II SA/Lu 739/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2025 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia [...] października 2025 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej także jako: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania A. B. (dalej jako: skarżąca), uchyliło decyzję Wójta Gminy A. z [...] lutego 2024 r., nr [...] i orzekło o umorzeniu postępowania w zakresie uznania za niezależnie pobrane świadczeń rodzinnych wypłaconych skarżącej w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2015 r. (pkt 2), uznało zasiłek rodzinny wraz z dodatkami wypłacony skarżącej za październik 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł za nienależnie pobrany (pkt 3) oraz zobowiązało skarżącą do jego zwrotu (pkt 4). Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Wójt Gminy A. przyznał A. B. świadczenia rodzinne na okres od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. w postaci zasiłku rodzinnego na syna w wieku do lat 5, J. B., w kwocie po [...] zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2014 r. do 31 lipca 2015 r. oraz w kwocie po [...] zł miesięcznie w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2015 r., gdyż wymieniony w dniu 8 lipca 2015 r. ukończył 5 lat; zasiłku rodzinnego na dzieci w wieku od 5 do 18 lat, E. , K. i K. rodz. B. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde z nich; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na E. , K. , K. i J. rodz. B. w kwocie po [...] zł jednorazowo na każde z nich; dodatku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na E. B. w kwocie po [...] zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. oraz od 1 września do 31 października 2015 r.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. i J. rodz. B. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każdego z nich. Świadczenia te w łącznej kwocie [...]zł zostały wypłacone stronie zgodnie z opisaną decyzją, co potwierdza karta świadczeń rodzinnych nr [...] za okres zasiłkowy [...]. Następnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych przyznanych skarżącej ww. decyzją z 6 listopada 2014 r. W toku postępowania wznowieniowego organ ustalił, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, które nie były mu znane w chwili wydawania decyzji z dnia 6 listopada 2014 r. Ujawniona okoliczność dotyczyła posiadania przez skarżącą i jej męża gospodarstwa rolnego położonego w innych gminach, a uwzględnienie dochodu z tego źródła spowodowało, że przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w okresie od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. Postępowanie wznowieniowe zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], w której w pkt. 2 organ I instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] przyznającą świadczenia rodzinne skarżącej oraz odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres świadczeniowy [...]. Decyzja ta w omawianym zakresie została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 955/18, oddalił skargę na powyższą decyzję Kolegium. Następnie decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Wójt Gminy A. orzekł o uznaniu świadczeń rodzinnych wypłaconych skarżącej od dnia 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. w kwocie [...]zł za świadczenia nienależnie pobrane, a kolejną decyzją z 23 marca 2021 r. ten sam organ orzekł o ich zwrocie. Po rozpatrzeniu odwołań skarżącej, Kolegium decyzjami z 23 lipca 2021 r., odpowiednio: znak: [...] oraz [...] uchyliło zaskarżone decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wójt Gminy A. decyzją z [...] lutego 2024 r. nr [...] orzekł o uznaniu świadczeń rodzinnych wypłaconych skarżącej od dnia 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r., w kwocie [...]zł za nienależnie pobrane (pkt 1) oraz o ich zwrocie (pkt 2). W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała na uchybienia organu w postaci zawarcia w jednej decyzji dwóch rozstrzygnięć: o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o jego zwrocie. Dodatkowo podniosła, że postępowanie było prowadzone bez jej udziału i nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy na poszczególnych jego etapach. Kolegium, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 3 października 2025 r., znak: [...] uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o umorzeniu postępowania w zakresie uznania za niezależnie pobrane świadczeń rodzinnych wypłaconych skarżącej w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2015 r. (pkt 2), uznało zasiłek rodzinny wraz z dodatkami wypłacony skarżącej za październik 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł za nienależnie pobrany (pkt 3) oraz zobowiązało skarżącą do jego zwrotu (pkt 4). W uzasadnieniu organ wskazał, że ustalenia poczynione w sprawie wyczerpują wskazaną w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłankę uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane, bowiem decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] została uchylona w toku postępowania wznowieniowego, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiającej przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2014/2015. Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 30 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Skoro zatem, z zawartej w aktach postępowania karty świadczeń rodzinnych nr [...] za okres zasiłkowy [...] wynika, że pierwszej wypłaty zasiłku rodzinnego wraz dodatkami z decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] dokonano w dniu 25 listopada 2014 r., natomiast ostatnia wypłata świadczeń rodzinnych z tej decyzji nastąpiła w dniu 28 października 2015 r., to dziesięcioletni okres przedawnienia świadczeń rodzinnych pobranych przez skarżącą w okresie zasiłkowym [...] nie obejmuje jedynie świadczeń wypłaconych za październik 2015 r. W związku z powyższym, Kolegium stwierdziło, że nie może wydać decyzji w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wypłaconych w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2015 r., a więc postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. Wobec powyższego, Kolegium stwierdziło, że skarżąca jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wypłaconych jej w dniu 28 października 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł, na którą składają się: zasiłek rodzinny na czworo dzieci w kwocie po [...] zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dwoje dzieci w kwocie po [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na jedno dziecko w kwocie [...]zł. Kwota ta została ustalona na podstawie karty świadczeń rodzinnych nr [...] za okres zasiłkowy [...]. Odnosząc się do odwołania, Kolegium uznało zarzuty za niezasadne. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżącej zapewniono udział w postępowaniu, poprzez kierowanie do niej korespondencji zawiadamiającej o poszczególnych etapach postępowania, a także kierując do niej informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia w kwestii zebranego materiału dowodowego. Dodatkowo, Kolegium podniosło, że pismem z dnia 23 września 2025 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy, motywując go stanem zdrowia. Organ odwoławczy nie uwzględnił jednak przedmiotowego wniosku, oceniając, że działanie skarżącej zmierza do przedłużenia postępowania W skardze do Sądu na decyzję Kolegium, skarżąca wskazała, że zakresem zaskarżenia obejmuje pkt 3 i pkt 4 decyzji z 3 października 2015 r. Skarżąca zakwestionowała połączenie w jednej decyzji dwóch rozstrzygnięć: uznania, że świadczenie zostało nienależnie pobrane oraz obowiązek jego zwrotu. W jej ocenie, decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia powinna być wydana dopiero po uprawomocnieniu się decyzji uznającej świadczenie za nienależnie pobrane. Ponadto, skarżąca zarzuciła, że w decyzji brak było pouczenia o prawie do zrzeczenia się odwołania oraz o tym, jakie skutki takie oświadczenie wywołuje. Zdaniem skarżącej organ uchybił także obowiązkowi informacyjnemu, nie wskazując, że skarżąca może ubiegać się o umorzenie lub rozłożenie na raty spłaty świadczeń podlegających zwrotowi. W dalszej części skargi, skarżąca zarzuciła organowi uchybienia proceduralne polegające na braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Stwierdziła, że organ I instancji zawiadomił ją o wszczęciu postępowania, ale nie było tam żadnej informacji o prawie dostępu do akt sprawy, prawie zgłaszania dowodów czy możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji. Kolejna korespondencja skierowana do niej od organu nie została jej doręczona, wskazując, że "awizo mogło zaginąć". Podniosła, że odwołanie i inną korespondencję kierowała do organu drogą elektroniczną, więc organ również mógł informować ją o decyzjach w ten sam sposób. Poinformowała także, że zwróciła się do Kolegium o przedłużenie terminu na zapoznanie się z aktami sprawy, uzasadniając swój wniosek chorobą, jednak organ odwoławczy go zignorował. Końcowo podniosła argument dotyczący braku świadomości, że wydzierżawiony grunt wlicza się do dochodu. Wyjaśniła, że pracownik GOPS poinformował ją, że jeżeli umowa dzierżawy jest zawarta na 10 lat, zgodnie z zasadami KRUS, w zamian za pobieranie renty rolniczej, wówczas wydzierżawionych nieruchomości nie wlicza się do dochodu. Powołując się na art. 98 ustawy o pomocy społecznej, wskazała, że nawet jeśli świadczenie było nienależnie pobrane, to w przypadkach szczególnie uzasadnionych organ może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę płatności albo rozłożyć ja na raty. Podniosła, że jej sytuacja należy do takich szczególnych przypadków, ponieważ nigdy nie pobierała świadczeń wbrew decyzjom, i nie powinna ponosić odpowiedzialności za błędną interpretację dokumentacji bądź błąd urzędników. Wskazała, że organ po powzięciu informacji, że skarżąca jest właścicielką wydzierżawianych nieruchomości powinien wstrzymać wypłatę zasiłków, a nie wypłacać je do końca okresu świadczeniowego, a teraz żądać ich zwrotu. