami normalnymi, tj. takimi, jakie ponoszą również inne osoby, nawet o dochodach niższych niż skarżąca. Okoliczność ta nie stanowi zatem szczególnej okoliczności, uzasadniającej zastosowanie wyjątkowego przepisu § 3 ust. 3 uchwały Rady Gminy z dnia 4 czerwca 2007r. W konsekwencji rozpoznając wniosek skarżącej prawidłowo organ oparł się na przepisie § 3 ust. 1 uchwały, który nakazuje ustalać wysokość opłat za usługi opiekuńcze zgodnie ze wskaźnikami określonymi w podanej w uchwale tabeli. Z tabeli tej wynikają stałe wartości, zależne od wysokości dochodu na osobę wyliczanego jako odpowiedni procent dochodu określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wynoszącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji 477 zł. Jak wynika z akt sprawy dochód skarżącej wynosi 935,45 zł i mieści się w przedziale 176 – 200% dochodu określonego w art. 8 cyt. ustawy (kwotowo przedział ten wynosi 839,52 zł – 954 zł) Dla takiego dochodu wysokość opłaty za 1 godzinę świadczonych usług wynosi 20% z kwoty stanowiącej koszt usługi, tj. 6,80 zł. Organ I instancji prawidłowo zatem wyliczył, że skarżąca zobowiązana jest do ponoszenia opłaty za przyznane jej usługi w wysokości 1,36 zł (20% x 6, 80 zł), a więc mniej niż w poprzednim okresie, w którym uiszczała opłatę w kwocie 2,04 zł, wyliczoną w inny sposób, zgodnie z poprzednio obowiązującą uchwałą Rady Gminy z dnia 23 grudnia 1996r., Nr XXV/178/96. W tej sytuacji nie można zarzucić organowi I instancji, że naruszył obowiązujące przepisy. Z tego względu również zaskarżona decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej jest prawidłowa. Mając powyższe na uwadze należało skargę oddalić na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270)