II SA/Lu 721/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: odmówić M. M. przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący w terminie do jego opłacenia złożył zażalenie, w którym zawarł wniosek o uchylenie zarządzenia w zakresie żądanej opłaty z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wniosek powyższy został potraktowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym skarżący został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał na niską dochodowość prowadzonego gospodarstwa rolnego. W dalszej części urzędowego formularza podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wykazał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha, a ponadto budynki gospodarcze ([...] i [...]). Podniósł, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Podkreślił również (rubryka nr 11 urzędowego formularza), że posiada konto bankowe, z którego nie może podjąć gotówki z powodu jego zablokowania przez komornika do [...] Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było danych odnośnie dochodu, jaki strona osiąga z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha wykazanego we wniosku, jak również danych w zakresie uzyskania (bądź odmowy) dopłat bezpośrednich do prowadzonego gospodarstwa rolnego, przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Strona nie wykazała również rodzaju i wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie. Z kolei podnosząc w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności dotyczące zablokowania przez komornika konta bankowego, skarżący nie sprecyzował wysokości zadłużenia, w związku z którym konto zostało zablokowane, jak również wysokości potrąceń komorniczych. W związku z powyższym, pismem z dnia 15 grudnia 2008r., wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, w tym: zaświadczenia właściwego urzędu gminy określającego wielkość dochodu z gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy; decyzji właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie dopłat do posiadanego gospodarstwa rolnego za 2007r. i 2008r., a w przypadku nieubiegania się o takie dopłaty złożenie stosownego oświadczenia; dokumentów dotyczących zablokowania przez komornika konta bankowego M. M. oraz oświadczenia M. M. w zakresie rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie. W odpowiedzi na powyższe wezwania skarżący nadesłał następujące dokumenty: dwa potwierdzenia zapłaty na rzecz [...] S.A. w Warszawie na kwotę (w m-cu październiku 2008r. – [...] zł, a w m-cu grudniu 2008r. – [...] zł); dowód wpłaty za usługi telekomunikacyjne z dnia [...] na kwotę [...] zł; zaświadczenie Urzędu Gminy w I. z dnia [...] poświadczające, iż jest właścicielem gruntów rolnych o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przelicz.), z których dochód roczny wynosi [...] zł; dokument zajęcia dłużnikowi rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym na łączną kwotę [...] zł z dnia [...]; faktury VAT za wodę z dnia [...] na kwotę [...] zł oraz decyzji (pierwsze dwie strony) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu płatności do gruntów rolnych na rok 2007r. w łącznej kwocie [...] zł. W wyniku analizy nadesłanych przez skarżącego na wezwanie z dnia 15 grudnia 2008r. dokumentów źródłowych powstały wątpliwości co do wielkości gruntów rolnych przez niego posiadanych, a co za tym idzie wysokości osiąganych z gospodarstwa rolnego dochodów. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zadeklarował bowiem, iż posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast z nadesłanej decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] wynika, że do jednolitej płatności obszarowej zadeklarował on grunty rolne o pow. [...] ha, a do uzupełniającej płatności obszarowej grunty rolne o pow. [...] ha. Ponadto skarżący nadesłał jedynie decyzję AR i MR (dwie pierwsze strony decyzji) w sprawie płatności bezpośrednich na 2007r., natomiast nie wyjaśnił sprawy dopłat na 2008r. Stwierdzić również należy, że nie zostały wyjaśnione dokładnie okoliczności zablokowania skarżącemu konta bankowego. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że posiada zablokowane do [...] konto bankowe i nie może podjąć z niego gotówki. Powyższe nie znalazło potwierdzenia w nadesłanym przez niego dokumencie zajęcia dłużnikowi rachunku bankowego z dnia [...] Z dokumentu tego wynika, że wartość roszczenia (łącznie z kosztami egzekucyjnymi) wynosi [...] zł, brak jest natomiast potwierdzenia, że konto bankowe zostało zablokowane do wskazanej przez skarżącego daty, jak również że zadłużenie wynikające z zajęcia nie zostało spłacone do dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Celem wyjaśnienia powstałych wątpliwości ponownie wezwano stronę do złożenia, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, następujących dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń: oświadczenia skarżącego, wyjaśniającego dlaczego w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zadeklarował mniejszą ([...] ha) powierzchnię gruntów rolnych, niż we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i jaka jest rzeczywista powierzchnia gruntów przez niego posiadanych (w hektarach przeliczeniowych); złożenie przez skarżącego stosownego oświadczenia w przypadku gdy nie została jeszcze wydana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzja w sprawie płatności bezpośrednich na 2008r. lub gdy nie ubiegał się o przyznanie płatności na 2008r. oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z potwierdzenia odbioru, wezwanie powyższe zostało doręczone w skarżącemu w dniu 19 stycznia 2009r. Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 9 stycznia 2009r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (notatka urzędowa Kierownika Wydziału II z dnia 5 lutego 2009r.). W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie i w przypadku osoby obciążonej zobowiązaniami finansowymi, wydatkami na spłatę zadłużeń. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków na utrzymanie i opłacenie zobowiązań finansowych) z wielkością obciążeń tytułem kosztów sądowych, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Stwierdzić należy, że strona nie wykonując wezwania z dnia 9 stycznia 2009r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwiła wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej, w szczególności dotyczących posiadanego majątku /wielkości posiadanych gruntów rolnych/, wysokości osiąganych dochodów z prowadzenia działalności rolniczej i uzyskanych tytułem dopłat bezpośrednich, jak również okoliczności dotyczących posiadanych zobowiązań finansowych i blokady konta bankowego. W z związku z tym strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Brak jest zatem podstaw do uznania, że strona znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.