II SA/Lu 73/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. znak [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku ; II. nakazuje ściągnąć od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 500(pięćset) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu od którego skarżąca została zwolniona Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania A.W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B.P. z dnia [...]sierpnia 2004 r. znak: [...] na mocy której nakazano odwołującej się dokonanie rozbiórki części obiektu usytuowanego na istniejącym tarasie budynku mieszkalnego zlokalizowanym na działce o nr ewidencyjnym 1955 położonej w B.P. przy ulicy Ł. Organy Nadzoru Budowlanego ustaliły, iż w wyniku oględzin przeprowadzonych 20 października 2003 r. stwierdzono, iż A.W. w okresie 2002 r. – 2003 r. wykonała bez wymaganego pozwolenia na budowę roboty budowlane związane z rozbudową wspomnianego budynku mieszkalnego, polegające na zabudowie usytuowanego od jego strony południowej tarasu o wymiarach w rzucie poziomym 2, 5 x 3, 87 m. Zabudowa polegała na wykonaniu od strony zachodniej i południowej tarasu ścian murowanych o grubości 12 cm. W ścianie usytuowanej bezpośrednio w granicy z nieruchomością sąsiednią wykonano otwór o wymiarach: szerokość 1, 94 m, wysokość 1,3 m - 1, 8 m, który zabudowano ażurową konstrukcją drewnianą. Na wykonanych ścianach oraz dwóch słupkach stalowych usytuowanych od strony południowej tarasu, oparto konstrukcję stalową więźby dachowej, którą zakotwiono w ścianie budynku mieszkalnego. Na więźbie dachowej ułożono przezroczyste płyty poliestrowe. Wykonana część obiektu budowlanego znajduje się w odległości 17, 8 m od krawędzi ulicy Ł. W ocenie organów administracji publicznej na rozbudowę budynku mieszkalnego, jakim ich zdaniem było zadaszenie tarasu, niezbędnym było uzyskanie pozwolenia na budowę co wynikało z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. DzU. z 2000 Nr 106, poz. 1126 ze zmianami), w brzmieniu obowiązującym w okresie rozpoczęcia budowy części obiektu, który określał, ze roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 i 30, które jednak nie mają w sprawie zastosowania. Nie dopełnienie obowiązku jego uzyskania przesądza, iż rozbudowa prowadzona była w warunkach samowoli budowlanej. W decyzji podkreślono, iż do spraw wszczętych po dniu 11 lipca 2003 r. w stosunku do obiektów budowlanych wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej po dniu 1 stycznia 1995 r. mają zastosowanie przepisy art. 48 prawa budowlanego w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu nakaz rozbiórki nie jest wydawany w sytuacji udokumentowania, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno – budowlanych w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wspomniana zabudowa tarasu znajduje się w odległości 17, 8 m od krawędzi jezdni ulicy Ł., co jest niezgodne z ustaleniami obowiązującego w dacie budowy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B.P. pod nazwą "[...]‘’, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej Nr IV/02 z dnia 28 maja 2002 r. , który przewidywał, iż linia zabudowy od krawędzi jezdni ulicy Ł. o symbolu 2 KZ ½ , 3 KZ ½ jako ulicy zbiorczej, dla budynków mieszkalnych ma wynosić 20 m, natomiast dla innych obiektów budowlanych 15 m. Inwestor lokalizując część obiektu mieszkalnego w odległości mniejszej, niż wymagana planem zagospodarowania przestrzennego, umieścił ją na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę tego typu obiektami. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest orzec nakaz jego rozbiórki. Skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B.P. i umorzenia postępowania w sprawie złożyła A.W. Jej zdaniem nie zostały rozpatrzone czynniki społeczne , jakie miałyby przemawiać za utrzymaniem obecnego stanu. Podniosła, iż jest osobą niepełnosprawną, wdową, pozostaje na utrzymaniu córki. Wyjaśniła, iż na części tarasu przynależnym do domu w którym zamieszkuje zbierał się śnieg, który topniejąc powodował podmakanie ścian budynku. Było to powodem wykonania zabezpieczenia tarasu przed grzybem i wilgocią właśnie przez jego zadaszenie. Zwróciła uwagę, iż taras nie jest całkowicie zabudowany, daszek przymocowany jest do ściany istniejącego budynku oraz od strony zachodniej do balustrady z białej cegły. Taras jest usytuowany pomiędzy dwoma budynkami i żadnych innych ścian nie budowano. Skarżąca przyznała, że nie wiedziała o konieczności uzyskiwania pozwolenia na tego rodzaju roboty budowlane, tym