II SA/Lu 740/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. W dniu 18 sierpnia 2008 r. do Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie wpłynęło pismo B. J. zatytułowane "skarga", w którym domaga się zwrotu należnej jej zaliczki alimentacyjnej na syna R. M. W uzasadnieniu powołała się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lipca 2008 r. oraz wskazała, że skargi nie złożyła do dnia 7 sierpnia 2008 r., ponieważ pracownicy organu administracji nie poinformowali jej o istniejącej możliwości dochodzenia swoich uprawnień. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie, działając na podstawie art. 145a oraz art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) po rozpoznaniu skargi B. J. odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie prawa do zaliczki alimentacyjnej. W odwołaniu od powyższej decyzji B. J. wyjaśniła, że o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, jak i o możliwości i terminie złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie dowiedziała się już po upływie terminu do jej złożenia. Wnioskodawczyni podniosła, że żaden z pracowników urzędu, mimo jej częstych wizyt w urzędzie, nie poinformował ją wcześniej o wyroku Trybunału. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego m.in. z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lipca 2008 r. został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 lipca 2008 r., Nr 119, poz. 770. Miesięczny termin do złożenia skargi na wznowienie postępowania o którym mowa w art. 145a § 1 k.p.a. upłynął z dniem 7 sierpnia 2008 r., a ponieważ strona wystąpiła po tej dacie ze skargą o wznowienie postępowania, Kierownik Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie zasadnie odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. B. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca przede wszystkim wskazała, że przekonana była, iż trzydziestodniowy termin, o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., liczy się od momentu dowiedzenia się o orzeczeniu Trybunału oraz że zawiniła temuż terminowi przede wszystkim z powodu braku własnej wiedzy oraz braku życzliwości pracowników organu. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpatrując skargę zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji uznał, że nie narusza ona prawa. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte, co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. W przepisach art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. dokonano enumeratywnego wyliczenia podstaw wznowienia postępowania. Katalog okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania może być jedynie poszerzony o regulacje zawarte w przepisach szczególnych rangi ustawowej. Żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. skutkuje odmową wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie postępowanie dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego zostało zainicjowane wnioskiem B. J. z dnia 18 sierpnia 2008 r. i oparte na podstawie wznowieniowej określonej w art. 145a k.p.a. Zgodnie z tym artykułem można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). Ponadto w myśl § 2 tego przepisu skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Z brzmienia cytowanego przepisu bezspornie wynika, że dopuszczalność wznowienia postępowania w trybie art. 145a k.p.a. ograniczona jest nie tylko przesłankami zawartymi w § 1, ale również bezpośrednią regulacją zawartą w § 2 co do związania terminem. Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje pojęcia "wejścia w życie" orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., dlatego ma tu zastosowanie treść art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, który wskazuje, że ustawodawca za "wejście w życie" uznał moment publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lipca 2008 r. sygn. akt P 18/06, na który powołuje się skarżąca, został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 r., Nr 119, pod poz. 770. Termin miesięczny w niniejszej sprawie liczy się od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a zatem od dnia ogłoszenia orzeczenia w organie publikacyjnym. W tej sytuacji termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145a k.p.a. upływał w dniu 7 sierpnia 2008 r. (art. 57 § 3 k.p.a.). Termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania jest terminem procesowym, co wynika z brzmienia art. 145a § 2 k.p.a., w którym położony jest akcent na dopełnienie w terminie czynności procesowej, a nie na stronę materialną co do dopuszczalności ponownego żądania rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W razie zatem uchybienia terminu strona może bronić się przed negatywnymi skutkami tego faktu, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 649). Jednak w rozpatrywanej sprawie strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, który był na tym etapie postępowania dopuszczalny. W ocenie sądu organ odwoławczy poprawnie przyjął brak przesłanek, które wynikają z art. 58 k.p.a., określającego okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu na prośbę zainteresowanego. Konstrukcja przepisu wskazuje, iż muszą one wystąpić łącznie. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawcy (§ 1). Następnymi zaś – wniesienie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia prośby o przywrócenie terminu, oraz dopełnienie, równocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu, czynności, dla której określony był termin (§ 2). Skarżąca tymczasem nie sformułowała w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny, prośby o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 oraz § 2 zd. pierwsze kpa), Nie uprawdopodobniła także, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Tym samym zatem, mimo, że skarżąca dopełniła samej czynności (złożyła wniosek o wznowienie postępowania) dla której termin był określony, organ nie miał możliwości ustosunkowania się w terminach zakreślonych przepisami k.p.a. do przesłanek, które mogłyby wskazywać na przywrócenie terminu. Skarżąca w niniejszej sprawie wskazywała wprawdzie na okoliczność, że pracownicy organów administracji nie poinformowali ją o wyroku Trybunału. Należy jednak podkreślić, że organy nie mają obowiązku ani możliwości informowania wszystkich ewentualnych zainteresowanych o podjętych wyrokach Trybunału Konstytucyjnego czy też o ich treści. Orzeczenia tego Sądu są ogłaszane w Dzienniku Ustaw i każdy zainteresowany ma możliwość zapoznać się z ich treścią. Brak winy nie może być bowiem równoznaczny ze zwolnieniem ze staranności w zakresie dbania o sprawy istotne dla zainteresowanych. Organy wskazały, że skarga B. J. o wznowienie postępowania wpłynęła do Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w dniu 18 sierpnia 2008 r. Data złożenia tego wniosku nie jest kwestionowana przez skarżącą. Jest więc bezsporna, a ponadto, co należy także podkreślić, oznacza upływ dodatkowych dziesięciu dni od dnia 8 sierpnia 2008 r., w którym, jak to wskazała sama skarżąca, pracownik poinformował ją o upływie terminu do złożenia wniosku. Mając powyższe na uwadze należy ocenić, że organy administracji publicznej prawidłowo uznały, iż wniosek został złożony z ewidentnym uchybieniem przewidzianego w ustawie terminu. Nie można w ocenie Sądu stwierdzić wystąpienia istotnych wad w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał zarówno na istotne elementy faktyczne jak i na uzasadnienie prawne prowadzonego postępowania oraz treści podjętej decyzji. Naprawił w ten sposób uchybienie organu pierwszej instancji, którego uzasadnienie jest nad wyraz lakoniczne i nie odnosi się w istocie do treści złożonego wniosku. Powołanie ogólnej "formułki" z całą pewnością nie może spełniać wymogu podjęcia próby przekonania wnioskodawczyni do tego, że decyzja jest zgodna z prawem oraz merytorycznie trafna. Jednakże, w świetle wskazanych wcześniej cech uzasadnienia decyzji odwoławczej, sformułowanego przez Kolegium, Sąd nie mógł potraktować powyższego uchybienia organu I instancji jako wady, mogącej mieć istotny wpływ dla rozstrzygnięcia w kontekście całego kontrolowanego postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w kontekście poczynionych rozważań i wskazanych argumentów, nie stwierdził niezgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.