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń i orzeczenia o obowiązku ich zwrotu. Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Organ nie naruszył dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Nie można także uznać, by doszło do naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Prowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie organy odstąpiły od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, co umożliwia przeprowadzenie kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy rzeczowo i z poszanowaniem reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej podjętego rozstrzygnięcia. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o uznaniu świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu skarżącej do ich zwrotu. Podstawę materialnoprawną podjętego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1208; dalej jako: "u.ś.r."), w szczególności przepis art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei, w myśl art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i stronie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Analiza treści art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że przepis ten ma charakter obligatoryjny i jednoznaczny. Przewiduje on oczywisty skutek prawny w razie zaistnienia opisanej w nim przesłanki, co determinuje charakter decyzji wydawanej na jego podstawie. W praktyce oznacza to, że organ administracji nie dysponuje luzem decyzyjnym – każde świadczenie wypłacone w warunkach określonych tym przepisem jest uznane za świadczenie nienależnie pobrane. Kluczowym aspektem tej regulacji jest jej całkowity obiektywizm. Oznacza to, że w sytuacji objętej hipotezą przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. obowiązek zwrotu świadczenia rodzinnego powstaje chociażby strona takiego postępowania nie miała świadomości nienależności pobieranego świadczenia ani nie przyczyniła się do wydania decyzji przyznającej nienależne świadczenie (por. wyrok WSA w Lublinie z 30 września 2025 r., II SA/Lu 325/25). Przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane określone w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. związane są wyłącznie z przypadkami usunięcia z obrotu prawnego dotychczasowej decyzji przyznającej świadczenie rodzinne – czy to poprzez stwierdzenie nieważności decyzji, czy w wyniku wznowienia postępowania zakończonego odmową przyznana prawa do świadczenia. W niniejszej sprawie doszło do ziszczenia się powyższej przesłanki w wyniku wznowienia postępowania. W materiale dowodowym zgormadzonym w aktach sprawy, znajduje się decyzja organu odwoławczego z 8 października 2018 r., którą w wyniku wznowienia postępowania, uchylono pierwotną decyzję przyznającą skarżącej świadczenia rodzinne. Decyzja ta jest ostateczna i w żaden sposób nie może być już podważona w niniejszym postępowaniu. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 30 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że pierwszej wypłaty zasiłku rodzinnego wraz dodatkami z decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] dokonano w dniu 25 listopada 2014 r., natomiast ostatnia wypłata świadczeń rodzinnych z tej decyzji nastąpiła w dniu 28 października 2015 r. W związku z powyższym, organ zasadnie uznał, że kwotę świadczeń nienależnie pobranych należało ustalić jedynie za miesiąc październik 2015 r. (634 zł). Natomiast z uwagi na upływ ponad 10 lat od terminu pobrania świadczeń w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2015 r., postępowanie w pierwszej instancji w tej części należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Wydanie takiej decyzji przesądza zatem, że świadczenia pobrane przez skarżącą za październik 2015 r. w kwocie [...]zł są świadczeniami nienależnymi, w związku z czym organ był zobligowany do wszczęcia procedury ich zwrotu. W przedmiotowej sprawie zagadnienie nienależności pobranego przez skarżącą świadczenia za objęty zaskarżoną decyzją okres (październik 2015 r.) nie budzi więc żadnych wątpliwości. