II SA/Lu 740/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant St. ref. Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 100 zł (sto złotych) na rzecz B. G., tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. ([...]) Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie w sprawie o przyznanie uprawnień kombatanckich B.G. z powodu złożenia po terminie wniosku określonego w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm.). B.G. złożyła w dniu 11 lipca 2002 r. wniosek o wznowienie postępowania, wraz ze wskazaniem, iż wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich został złożony wraz z deklaracją do stowarzyszenia Dzieci Ofiar Wojny Ziemi Z. w dniu 21 grudnia 1998 r., co na gruncie przyjętej wykładni oznacza dotrzymanie wskazanego w ustawie terminu. Ponowny wniosek o wznowienie postępowania złożony został w dniu 14 maja 2003 r., w którym B.G. powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na mocy którego przepis art. 22 ust. 3 został uznany za sprzeczny z Konstytucją RP. Postępowanie, zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. zostało wznowione postanowieniem Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]stycznia 2004 r. ([...]). W uzasadnieniu organ wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 kwietnia 2003 r. (SK 4/02, Dz.U. z 2003 r., nr 72, poz. 658). Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]marca 2004 r. ([...]) umorzył postępowanie wznowione powyższym postanowieniem, powołując się na jego bezprzedmiotowość z tego powodu, iż decyzja z dnia [...] czerwca 2002 r. nie jest decyzją ostateczną, a sprawa zostanie rozpatrzona odrębną decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na skutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. B.G. złożyła w dniu 12 marca 2004 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dołączając wymagane dokumenty, związane z jego pobytem w obozie przejściowym w Z. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]września 2004 r. ([...]) uchylił decyzję własną z dnia [...] czerwca 2002 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich, wskazując na wątpliwości, jakie budzą oświadczenia świadków D. W. T., S.B. oraz S.P., na brak możliwości zapamiętania poszczególnych osób przebywających w obozie w sytuacji, gdy przeciętny stan obozu wynosił 15 tys. osób, na brak potwierdzenia faktu wysiedlenia oraz faktu pobytu w obozie na podstawie dokumentów Archiwów Państwowych , na brak innych dokumentów, które potwierdzałyby powyższe fakty oraz na brak nazwiska skarżącego w wykazach dzieci zabranych z obozu przesiedleńczego w lipcu i sierpniu 1943 r.. B.G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarżąca wskazuje na to, iż w sytuacji braku dokumentów, decydujące znaczenie powinny mieć oświadczenia świadków, których spotykała skarżąca i którzy potwierdzają fakt zatrzymania i skierowania skarżącej do obozu. Organ w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie, powołując się na argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpatrując skargę, zważył co następuje. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny prawnej sądu administracyjnego jest zaskarżona decyzja, treścią której jest uchylenie własnej decyzji umarzającej postępowanie pierwszoinstancyjne i odmowa przyznania uprawnień kombatanckich. Nie podlegają zatem tej ocenie bezpośrednio te etapy całości postępowania, które polegały na reakcji organu na kolejne wnioski strony skarżącej, treścią której było żądanie wznowienia postępowania oraz ponowne rozpatrzenie sprawy, na wznowieniu postępowania oraz na podjęciu w postępowaniu wznowieniowym w dniu [...] marca 2004 r. decyzji umarzającej postępowanie z zawartą w uzasadnieniu zapowiedzią podjęcia decyzji w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy, w stosunku do którego wniosek złożony został w dniu 12 marca 2004 r. Należy przyjąć, iż decyzja, treścią której była odmowa przyznania uprawnień kombatanckich stworzyła skutek prawny, podlegający samodzielnej ocenie sądu administracyjnego. Najistotniejszym elementem tej oceny jest określenie, czy organ administracyjny wypełnił dyspozycje przepisów kodeksu postępowania administracyjnego odnośnie do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, podlegającego następnie kwalifikacji z punktu widzenia kryteriów zawartych w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm.), obejmujących,w kontekście przedmiotu zaskarżonej decyzji, fakt podlegania represjom wojennym w postaci przebywania w miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji fitlerowskich wladz bezpieczeństwa. Przepisy kpa wskazują wyraźnie na obowiązek organu administracyjnego podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa). Organ ten ma ponadto obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) oraz ocenić na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W zakresie oceny prawnej zaskarżonej decyzji nie można przyjąć, że powyższe warunki zostały spełnione. Oświadczenia wskazanych przez stronę skarżącą świadków, jednoznacznie wskazujące na jej przebywanie w obozie przejściowym nie zostały uwzględnione przez organ. Stało się to jednak w związku z powziętymi przez organ wątpliwościami ("oświadczenia świadków budzą wątpliwości"). Organ nie wskazał, o jakie wątpliwości idzie oraz jaki one mają związek z przyjętą przez organ negatywną konkluzją co do stwierdzenia faktu przebywania przez stronę skarżącą w obozie. Organ wskazał ponadto na oświadczenia trzech świadków, nie wspominając o oświadczeniu A.P. oraz nie ustosunkowując się do niego w żaden sposób. Organ nie wskazał także, jakie inne dowody wskazują na okoliczności, które mogą uzasadniać przyjęcie wątpliwości co do oświadczeń świadków. Organ przyjął, iż sam fakt jednorazowego przebywania w obozie ok. 15 tysięcy osób wyklucza możliwość rozpoznania poszczególnych osób. Nie uzasadnił jednak, czy w jego opinii, z całą pewnością wyklucza to zapamiętanie konkretnej osoby, oraz, ewentualnie, dlaczego przyjął, iż taka możliwość w konkretnym przypadku powinna zostać wykluczona. Organ oparł się na dokumentach, w których brak jest potwierdzenia określonych faktów, na które powołuje się strona skarżąca. Nie powołał wprawdzie wyraźnie wynikających z tych dokumentów informacji jako przeciwdowodów dla oświadczeń świadków (nie przeprowadził idącej w tym kierunku analizy tych informacji), niemniej z zestawienia obu akapitów uzasadnienia decyzji można założyć taką intencję organu. Nie wyjaśnił jednak w kontekście informacji uzyskanych z dokumentów, jakie znaczenie dla oceny faktów ma zawarta w odpowiedzi Archiwum Państwowego z dnia 10 marca 2004 r., informacja iż oparta ona została na materiałach zachowanych fragmentarycznie, natomiast w odpowiedzi Archiwum Państwowego – że nie posiada ono akt obozu przejściowego. Brak potwierdzenia określonych faktów w dostępnych dokumentach, zwłaszcza, jeżeli stwierdzeniu braku towarzyszy uwaga o fragmentaryczności akt lub braku jakiegoś ich rodzaju, powinna wywołać potrzebę szczególnie starannej analizy oświadczeń świadków. Analiza ta powinna zostać we właściwy sposób przeprowadzona oraz starannie uzasadniona. Powinna ona spełniać wymogi, jakie kodeks postępowania administracyjnego wiąże z uzasadnianiem decyzji. W art. 107 § 3 tego aktu bowiem określony jest między innymi wymóg wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest zarówno przekonującej analizy faktów, opisanych zwłaszcza w oświadczeniach świadków, oraz wskazania przyczyn, dla których organ powziął wspomniane w tekście uzasadnienia decyzji wątpliwości. Biorąc pod uwagę powyższe składniki oceny prawnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł stwierdzić zgodności zaskarżonej decyzji z wskazanymi wyżej przepisami prawa. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) uchyla zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.