II SA/Lu 727/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, (dalej: "Kolegium") z dnia [...] czerwca 2018 r. znak [...], utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 2018 r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], który uchylił własną decyzję nr [...] z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] października 2017 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] przyznał na wniosek H. S. (dalej jako: "skarżąca") prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko K. S. w kwocie [...]zł na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] ustalił, że córka strony - N. S. od dnia [...] czerwca 2016 r. podjęła zatrudnienie na umowę zlecenie, o czym strona nie poinformowała organu. Decyzją z [...] maja 2018 r. organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2017 r. przyznającą świadczenie wychowawcze. W uzasadnieniu został wskazany ponownie ustalony dochód rodziny, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Z decyzją tą nie zgodziła się H. S.. Składając odwołanie domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i ponownego przyznania wstrzymanego świadczenia. Zarzuciła naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. - o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (aktualnie t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2134; dalej jako ustawa lub u.p.p.w.d.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające między innymi na przyjęciu, że córka skarżącej N. S. nadal pozostaje na jej utrzymaniu oraz nieprawidłowe ustalenie dochodu za okres wskazany we wniosku o przyznanie świadczenia, stanowiący podstawę do przyznania świadczenia wychowawczego. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołując się na wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego stwierdził, że w skład rodziny skarżącej wchodzi: H. S. (wnioskodawca), B. S. (mąż), N. S. (córka) i K. S. (syn). Rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest rok 2016. Dochody rodziny przedstawiały się następująco: H. S. uzyskała dochód z tytułu stypendium szkolnego za 2016 r. w wysokości [...] zł : 12 miesięcy : 4 osoby = [...] zł. N. S. w lipcu 2017 r. uzyskała dochód z tytuł zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w firmie F. sp. z o.o. w wysokości [...] zł. W związku z tym łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł: [...] zł + [...] zł = [...] zł : 4 osoby = [...] zł. Jak wynika z powyższego dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł i przekroczył ustawowe kryterium uprawniające do przyznania świadczenia. Zdaniem organu drugiej instancji w okolicznościach sprawy spełnione zostały przesłanki z art. 7 ust. 3 ustawy zgodnie z którym, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Ponadto, stosownie do treści art. 7 ust. 3a ustawy, przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, że wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie jest zgodne z art. 27 ust. 1 ww. ustawy i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, H. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przez: - błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, że N. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącą oraz podjęła zatrudnienie od dnia [...] czerwca 2016 r., w sytuacji gdy zatrudnienie podjęła ona rok później, tj. w czerwcu 2017 r.; - nieustalenie średniomiesięcznego dochodu skarżącej za okres, objęty wnioskiem o przyznanie świadczenia i za okresy późniejsze; - nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie podstaw faktycznych jak i prawnych, wynikające z błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz braku wyczerpującego i należytego wyjaśnienia przez organ jakie były motywy jego rozstrzygnięcia i dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez skarżącą dowodom; 2) naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 2 pkt 2 oraz art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nieprawidłowe obliczenie przeciętnego dochodu członków rodziny; - art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż dochód osiągnięty przez N. S. w lipcu 2017 r. ma wpływ na prawo do przyznanego świadczenia za okresy wcześniejsze. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jego uchylenia (stwierdzenia nieważności). Istota sporu prawnego między skarżącą, a organem sprowadza się do dopuszczalności uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego w związku z uzyskaniem dochodu w 2017 r. (w okresie obowiązywania decyzji z dnia [...] października 2017 r.) przez córkę skarżącej - N. S.. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Stosownie do art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Stosownie zaś do treści art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. pod pojęciem rodziny rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Zgodnie natomiast z treścią art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. W rozpoznawanej sprawie SKO ustaliło prawidłowo skład rodziny skarżącej na podstawie wniosku strony z [...] września 2017 r., o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego gdzie w rubryce "Dane osoby - 3, wchodzącej w skład rodziny" wymieniła ona córkę N. S. stale zamieszkującą z rodziną. Z treścią art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. skarżąca została zapoznana (k. 6 akt administracyjnych) co oznacza, że świadomie wskazała N. S. jako osobę z którą, także prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu niewiarygodne jest oświadczenie H. S. z dnia [...] maja 2018 r. (k. 65 akt administracyjnych), ponieważ zostało złożone po wydaniu decyzji przez upoważnionego Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w sprawie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Kolejną kwestią którą organ miał obowiązek ustalić było spełnienie kryterium dochodowego przez rodzinę skarżącej po powzięciu wiadomości o uzyskiwanym dochodzie przez członka rodziny. Art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. stanowi, że zasiłek