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie (W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, C. H. Beck 2014, s. 336-337, 343, nb 13) akcentuje się, że od organu nie wymaga się wykazania winy strony, co oznacza, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia w trybie wznowienia postępowania, także gdy świadczeniobiorca nie zawinił w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało (por. przykł. wyroki NSA: z 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1344/23; z 24 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1203/23; z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2064/17). Konstrukcja ta zdejmuje z organu ciężar dowodzenia winy świadczeniobiorcy. Decyzja wydana w okolicznościach opisanych w art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. ma bowiem charakter związany, co oznacza, że każde świadczenie wypłacone w tych warunkach należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie, zaś kwestia winy strony czy braku świadomości nienależności pobieranego świadczenia, nie ma w takiej sprawie żądanego znaczenia. Jest to regulacja odmienna od pozostałych (art. 30 ust. 2 pkt 1, 1a, 2 i 3 u.ś.r.), a więc w jej przypadku nie można brać pod uwagę świadomości strony co do spełnienia przesłanek ustawowych, ewentualnego wprowadzenia w błąd, świadomości podania nieprawdy, ani oceniać skutków braku pouczenia o prawie do określonego świadczenia. W świetle powyższych ustaleń, wskazać należy, że nawet jeżeli skarżąca działała w przeświadczeniu o przysługującym jej prawie, a pobieranie świadczeń nie wynikało z celowego zaniechania, okoliczności te pozostają całkowicie bez znaczenia dla samej oceny czy świadczenie ma charakter nienależnie pobrany w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. W odniesieniu zatem do podniesionego przez skarżącą zarzutu, jakoby pozostawała ona w usprawiedliwionym przekonaniu, że wydzierżawione grunty rolne nie będą wliczane do dochodu, stwierdzić należy, że jest on całkowicie bezzasadny. Po pierwsze, obszernie na ww. temat wypowiedział się WSA w wyroku II SA/Lu 955/18, powołując tam stosowne przepisy i orzecznictwo w tym zakresie. Po drugie, jak już była o tym mowa wyżej, argumentacja dotycząca braku świadomości skarżącej o nienależnym pobieraniu świadczenia nie ma w sprawie żadnego znaczenia. Za pozbawiony podstaw uznać należy także zarzut skarżącej dotyczący zawarcia w zaskarżonej decyzji dwóch rozstrzygnięć: o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o obowiązku jego zwrotu. Dopuszczalność orzekania w jednej decyzji o tych dwóch powiązanych ze sobą, jednakże odrębnych kwestiach, potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 20 września 2018 r. sygn. akt I OSK 824/18, Sąd ten, powołując się na ratio legis zmian wprowadzonych do ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdził: "orzecznictwo sądów administracyjnych wskazywało w przeszłości na to, że każda z tych kwestii powinna być rozstrzygana odrębną decyzją. Pogląd ten stracił jednak aktualność z chwilą wejścia w życie z dniem 18 września 2015 r. ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. poz. 1302). Wprowadzono zatem w ustawie pojęcie jednej «decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych». Tym samym z woli ustawodawcy organy administracji uzyskały uprawnienie do tego, by w drodze jednej decyzji administracyjnej stwierdzać zarówno istnienie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jak i orzekać o ich zwrocie" P. Rączka [w:] T. Brzezicki, B. Chludziński, A. Główczewska, T. Kuczyński, Ł. Maszewski, K. Rokicka-Murszewska, D. Sylwestrzak, D. Zawacka-Klonowska, P. Rączka, Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2025, art. 30. Należy podkreślić, że obecne brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zmierza do uproszczenia procedury i urzeczywistnienia zasady szybkości postępowania. W świetle powyższego, wydanie jednego aktu, w którym zawarto dwa powiązane ze sobą rozstrzygnięcia - oparte na tych samych dokumentach i tym samym okresie pobierania świadczeń - nie tylko nie narusza przepisów postępowania, ale stanowi wyraz prawidłowej i celowościowej wykładni. Kolejny zarzut skarżącej dotyczący braku zawarcia w pouczeniu informacji o prawie do zrzeczenia się odwołania, również jest bezzasadny. Jakkolwiek art. 127a § 1 i 2 k.p.a. nakłada na organ obowiązek zawarcia takiej informacji w decyzji, to w okolicznościach przedmiotowej sprawy uchybienie to nie rodzi dla skarżącej żadnych negatywnych konsekwencji procesowych. Skarżąca skutecznie wniosła odwołanie w ustawowym terminie, co dowodzi, że błędne pouczenie