II SA/Lu 732/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi H. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych postanawia: I. Przyznać H. G. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w całości. II. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, strona skarżąca wniosła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Mając na względzie aktualną sytuację materialną i rodzinną przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że strona skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie wpisu sądowego od skargi nie jest bowiem w stanie ponieść tego kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z informacji zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, strona skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i pełnoletnim synem. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura strony w kwocie [...] zł oraz emerytura męża strony w kwocie [...] zł (łącznie [...] zł). Syn strony nie uzyskuje dochodu, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W odniesieniu do posiadanego majątku strona skarżąca wykazała we wniosku, że ani ona, ani osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym oprócz domu o pow. [...] m2 nie posiadają innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Natomiast po stronie stałych miesięcznych wydatków strona wykazała następujące pozycje: zakup opału na sezon zimowy – [...] zł jednorazowo ([...] zł w rozliczeniu miesięcznym); opłata za gaz – [...] zł; opłata za wodę – [...] zł; opłata za energie elektryczną – [...] zł; wydatki na leki – [...] zł miesięcznie. Łączna kwota miesięcznych stałych wydatków w rodzinie strony wynosi zatem – [...] zł. W tym miejscu podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł, zaś wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej będzie wynosił połowę wpisu sądowego od skargi, tj. kwotę 250 zł. Stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczonym na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych – 100 zł, zgodnie zaś z § 3 wymienionego rozporządzenia wpis od skargi kasacyjnej oraz od skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. W przedstawionej sytuacji po uiszczeniu stałych koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego ([...] zł) oraz wpisu sądowego od skargi (500 zł) rodzinie strony pozostawałaby w dyspozycji kwota [...] zł ([...] zł – [...] zł) na bieżące utrzymanie (zakup żywności, ubrań itp.). Natomiast w przeliczeniu na osobę w rodzinie kwota ta wynosiłaby [...] zł co jest kwotą niższą od tzw. minimum socjalnego określonego art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. jedn. - Dz.U. z 2008r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) w związku z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w nawet sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), gdzie kryterium dochodowe stanowiące jedną z przesłanek uprawniających do otrzymania wsparcia z pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego dla osoby w rodzinie wynosi - 351 zł. Dlatego też zasadne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnienie strony od wpisu sądowego od skargi w całości, bowiem uiszczenie jednorazowej opłaty sądowej w kwocie 500 zł spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Stronie poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi zapewnione zostało prawo dostępu do sądu. Należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które by warunkowały wyznaczenie rozprawy i merytoryczne rozpoznanie. Natomiast brak jest podstaw do przyznania stronie zwolnienia od ewentualnych innych kosztów sądowych, które w zależności od wyniku sprawy i działań podjętych przez strony mogą, ale nie muszą wystąpić. Instytucja przyznania prawa pomocy poprzez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Strona wnosząc sprawę przed sądem, powinna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym należności, choćby w części, a w tym celu gromadzić potrzebne środki z dochodów bieżąco uzyskiwanych. W przedstawionych przez stronę skarżącą okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez nią innych kosztów sądowych, stwierdzić należy, że obecna sytuacja materialna strony nie należy do skrajnie trudnych, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę przeciętny standard życia mieszkańców regionu. Rodzina strony ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, strona i jej małżonek posiadają własne stałe źródła dochodów, dlatego brak jest podstaw do stwierdzenia, że strona nie jest w stanie ponieść pozostałych ewentualnych kosztów sądowych, które mogą wystąpić na dalszym etapie postępowania. W tej sytuacji poniesienie ewentualnych innych kosztów sądowych, jednorazowo w kwocie 100 zł bądź 250 zł leży w granicach możliwości finansowych strony. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że strona skarżąca nie wykazała, istnienia przesłanek do całkowitego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 powołanej ustawy, należało orzec jak na wstępie.