wychowawczy przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. W myśl art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny, a za dochód członka rodziny zgodnie z art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. uważa się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego to natomiast okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego (art. 18 pkt 1 u.p.p.w.d.). Przywołane przepisy wskazują, że niezbędną przesłanką do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego odwołującego się do pojęcia dochodu rodziny, który jest rozumiany jako suma przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny, uzyskanych w skali roku kalendarzowego i przeliczanych w skali roku kalendarzowego. Ustawodawca w art. 7 ust. 1-3 zawarł ponadto dodatkowe reguły pozwalające na skorygowanie dochodu rodziny, wtedy gdy po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, nastąpiła "utrata" i "uzyskanie" dochodu, mająca wpływ na sferę finansową rodziny. W świetle tych przepisów możliwa jest korekta ustalanego według wskazanych zasad dochodu rodziny z powodu zdarzeń kwalifikowanych jako utrata lub uzyskanie dochodu. Definicję uzyskania dochodu ustawodawca zawarł w art. 2 pkt 20 u.p.p.w.d., poprzez wymienienie w sposób enumeratywny sytuacji (zmian w strukturze dochodów) powodujących uzyskanie wynagrodzenia. Za uzyskanie dochodu, ustawodawca uznał uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 20 lit. c u.p.p.w.d.), co oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 2 pkt 21 ustawy). W sprawie niniejszej bezsporne jest uzyskiwanie przez N. S. wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia od czerwca 2017 r. do lutego 2018 r. i ponownie od maja 2018 r. Skarżąca tej okoliczności nie negowała ani przed organem, ani przed sądem. Z uwagi na powyższe organ zastosował art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d według którego, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W przytoczonym przepisie przewidziano zatem zasadę doliczenia do ustalonego dochodu członka rodziny, dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód przez tą osobę został po raz pierwszy osiągnięty. Powołując się na wskazany przepis orzekające organy, w trakcie ponownego ustalania dochodu rodziny, dokonując stosownych wyliczeń, uwzględniły również dochód córki skarżącej N. S. z lipca 2017 r. (razem [...] zł) uzyskany z tytułu zawartej umowy zlecenia z firmą F. sp. z o.o.o, która w świetle art. 2 pkt 20 lit. c ustawy stanowi dochód uzyskany. Zauważyć należy, że z dołączonych do akt administracyjnych umów zlecenia, wynika otrzymanie przez córkę skarżącej wynagrodzenia przez okres od lipca 2017 r. do lutego 2018 r. Nie ulega wątpliwości, że z treści przepisu art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d., wynika jednoznacznie, iż przy ustalaniu dochodu rodziny uwzględnia się określony w tym przepisie składnik dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, przy czym uzyskane wynagrodzenie uwzględnia się, jeżeli "dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego". Nie uszło również uwadze Sądu, że N. S. zawarła kolejną umowę zlecenia z firmą F. sp. z o.o.o na okres od maja 2018 r. do [...] września 2018 r., co uprawniało organ do uwzględnienia w tym przypadku art. 7 ust. 3a u.p.p.w.d., zgodnie z którym przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Uwzględniono zatem kontynuowanie przez córkę skarżącej uzyskiwania dochodu, co pozwoliło organowi na wyliczenie dochodu rodziny z uwzględnieniem wynagrodzenia za lipiec 2017 r. w sposób następujący: do miesięcznego dochodu rodziny za 2016 r., który wynosił [...] zł, doliczono dochód netto osiągnięty przez N. S. za powyższy miesiąc w wysokości [...] zł co dało sumę dochodu rodziny - [...] zł., a w przeliczeniu na osobę [...] zł. Uzyskany dochód przekroczył kryterium dochodowe - [...] zł. Słusznie więc Kolegium przyjęło, że spełniony został warunek ustawowy aktualizujący po stronie organu obowiązek skasowania decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego, tym bardziej że sama skarżąca w dniu [...] lutego 2018 r., poinformowała ośrodek o fakcie zatrudnienia członka rodziny i w związku z tym zaistniała konieczność uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego. Wobec powyższego, zasadnie organ pierwszej instancji mając na uwadze treść art. 27 ustawy uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] października 2017 r., o przyznaniu skarżącej na rzecz jej dziecka świadczenia wychowawczego. Ustalanie w tym rozstrzygnięciu dokładnej daty uchylenia decyzji Wójta Gminy [...] nie było niezbędne, skoro decyzja ta ustalała okres świadczeniowy od dnia [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Początkowy bieg okresu świadczeniowego pokrywa się z ustaloną przez organ pierwszej instancji inną wysokością dochodu rodziny skarżącej i w następstwie tego niespełnieniem warunku kryterium dochodowego w zakresie świadczenia wychowawczego. W tym wypadku uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia, stanowiło o zniesieniu jej skutków materialnoprawnych już od [...] października 2016 r., z uwzględnieniem zasady ex tunc, według której decyzje w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze są decyzjami konstytutywnymi, kształtującymi sytuację strony wyłącznie na przyszłość, a więc z mocą od wydania decyzji uchylającej bądź zmieniającej decyzję ostateczną. Odnosząc się do zarzutu skargi, wskazania przez organ pierwszej instancji niewłaściwej daty - [...] czerwca 2016 r. jako podjęcia przez N. S. zatrudnienia, to ten błąd pisarski został naprawiony przez SKO, które już w swojej decyzji prawidłowo wskazało rok 2017 i błąd ten należy uznać za oczywistą omyłką pisarską, która nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Konkludując Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia adekwatnych w sprawie norm prawa materialnego, które przy tym właściwie zinterpretowały, a następnie zastosowały. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.