nie zamknęło jej drogi do kontroli instancyjnej. Ponadto, jeżeli skarżąca zdecydowała się zakwestionować decyzję, to informacja o możliwości zrzeczenia się tego prawa była z jej punktu widzenia bezprzedmiotowa. Za chybiony należy uznać również zarzut dotyczący braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania drogą pocztową. Skarżąca nie składała zastrzeżeń co do sposobu doręczania pism, w tym nie żądała komunikacji drogą elektroniczną. W konsekwencji organ w ten sam sposób zawiadomił stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W aktach sprawy znajduje się korespondencja dwukrotnie awizowana, co pozwoliło organowi uznać ją za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Kolegium dokonało dość wnikliwej analizy tego faktu, szczegółowo weryfikując prawidłowość procedury awizowania przesyłki. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń Sądu. Zarzucany przez skarżącą brak informacji zwrotnej od SKO dotyczącej odpowiedzi na wniosek o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się i zapoznania ze zgormadzonym materiałem dowodowym, jest wprawdzie wadą procesową kontrolowanego postępowania, nie mniej jednak zauważyć należy, że skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby brak przedłużenia terminu uniemożliwił jej przedstawienie kluczowych dowodów lub argumentów, które mogłyby doprowadzić do innego rozstrzygnięcia w sprawie. Zarzut ten jest zatem bezpodstawny. Wbrew twierdzeniom skarżącej podnoszonym w skardze, zaskarżone decyzje nie zostały wydane na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Błędne jest zatem upatrywanie źródła obowiązku zwrotu świadczeń w art. 98 ustawy o pomocy społecznej. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 oraz art. 32 ust. 1, regulujące zwrot świadczeń nienależnie pobranych. W konsekwencji, w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 98 ustawy o pomocy społecznej, w tym zawarte w nim odesłanie do art. 104 ust. 4 tejże ustawy, dotyczące odstąpienia od żądania zwrotu. W związku z powyższym, zastosowanie ewentualnej ulgi w spłacie – w postaci umorzenia należności, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia jej na raty – mogą być rozważone na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r., na wniosek skarżącej. Co istotne, skarżąca nie składała wniosku o rozważenie zastosowania ulgi, wynikającej z art. 30 ust.9 u.ś.r. na żadnym dotychczasowym etapie postępowania, nie wskazywała również, że w jej sytuacji rodzinnej zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie tego przepisu. Skarżąca nie może zatem skutecznie zarzucać organowi naruszenia prawa poprzez niezastosowanie ulgi, skoro w toku postępowania nie sformułowała takiego żądania. Natomiast złożenie wniosku po raz pierwszy o ulgę dopiero w skardze do WSA w Lublinie jest bezskuteczne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, bowiem zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, oceniając stan faktyczny i prawny z dnia wydania decyzji. Należy jednak zaznaczyć, że ostateczny charakter decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie pozbawia skarżącej ochrony w sytuacjach szczególnie trudnych. Na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r. ustawodawca przewidział bowiem odrębny tryb, w ramach którego organ – ze względu na sytuację rodziny- może w przypadkach szczególnie uzasadnionych umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczyć termin płatności lub rozłożyć należności na raty. Skarżąca pozostaje uprawniona do złożenia stosownego wniosku w tym zakresie, co zainicjuje nowe, odrębne postępowanie. Reasumując, w świetle jednoznacznego brzmienia art. 30 ust. 2 pkt 4, zaskarżone rozstrzygnięcie należy uznać za w pełni uzasadnione i zgodne z obowiązującym prawem. Skoro decyzja stanowiąca podstawę wypłaty świadczenia została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, organ nie mógł podjąć innej decyzji niż ta o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Wszelkie argumenty skarżącej koncentrujące się na braku jej winy oraz ewentualnych uchybieniach proceduralnych organu, chociaż mogą być istotne z punktu widzenia subiektywnego poczucia sprawiedliwości, nie mogą jednak odnieść zamierzonego skutku prawnego. Na gruncie omawianego przepisu decydujące znaczenie ma bowiem obiektywny fakt utraty podstawy prawnej do wypłaty świadczenia, a nie okoliczności dotyczące świadomości strony. W konsekwencji należy stwierdzić, że organ prawidłowo ustalił kwotę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia i zasadnie wszczął procedurę jego zwrotu, działając w granicach prawa. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.