II SA/Lu 736/07

Lublin, dnia 14 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Jednostki Wojskowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..]. Nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska na skutek wniosku Jednostki Wojskowej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a : przyznać Jednostce Wojskowej prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W dniu 31 sierpnia 2007 r. Jednostka Wojskowa złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [..]. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 21.488.203,13 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 534 sztuk drzew. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej Jednostce Wojskowej przyznania prawa pomocy. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 29 listopada 2007 r. W dniu 6 grudnia 2007 r. skarżąca złożyła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie z dnia 21 listopada 2007 r. utraciło moc. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1-3 ustawy przyznanie prawa pomocy może nastąpić w zakresie całkowitym albo częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje albo zwolnienie tylko od kosztów sądowych (całkowite lub częściowe) albo tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z przepisem art. 246 § 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z brzmienia powołanego przepisu art. 246 § 2 ustawy wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zostało w znacznej mierze pozostawione do uznania sądu administracyjnego. W przypadku wykazania przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej przesłanek określonych w powołanym wyżej art. 246 § 2 ustawy, sąd administracyjny "może" przyznać temu podmiotowi prawo pomocy. W świetle zaś w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy, w przypadku, gdy osoby fizyczne wykażą istnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie, wówczas "następuje" przyznanie przez sąd prawa pomocy, co oznacza, iż sąd administracyjny jest w takiej sytuacji zobligowany do przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym. Pozostawienie do uznania sądu kwestii zasadności wniosku osoby prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej o przyznanie prawa pomocy nie oznacza jednak, iż ocena sądu w tym zakresie może być dowolna. Sąd badając, czy w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy wykazał, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania oraz rozważając, czy okoliczności te uzasadniają w danej sprawie przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy, powinien wziąć pod rozwagę wszystkie okoliczności mające znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Sąd zobowiązany jest przede wszystkim zbadać, czy odmowa przyznania prawa pomocy nie będzie prowadzić w danej sprawie do naruszenia prawa dostępu do sądu, zagwarantowanego przepisami art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 6 § 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Takie rozumienie powołanego przepisu znajduje oparcie w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Europejski Trybunał Praw Człowieka w orzeczeniu z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie Teltronic-CATV przeciwko Polsce, wniosek 48140/99, podkreślił, iż wysokość opłat ustalona w świetle okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, możliwości finansowe skarżących oraz etap rozpoznawania sprawy, na którym ograniczenia zostały nałożone, stanowią czynniki, które są podstawowe dla określenia, czy jednostka miała zagwarantowane prawo dostępu do sądu oraz do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd. Zdaniem Trybunału przedmiotem szczególnie wnikliwej analizy sądu powinno być ustalenie, czy w świetle szczególnych okoliczności sprawy wymagany w rzeczywistości wpis stanowi ograniczenie prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględniając wskazane wyżej czynniki, a więc wysokość wpisu sądowego od skargi oraz pozostałych kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie, możliwości finansowe skarżącej oraz etap rozpoznawania sprawy uznał, iż wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Wpis sądowy od skargi, do którego uiszczenia zobowiązana jest na obecnym etapie postępowania skarżąca, wynosi 100.000 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W ocenie Sądu Jednostka Wojskowa wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika bowiem z oświadczenia skarżącej oraz załączonych dokumentów (k.29-33), Jednostka Wojskowa , będąca państwową jednostką budżetową, finansuje swoją działalność ze środków budżetowych określonych w rocznym planie finansowym. Z analizy dokumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą wynika, że nie ma ona dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000 zł. Wydanie przez Sąd postanowienia o odmowie przyznanie prawa pomocy prowadziłoby w rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu do naruszenia przysługującego skarżącej prawa dostępu do sądu oraz do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd. Należy bowiem podkreślić, iż odmowa zwolnienia od wpisu od skargi nastąpiłaby przed rozpoznaniem sprawy i w istocie mogłaby skutkować tym, że sprawa nigdy nie zostałaby rozpatrzona co do istoty (por. powołane orzeczenie ETPCz z dnia 10 stycznia 2006 r.). Skarżąca, co wykazała w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie posiada środków pozwalających na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nieopłacenie zaś przez stronę skarżącą wpisu sądowego od wniesionej przez nią skargi w kwocie 100.000 zł, skutkowałoby odrzuceniem jej skargi przez Sąd na podstawie przepisu art. 220 § 3 ustawy i zamknęłoby tej stronie drogę do dochodzenia swych praw przed sądem. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 246 § 2 ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.