II SA/Lu 721/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi H. F. - G. na postanowienie Wojewody z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej H. F. – G. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 144 kpa Wojewoda po rozpatrzeniu wniosku H. F.– G. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] w sprawie umorzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki zajęte pod drogę gminną. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja Starosty z dnia [...] została doręczona H. F. – G. w dniu 28 maja 2007r., a 14 - dniowy termin odwołania upłynął w dniu 11 czerwca 2007r. Organ stwierdził, że skarżąca złożyła odwołanie po terminie tj. w dniu 19 czerwca 2007r. /ze względu na nieczytelną pieczęć nadania przesyłki organ przyjął jako datę wniesienia odwołania datę jego wpływu do organu I instancji/. Wraz z odwołaniem skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia podnosząc, że jest "osobą starą i doświadczoną przez życie". Organ odwoławczy nie uwzględnił jednak wniosku, stwierdzając, że okoliczności w nim wskazane nie są konkretne i nie świadczą o braku możliwości sporządzenia odwołania w terminie. Skargę do sądu administracyjnego wniosła H. F. – G. domagając się uchylenia postanowienia Wojewody i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca wyjaśniła, że nie zachowała terminu, ponieważ w tym czasie miały miejsce zdarzenia, które skarżąca ze względu na swój wiek (87 lat) przeżywała bardzo mocno: została nieprzyjemnie potraktowana przez bliską osobę, zaś inna bliska osoba, na której pomoc skarżąca liczyła, zachorowała na śmiertelną chorobę. Doświadczenia te sprawiły, że skarżąca nie myślała wówczas o sprawach urzędowych, które zwykle załatwia sama. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podkreślił, że skarżąca w skardze wyjaśniła, że po otrzymaniu postanowienia Wojewody zrezygnowała ze złożenia skargi, ale napisała ją jednak, ponieważ pozostawiono jej możliwość podtrzymania wniosku o zapłatę odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) w zakresie jego zgodności z prawem. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że wprawdzie organ nie ustalił dokładnej daty złożenia odwołania (ze względu na nieczytelny stempel pocztowy), która decyduje o tym czy termin został zachowany, czy też nie (art. 57 § 5 kpa), to jednak z uwagi na to, że skarżąca wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu, przyznając, że uchybiła terminowi, organ prawidłowo przyjął, że odwołanie zostało wniesione po terminie i należało wniosek rozpoznać. Natomiast stanowisko organu, że skarżąca nie uprawdopodobniła, by uchybiła terminowi bez swojej winy jest co najmniej dowolne. Prawidłowo organ stwierdza, że warunkiem przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 kpa jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Skoro organ uznał, że wskazane przez skarżącą przyczyny uchybienia terminowi jako "różne okoliczności’ są zbyt ogólne, powinien był wezwać skarżącą do skonkretyzowania, a następnie poddać je ocenie, mając na uwadze sytuację skarżącej i fakty wskazane w odpowiedzi na wezwanie. Brak ustaleń organu w tej kwestii uniemożliwia Sądowi ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W literaturze podkreśla się, że przy ocenie winy należy przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy (...), przy czym pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw". (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 329) W ocenie Sądu z większą ostrożnością należy oceniać zachowanie bądź niezachowanie należytej staranności przez osoby starsze, które z powodu wieku mają zwykle obniżoną sprawność intelektualną, w szczególności słabszą pamięć i mniejszą koncentrację. Od osób tych nie można w każdym przypadku wymagać, by w takim samym stopniu, jak ludzie młodzi, dbały o swoje interesy. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że sytuacja życiowa skarżącej w okresie przewidzianym na wniesienie odwołania mogła uzasadniać przywrócenie jej terminu do złożenia odwołania. Organ rozpoznając ponownie sprawę powinien więc oceniać przyczyny uchybienia terminowi z uwzględnieniem wieku i kondycji psychicznej skarżącej. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) Orzeczenie o kosztach zostało wydane na podstawie art. 200 cyt. ustawy.