II SA/Lu 727/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie nakazania przedłożenia określonych dokumentów - na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: odmówić M.C. przyznania prawa pomocy. M.C. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od wniesionej skargi po uzupełnieniu braków złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawczyni wraz z mężem musi dojeżdżać do pracy. Na ich utrzymaniu jest [...] dzieci i ciężko chora matka, która wymaga stałej kontroli lekarskiej. Dzieci często chorują. Świadczenie rentowe matki nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wydatki na jej leczenie wynoszą ponad [...] zł miesięcznie. Wszystkie opłaty, zakupy, żywność wnioskodawczyni pokrywa łącznie z mężem. Rodzinę skarżącej obciąża zaciągnięty kredyt w banku oraz pożyczki zaciągnięte w pracy. We wniosku jednak nie sprecyzowano wysokości ww. miesięcznych wydatków na utrzymanie. Majątek wnioskodawczyni stanowi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Łączne dochody wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni wynoszą [...] zł. Dochody te pochodzą z umowy o pracę wnioskodawczyni i jej męża oraz renty matki. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, co następuje: Koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, które strona skarżąca może ponieść sprowadzają się do wpisu stałego od wniesionej skargi w wysokości 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221, poz. 2193. Do kosztów postępowania należy zaliczyć również inne ewentualne koszty sądowe (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Do ewentualnych kosztów postępowania, które mogą ale nie muszą wystąpić należy również zaliczyć wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dyspozycja art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. Odstępstwem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest - umiejscowiona w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - instytucja prawa pomocy. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżąca wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dla oceny czy wnioskodawca spełnia te przesłanki można się posiłkować wskazaniami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), gdzie minimum socjalne dla członka rodziny zostało określone, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy w wysokości 351 zł na osobę. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. W ocenie referendarza sądowego wobec wysokości uzyskiwanych dochodów przez wspólne gospodarstwo domowe (dochód na osobę w rodzinie wynosi około [...] zł - przypis własny) uiszczenie przez skarżącą wymaganego wpisu sądowego w wysokości 100 zł nie spowoduje braku możliwości zapewnienia skarżącej oraz członkom jej rodziny minimum warunków socjalnych. Dotyczy to również pozostałych kosztów sądowych, które mogą ale nie muszą wystąpić na dalszym etapie postępowania, ponadto nie muszą być wydatkowane na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego co pozwala stronie na przygotowanie się do ich ewentualnego poniesienia. W związku z tym, należy stwierdzić, iż wnioskodawczyni nie wykazała, iż rzeczywiście i obiektywnie nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, działając art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.