bardziej, że wiele osób w ten sposób zabudowuje swoje tarasy. Skarżąca poddała w wątpliwość sposób wyliczenia odległości od krawędzi jezdni, który nie był wykonywany za pomocą specjalistycznych narzędzi. Akcentowała, iż wiele domów położonych jest bliżej ulicy Ł. niż wymagane planem 20 m. Wskazała ponadto na pogarszający się stan jej zdrowia spowodowany stresem związanym z kontrolami inspektorów nadzoru budowlanego i prowadzonym postępowaniem administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Konsekwencją takiego założenia jest nie związanie sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami). Oznacza to, iż sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zapewnienie w nim czynnego udziału strony. Reguła ta wyrażona w art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego gwarantuje stronie udział w każdym stadium postępowania oraz możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań jeszcze przed wydaniem decyzji. Z akt sprawy wynika, iż w postępowaniu administracyjnym nie brali udziału spadkobiercy współwłaściciela nieruchomości P.W. – A..W. i E.T. Nie zostali oni zawiadomieni o wszczęciu postępowania, nie byli informowani o terminach oględzin nieruchomości i nie brali w nich udziału, a także nie doręczono im decyzji organów I I II instancji. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką jego wznowienia uzasadniającą uchylenie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez względu na to czy miało ono wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 200/01 OSNAPiUS 2003/24/582). Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu także z innych powodów. Nowelizacja ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane dokonana ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718 ze zmianami) wprowadziła możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Treść art. 48 powołanej ustawy w obecnej wersji nie budzi wątpliwości, iż nakazanie rozbiórki w warunkach przewidzianych w tym przepisie możliwa jest jedynie wówczas, gdy w następstwie czynności właściwego organu administracji publicznej o których mowa w jego ust. 2 i 3 nie zaistnieją przesłanki do legalizacji samowoli budowlanej. Możliwe jest to wówczas, gdy budowa, o jakiej mowa w art. 48 ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W ocenie organów nadzoru budowlanego omawiana zabudowa jest niezgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B.P. pod nazwą "[...]‘’ w czym upatrują powodu wykluczającego możliwość jej legalizacji. Niezgodność ta miałaby polegać na usytuowaniu zabudowy tarasu w odległości mniejszej niż określona w powołanym planie zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji przyjęto, iż wykonana część obiektu budowlanego znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju, co uzasadnia nakazanie jego rozbiórki. Taki też pogląd został wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego w z dnia 8 października 2002 r. (sygn .akt III RN 179/01 OSNP 2003/18/454) gdzie uznano, że pojęcie ‘’teren, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę" oznacza w szczególności teren , który mieści się poza przyjęta ( wyznaczoną ) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego linią zabudowy. W okolicznościach sprawy oceny organów administracji publicznej nie można podzielić. Dokonując analizy zapisów powołanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej z dnia 28 maja 2002 r. Nr IV/79/02 nie sposób nie dostrzec, iż odległość 20 m od krawędzi jezdni ulicy Ł.(symbol 2 KZ 1/2, 3 KZ 1/3) jako nieprzekraczalnej linii zabudowy dotyczy wyłącznie nowo - powstających budynków mieszkalnych (str. 15 akt § 20 pkt 2 planu). Sprzeczność inwestycji z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego zachodziłaby tylko wówczas, gdyby budowany lub wybudowany obiekt budowlany był budynkiem mieszkalnym i ponadto budynkiem nowo – powstającym. Brak jest uzasadnionych podstaw, aby powyższy zapis miał być odnoszony do zabudowy tarasu znajdującego się pomiędzy już istniejącymi budynkami mieszkalnymi. Nakazanie rozbiórki omawianej zabudowy w oparciu wyłącznie na przesłance niezgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogło w tej sytuacji zostać uznane za właściwe. Z tych powodów na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a) i b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B.P. należało uchylić. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152, natomiast o kosztach postępowania w oparciu o art. 223 § 2 w związku z art. 200 tej ustawy.