II SA/Lu 73/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Agata Kuśmirska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 26 listopada 2025 r., znak: SKO.41/3355/OS/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 26 listopada 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej także jako: Kolegium, organ drugiej instancji), po rozpoznaniu odwołania E. P. (dalej także jako: skarżąca), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Rybczewice (dalej jako: Wójt) z dnia 17 września 2025 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny. Pismem datowanym na 28 września 2023 r. strona została poinformowana przez organ pierwszej instancji o zmianach zasad dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna od 1 stycznia 2024 r. (k. 22 i n. akt admin I inst.). W tym w szczególności wskazano na treść art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 r., poz. 1429; dalej jako: ustawa o świadczeniu wspierającym lub u.ś.w.). Skarżąca odebrała pismo 2 października 2023 r. (k. 23 akt admin. I inst.). D. P. złożył wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności 29 września 2023 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. wydał orzeczenie o niepełnosprawności, ustalając stopień – umiarkowany (k. 9 akt admin. I inst.). Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzeczeniem z dnia 4 grudnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie (k. 10 akt admin. I inst.). Sąd Rejonowy L. – [...] w L. (dalej także jako: Sąd Rejonowy) w dniu 19 marca 2025 r. zmienił zaskarżone przez D. P. orzeczenie z dnia 4 grudnia 2023 r., zaliczając D. P. do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 29 września 2026 r. Orzeczenie jest prawomocne od dnia 8 kwietnia 2025 r. (k. 7 akt admin. I inst.). W dniu 22 sierpnia 2025 r. do Wójta wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Wniosek złożyła w związku z opieką nad synem – D. P. (k. 3 i n. akt amin. I inst.). Wójt decyzją z 17 września 2025 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem D. P. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że zachowanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych konieczne było spełnienie dwóch przesłanek. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w trakcie ważności dotychczasowego orzeczenia, lecz nie zachowała terminu trzymiesięcznego od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wójt wyjaśnił, że wniosek został złożony 22 sierpnia 2025 r., zatem po upływie trzech miesięcy od daty prawomocności wyroku Sądu Rejonowego, dotyczącego stopnia niepełnosprawności (8 lipca 2025 r.). Kolegium decyzją z dnia 26 listopada 2025 r. utrzymało powyższe rozstrzygnięcie w mocy. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, organ drugiej instancji przytoczył treść art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. i podzielił stanowisko Wójta zaprezentowane w decyzji z 17 września 2025 r. Kolegium wskazało, że strona nie złożyła wniosku o ustalenie świadczenia w ustawowym terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W skardze na powyższą decyzję, podniesiono następujące zarzuty: 1. naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2025 r., poz. 1691; dalej jako: k.p.a.) poprzez nierozpoznanie wszystkich istotnych okoliczności w niniejszej sprawie, brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu obywatela; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 63 ust. 16 u.ś.w., przez pominięcie przez organ wydający decyzję okoliczności braku poinformowania skarżącej, pobierającej do dnia 30 września 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, który to brak informacji uniemożliwił jej złożenie wniosku w oparciu o dotychczas obowiązujące przepisy, z zachowaniem wymaganych terminów. W treści skargi strona podniosła ponadto, że Wójt nie wskazał, że nie zachowała terminu do złożenia wniosku i nie pouczył o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. warunkiem stosowania przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390; dalej jako: ustawa o świadczeniach rodzinnych lub u.ś.r.) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej u.ś.w. jest ustalenie, że prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r. Ustawodawca w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. przewidział zasady ochrony praw nabytych dla osób, którym wcześniej przyznano prawo do omawianego świadczenia. Przepisy te mają na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności prawa (por. m. in. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 416/25 i cyt. tam orzecznictwo). W tym miejscu należy podkreślić, że mają one charakter intertemporalny i szczególny, co oznacza, że należy wykładać je ściśle – a nie rozszerzająco. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii czy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w terminie i na zasadach przewidzianych przez art. 63 ust. 2-3 u.ś.w. Zgodnie z art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Jak stanowi art. 63 ust. 3 u.ś.w. osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie, nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym tego przepisu jest, po pierwsze – złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie po drugie – złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie trzech miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że w sprawie ziściła się pierwsza przesłanka przyznania świadczenia wymieniona w art. 63 ust. 3 u.ś.w. Uznały jednak, że nie został zachowany termin trzech miesięcy od daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w którym skarżąca powinna złożyć wniosek o przyznanie świadczenia. W niniejszej sprawie organy te przyjęły, że 8 kwietnia 2025 r., tj. w dniu uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego z dnia 19 marca 2025 r., zostało wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Od tej daty biegł trzymiesięczny termin, o którym mowa we wskazanym powyżej art. 63 ust. 3 u.ś.w. na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie wniosek został złożony przez skarżącą 22 sierpnia 2025 r., a zatem z uchybieniem powyższego terminu. W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy należało stwierdzić, że organy słusznie stwierdziły, że skarżąca nie spełniła przesłanki z art. 63 ust. 2-3 u.ś.w., a odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była prawidłowa. Należy podkreślić, że powyższe okoliczności nie prowadzą do pozbawienia rodziny skarżącej wsparcia finansowego w ramach pomocy społecznej w związku z opieką nad synem. Od 1 stycznia 2024 r. osoba niepełnosprawna, która ukończyła osiemnasty rok życia może uzyskać świadczenie wspierające, którego celem jest udzielanie osobom niepełnosprawnym, mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych (art. 3 ust. 1 u.ś.w.). Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, że skarżąca została pouczona o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 63 ust. 16 u.ś.w. Wójt pouczył ją w tym zakresie pismem z 28 września 2023 r., które zostało doręczone skarżącej do rąk własnych 2 października 2023 r. Treść pisma jest jasna i zrozumiała, a udzielone informacje są wyczerpujące. Wprawdzie skarżąca pouczenie odebrała przed wejściem w życie ustawy, jednak nie może być to przedmiotem skutecznego zarzutu wobec organu. Takie działanie Wójta przyczyniło się bowiem do najpełniejszej realizacji zasady informowania strony (art. 9 k.p.a.). Sąd zważył również, że wskazane w art. 63 ust. 3 u.ś.w. terminy mają charakter materialnoprawny. Wyznaczają okresy, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach materialnego stosunku administracyjnoprawnego. Terminy w omawianym przepisie zostały ustanowione do realizacji uprawnienia w ramach kontynuacji, dla osób, które pobierały już świadczenie pielęgnacyjne. Ich uchybienie wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Terminy materialnoprawne nie podlega przywróceniu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 883/24; wyrok WSA w Rzeszowie z 12 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1080/24). Żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości jego przywrócenia. Nie jest zatem zasadny zarzut, że organy nie pouczyły skarżącej w tym zakresie. Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów skargi. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.