II SA/Lu 722/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca ), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego w sprawie zakłócenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżone postanowienie, które nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza na rzecz E. K. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy działając na podstawie art. 262 § 1 pkt 1 i art. 264 kpa w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie zakłócenia stosunków wodnych, ustalił jego koszty na kwotę 1.830,00 zł i obciążył nimi E. K. W uzasadnieniu postanowienia podano, że w dniu 2 czerwca 2010r. wydana została decyzja, na mocy której E. K. został zobowiązany do przywrócenia stanu poprzedniego zmiany stanu wody na nieruchomości zabudowanej, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 710 położonej w Liśniku Małym poprzez usunięcie grobli ziemnej o długości 15,00 m i wysokości 75 - 80 cm, usytuowanej za swoją stodołą wzdłuż posesji, przy granicy działki M. A. W toku wspomnianego postępowania przeprowadzono dowód z opinii biegłego hydrologa, której koszt wynosi 1830,00 zł. Organ uznając, że koszty te powstały z winy E. K. nałożył na niego obowiązek ich zapłaty. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Także ten organ uznał, że skoro na stronę nałożono obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie, to powinna ona ponieść koszty sporządzonej w sprawie opinii biegłego. Koszty te powstały bowiem z jej winy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 29 ust. 1 w zw. z ust. 3 i art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne, oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 10, 77, 80, 262 oraz 263 kpa. Skarżący wyjaśnił, że obciążenie go kosztami odbyło się wbrew obowiązującym przepisom prawnym, bowiem nie przyczynił się do powstania określonych przez Wójta Gminy kosztów związanych z powołaniem opinii biegłego. Dowodził, że nie żądał wszczęcia postępowania, przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jak również nie zostały one poniesione w jego interesie. Skarżący wyjaśnił, iż zleceniodawcą i inicjatorem sporządzenia przedmiotowej opinii hydrologicznej był Wójt Gminy. Organ ten bowiem był związany stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażonego w decyzji [...]. Koszty spornego postępowania – zdaniem skarżącego - powstały w ramach prowadzonego przez organ I instancji postępowania, którego obowiązkiem w myśl art. 7, 75 § 1, 77 § 1 , 80 i art. 84 § 1 kpa jest przeprowadzenie z urzędu wszelkich dowodów służących ustalenie stanu faktycznego sprawy. Poza tym skarżący wskazał, że biegły rzeczoznawca przeprowadził opinię w sposób niedbały i nierzetelny, a przedstawiona przez niego opinia nie zawiera podstawowych elementów i danych jakie powinna. Podniósł również, że zachodzi rażąca dysproporcja ustalonych kosztów postępowania w stosunku do nakładu pracy biegłego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Argumentacji skarżącego nie można odmówić zasadności. Podkreślić należy przede wszystkim, że koszty postępowania administracyjnego w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki ponosi organ administracji publicznej. To on bowiem, w myśl art. 77 § 1 kpa, jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a stosownie do art. 7 kpa podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyjątek od tej reguły wprowadza art.162 § 1 kpa, według którego stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony ( pkt.1 ) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie ( pkt.2 ). Z treści zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego go postanowienia organu I instancji wynika, że nakładając obowiązek pokrycia kosztów postępowania, ściślej kosztów wywołanej w sprawie opinii biegłego, organy uznały ich powstanie z winy skarżącego. Wniosek taki oparto na wyniku rozstrzygniętej uprzednio sprawy dotyczącej przywrócenia stanu wody na gruncie, w której Wójt decyzją z dnia [...] uznał skarżącego za odpowiedzialnego za dokonanie zmiany stanu wody na nieruchomości zabudowanej, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 710 położonej w L. M. i nakazał skarżącemu jego przywrócenie do stanu poprzedniego poprzez usunięcie usypanej przez niego grobli ziemnej. Istotnie, jak już podano, stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1 kpa). Chodzi tu jednak wyłącznie o takie negatywne zachowania strony, których konsekwencją jest powstanie nieuzasadnionych kosztów. W doktrynie jednolicie przyjmuje się, że organ może obciążyć stronę koszami postępowania z winy strony tylko wówczas, kiedy wyraźnie wskaże okoliczności dowodzących zawinienia, np. przez nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie, oględzinach, kiedy powoduje konieczność odroczenia czynności postępowania i pokrycia kosztów ponownego stawienia się biegłych, świadków, (por. B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie 6, Warszawa 2004, str. 857, Kodeks Postępowania Administracyjnego – Komentarz dla praktyków pod redakcją Artura Mudreckiego - Wyd. Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr spółka z o. o Gdańsk 2008 str.578 ). Obowiązku poniesienia przez stronę kosztów postępowania o których stanowi ten przepis, nie może natomiast uzasadniać sam fakt nieuwzględnienia jej stanowiska i nałożenie określonych obowiązków. Takie stanowisko organów uznać należy za całkowicie dowolne i niezgodne z art. 262 § 1 pkt 1 kpa. Okoliczność ta nie przesądza bowiem w żadnym razie o winie strony w rozumieniu omawianego przepisu. Przypomnieć ponadto należy, że przeprowadzenie w sprawie dowodu z opinii biegłego było następstwem wytycznych zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], w której organ stwierdził, że ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wód na działce nr ewid. 710 położonej w L. M., w sposób wnikliwy i jednoznaczny wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W literaturze słusznie podkreśla się, że wyliczenie zawarte w art. 262 § 1 kpa ma charakter zamknięty. Skoro regulacja zawarta w tym przepisie stanowi istotny wyjątek od zasady, że koszty postępowania ponosi organ administracji publicznej, to uzasadnione jest także przekonanie, że i wykładnia tego przepisu powinna być dokonywana w sposób ścisły. W związku z tym stwierdzić należy, że obciążenie skarżącego kosztami postępowania było wynikiem błędnej wykładni art. 262 § 1 pkt 1 kpa i uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy. W kwestii niewykonalności zaskarżonego orzeczenia do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 cyt. ustawy, natomiast o zwrocie kosztów postępowania na zasadzie art. 205 § 1 w związku z art. 200 powyższej ustawy.