II SA/Lu 729/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. i J. małżonków B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za właścicieli nieruchomości - w zakresie wniosku Z. i J. małżonków B. o zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: odmówić Z. i J. małżonkom B. przyznania prawa pomocy. Z.B. i J.B. wezwani oddzielnie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w wysokości 200 zł w związku ze złożoną skargą złożyli na odrębnych urzędowych formularzach wnioski o przyznanie prawa pomocy zakreślając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę, iż złożone dwa odrębne wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały złożone przez małżonków, ponadto zawierają identyczne żądania i podobne uzasadnienie rozpoznano je jako jeden wspólny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia złożonych na urzędowych formularzach wniosków wynika, iż skarżący uzyskują dochody z emerytur w łącznej wysokości [...] zł. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżących pozostaje również ich dorosła niepracującą wnuczka. Majątek skarżących stanowi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Ponadto z uzasadnienia wynika, iż współskarżący ponoszą duże koszty leczenie i leków. Dodatkowo skarżący wspomagają finansowo swoje wnuki. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawców m.in. nie sprecyzowano wszystkich miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania sytuacji finansowej wnioskodawców poprzez złożenie dodatkowych dokumentów źródłowych. Stąd wystosowane oddzielnie do współskarżących wezwanie do nadesłania: oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania i dokumentów źródłowych (np. rachunków, faktur VAT) poświadczających wysokość tych wydatków oraz oświadczenia wskazującego wysokość kwot przekazywanych miesięcznie na wsparcie wnuków; decyzji właściwej jednostki organizacyjnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa bądź potwierdzonej za zgodność z oryginałem jej kserokopii wskazującej na wysokość dopłat bezpośrednich do gospodarstwa rolnego wypłaconych w roku bieżącym bądź zaświadczenia z właściwej jednostki organizacyjnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, że w roku bieżącym nie zostały wypłacone żadne środki finansowe. Według nadesłanego oświadczenia wskazującego na stałe miesięczne koszty utrzymania (energia elektryczna, opał, żywność, leki, raty kredytu itp.) wspólnego gospodarstwa domowego wydatki te kształtują się na poziomie [...] zł. Do tego należy również dodać koszty zakupu opału na zimę na kwotę [...] zł. Z zestawienia wydatków wynika również, iż współskarżący ponieśli w 2009 r. koszty remontu budynku gospodarczego w wysokości [...] zł. (Świadczą o tym nadesłane kopie faktur VAT z dnia [...] 2009 r. w wysokości [...] zł oraz z dnia [...] 2009 r. na kwotę [...] zł). Z nadesłanych dokumentów wynika również, iż jedno z małżonków zaciągnęło w dniu [...] grudnia 2009 r. kredyt mieszkaniowy ( ostatnia rata płatna do dnia [...] 2011 r.) w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, co następuje: Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Takim odstępstwem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest - umiejscowiona w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - instytucja prawa pomocy. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wnioskodawcy domagając się zwolnienie od kosztów sądowych, wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy wnioskodawcy, którzy zostali powiadomieni w dniu 1 grudnia 2009 r. o konieczności uiszczenia wpisu od wniesionej skargi (k. nr 16 -17) w dniu [...] 2009 r. ponieśli wydatek gotówką na zakup materiałów budowlanych na kwotę [...] zł. Natomiast w dniu [...] grudnia 2009 r. zaciągnęli kredyt mieszkaniowy na kwotę [...] zł umożliwiający im zakup kolejnych materiałów budowlanych w dniu [...] 2009 r. na kwotę [...] zł. Wynika stąd jednoznacznie, że wnioskodawcy świadomi konieczności ponoszenia kosztów sądowych wyzbyli się tej możliwości. Konsekwencją takiego działania jest brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa postanowiono jak na wstępie.