II SA/Lu 733/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. W dniu [...]. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek K. K. o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wnioskodawca wskazał, że po wprowadzeniu stanu wojennego rozdawał na ulicach L. ulotki wzywające do bohaterstwa. Podczas zatrzymania przez bezpiekę w jego aktówce znaleziono broszurę " Katyń" , przez co "pachołek Breżniewa" wpadł w szał i wyciągnął broń, chcąc go zastrzelić. Obroniła go wizytówka D. , natomiast protokół z zatrzymania został spalony. Decyzją z dnia [...]. Inne odmówił potwierdzenia K. K. statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Organ wskazał, że stosownie do art. 2 ust.1 ustawy z dnia [...]. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych ( Dz. U z 2015r. poz. 693 ze zmianami ) działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przez osobę represjonowaną zgodnie z art. 3 ustawy rozumie się natomiast osobę która w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r.:1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia [...] r. o stanie wojennym (Dz.U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia [...] r. o Instytucie Pamięci N. - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko N. [...] (Dz.U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Organ zaznaczył, że według pisma Instytutu Pamięci N. z [...]. nie znaleziono dokumentów potwierdzających wskazaną w art. 2 ust.1 ustawy działalność skarżącego lub stosowanie wobec niego represji o których mowa w art. 3 ustawy. Również wnioskodawca nie przedstawił żadnego tego rodzaju dokumentów, natomiast przeprowadzanie rozmów ostrzegawczych nie jest wymienione jako podstawa uzyskania żądanego statusu. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawca opisał, że po wprowadzeniu stanu wojennego 6 razy zachodził do Komitetu Miejskiego PZPR w L., skąd wynosił plakaty propagandowe, które następnie palił na cmentarzu lub wyrzucał do śmieci. [...]. został przyłapany na malowaniu swastyki na plakacie Wojewódzkiego Komitetu Obrony. Podczas śledztwa usiłowano uzyskać od niego informację o miejscu drukowania ulotek, które rozdawał [...]. na ulicach L.. Po interwencji D. został zwolniony. Od stycznia 1982r, pod jego dom podjeżdżało MO dokonując obserwacji. Wiosną 1986r. służba bezpieczeństwa pojawiła się u niego w domu związku z informacją o pobycie na tym terenie Z. B.. Odwołujący stwierdził, że zawsze był solą w oku dla systemu totalitarnego. "Pachołek Breżniewa" sporządził jego teczkę, którą jednak spalono, albo jest przechowywana w sejfie " specjalnego przeznaczenia". Po ponownym rozpoznaniu sprawy Inne utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Wskazał na pismo IPN z dnia [...]. z którego wynika, że [...]. przed wizytą Papieża przeprowadzono ze stroną rozmowę ostrzegawczą. Kolejną rozmowę przeprowadzono w 1988r. Jednocześnie IPN informował, że nie znaleziono innych dokumentów w oparciu o które można byłoby potwierdzić działalność antykomunistyczną wnioskodawcy. Analiza dostępnych dokumentów nie wskazuje również, aby strona doznała represji z powodów politycznych. Rozmowy ostrzegawcze nie są natomiast represją w rozumieniu ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uzupełnionej [...]. K. K. wniósł o przyznanie m statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wniosek uzasadnił odmową przyznania takiego statusu przez Inne. Podał, że w szkole podstawowej dwa razy nie zdał w czwartej i szóstej klasie, ponieważ był synem kułaka i na lekcjach mówił o ziemiach polskich oddanych sąsiadowi. Z kolei dyrektorem szkoły średniej do której uczęszczał był dyrektor ośrodka propagandy partyjnej, dlatego nie mógł dostać się na studia. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jedn. DZ. U z 2016r. poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Sąd administracyjny nie kształtuje zatem bezpośrednio praw i obowiązków stron, nie ocenia decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości i nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. Stąd też wniosek o przyznanie skarżącemu statusu, którego dotyczy skarga nie mógłby odnieść oczekiwanego skutku, tym bardziej, że jej motywy nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do art. 2 ust.1 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych ( Dz. U z 2015r. poz. 693 ze zmianami ) działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przez osobę represjonowaną zgodnie z art. 3 ustawy rozumie się natomiast osobę, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r.:1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz.U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko N. [...] (Dz.U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Treść skargi oraz dalsze pisma skarżącego wskazują, ze w istocie chodzi o uzyskanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Nigdy bowiem nie wskazano jakiejkolwiek okoliczności dającej podstawę do uznania skarżącego za represjonowanego w rozumieniu art. 3 ustawy. Również według pisma Instytutu Pamięci N. z dnia [...]. materiałami, jakie odnaleziono w zasobach Instytutu, które miałyby świadczyć o represjach wobec skarżącego była notatka urzędowa inspektora Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Ł. z [...]. o przeprowadzeniu rozmowy ostrzegawczej przed wizytą Papieża w Polsce w dniu [...]. , szyfrogram 143 zastępcy Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych ds. Służby Bezpieczeństwa z [...]. o przeprowadzeniu rozmowy ostrzegawczej w dniu [...]. oraz karta M lw -2 wskazującej na przeprowadzenie rozmowy ostrzegawczej także [...]. Słusznie jednak zaznaczył organ, że samo przeprowadzenie rozmów ostrzegawczych nie mieści się w katalogu okoliczności wymienionych w art. 3 ustawy, pozwalających uznać skarżącego za represjonowanego. Skarżący nie przedstawił natomiast innych dowodów potwierdzających jego wersję. Oceny powyższej nie zmiana fakt nadania skarżącemu statusu pokrzywdzonego w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia [...]. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu ( Dz. U z 1998r. Nr 155 poz. 1016 ze zmianami ), co potwierdza zaświadczenie z 4 grudnia 2003r. Według tego nie obowiązującego już przepisu, za pokrzywdzonego, w rozumieniu ustawy, uznawano osobę, o której organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny. Nawet jednak jeśli uznać, że skarżący był inwigilowany nie daje mu to statusu osoby represjonowanej. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych wiążę bowiem inwigilację z podjęciem wobec takiej osoby bezprawnego działanie polegającego na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia o czym stanowi art. 3 ust. 3 lit.b). Z akt wynika, że skarżący nigdy na takie zdarzenia się nie powoływał. Nie wspomina o nich także Instytut Pamięci Narodowej. Nie ma też podstaw, aby uznać go za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ust.1 ustawy. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że opisana w art. 2 ust.1 ustawy działalność miała być prowadzona w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Skarżący nigdy nie wskazał, aby działał w ramach takich struktur lub we współpracy z nimi. Nie potwierdził jej również Instytutu Pamięci Narodowej. Z opisów podejmowanej przez niego działalności wynika natomiast, że była spontaniczna i wykonywana samodzielnie. Już ta okoliczność jest wystarczająca dla odparcia zarzutu wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnych dowodów potwierdzających, aby takie zdarzenia w ogóle miały miejsce. Nie potwierdził ich również Instytut Pamięci Narodowej. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U z 2016r. poz. 718 ze zmianami ) skargę należało oddalić.