II SA/Lu 741/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi J.F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów - decyzją z dnia [....] - wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) w zw. z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) uwzględnił skargę J. F. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję tegoż organu z dnia [...] i przyznał jej doraźną pomoc pieniężną ze środków budżetu państwa w wysokości 900zł zaliczając na poczet przyznanej pomocy kwotę 300zł wypłaconą na podstawie uchylonej decyzji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że J. F. – kombatantka w wieku 81 lat zwróciła się do organu z wnioskiem o udzielenie jej pomocy pieniężnej na dofinansowanie kosztów leczenia. Badając wniosek organ na podstawie opinii wydanej w formie postanowienia przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w dniu 7 maja 2009r. ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Ich łączny miesięczny dochód wynosi 2484,92zł co na osobę stanowi 1242,46zł. Wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, co potwierdza orzeczenie z dnia 31 stycznia 2008r., i wymaga opieki osób trzecich, a także systematycznych lekarskich wizyt kontrolnych. Małżonek wnioskodawczyni również wymaga leczenia (zwyrodnienie kręgosłupa) Ze względu na schorzenia rodzina przeznacza znaczne kwoty na leczenie i rehabilitację. Przy takich ustaleniach - decyzją z dnia [...] organ odmówił J. F. przyznania pomocy pieniężnej z uwagi na wysokość dochodu oraz na brak dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków. Rozpoznając wniosek J. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy organ ustalił na podstawie przedłożonych rachunków, że rodzina skarżącej przeznacza ok. 360 zł miesięcznie na utrzymanie mieszkania, a mając na uwadze zły stan zdrowia wnioskodawczyni - decyzją z dnia [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] i przyznał jej pomoc pieniężną w kwocie 300zł. Decyzję tę J. F. zakwestionowała w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o "zwiększenie przyznanej jej pomocy do kwoty 100 zł miesięcznie". Badając wstępnie skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał jej zasadność ze względu na wyjątkową sytuację skarżącej i - pomimo iż jej dochód przekracza 150% najniższej emerytury tj. kwotę 1012,65zł, co uniemożliwia przyznanie jej pomocy na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów - na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) przyznał wnioskodawczyni pomoc pieniężną w kwocie 900zł. Od tej decyzji skargę do Sądu Administracyjnego wniosła J. F. W skardze wyjaśniła, że ze względu na stan zdrowia ponosi znaczne wydatki, dlatego zwróciła się z prośbą do organu o przyznanie jej pomocy pieniężnej po 100 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w myśl art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż w niej podniesione, a które Sąd zgodnie z przywołanym wyżej art. 134 § 1 p.p.s.a. wziął pod uwagę z urzędu. Zaskarżona decyzja ma charakter autokontrolny, bowiem została wydana w oparciu o art. 54 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Przepis ten nie określa jednak prawnych form, w jakich ma nastąpić przewidziane w tym przepisie "uwzględnienie skargi w całości". Rozstrzygnięcie to w każdym przypadku nie może jednak ograniczyć się wyłącznie do stwierdzenia, że organ ten "uwzględnia skargę", bowiem autokontrola ma na celu ponowne zajęcie się daną sprawą i ponowne jej merytoryczne rozstrzygnięcie. W związku z tym, decyzja wydana na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. powinna nie tylko rozstrzygać o losach zaskarżonej decyzji, ale również o decyzji wydanej w pierwszej instancji, a nowo wydane rozstrzygnięcie organu powinno odpowiadać rozstrzygnięciu, które byłoby konsekwencją ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości albo w części przez sąd administracyjny. Oznacza to, iż w razie zaskarżenia decyzji wydanej przez organ odwoławczy, rodzaje rozstrzygnięć dopuszczalne w trybie autokontroli należy konstruować, mając na względzie przepisy k.p.a. regulujące kompetencje orzecznicze organu odwoławczego (art. 138 k.p.a.). Zatem prawidłowo wydana decyzja autokontrolna może zawierać następujące rozstrzygnięcia: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części (w zależności od zakresu zaskarżenia) i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy; 2. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji i orzeczenie o istocie sprawy; 3. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania I instancji; 4. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania odwoławczego. W niniejszej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję autokontrolną, którą uwzględnił w całości skargę J. F. i uchylił zaskarżoną decyzję własną z dnia [...], przyznając skarżącej doraźną pomoc pieniężną w wysokości 900 złotych. Orzekł on zatem o istocie sprawy, jednakże nie uchylił decyzji wydanej w pierwszej instancji tj. decyzji z dnia [...]. W konsekwencji w obrocie prawnym pozostają dwie decyzje wydane w tej samej sprawie, odmiennie regulujące sytuację prawną skarżącej: zarówno decyzja z dnia [...] odmawiająca przyznania jej doraźnej pomocy pieniężnej, jak i decyzja autokontrolna z dnia [...] przyznająca jej taką pomoc, co nie jest dopuszczalne. Prawidłowe orzeczenie autokontrolne wymagało uchylenia zarówno rozstrzygnięcia wydanego wskutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (decyzja z dnia [...]), ale i uchylenia rozstrzygnięcia wydanego w I instancji (decyzja z dnia [...]). W przedmiotowej sprawie organ nie dochował tego obowiązku, co oznacza, iż zaskarżona decyzja autokontrolna z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 54 § 3 p.p.s.a., co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnośnie zarzutów zgłoszonych w skardze należy stwierdzić, że organ rozważył trudną sytuację życiową skarżącej, zwłaszcza konieczność zwiększonych wydatków na leczenie i przyznał pomoc w kwocie 900zł, a wysokość kwoty szczegółowo uzasadnił. Przyznana pomoc ma charakter doraźny i jest uzależniona także od możliwości organu, który jest obowiązany posiadane środki rozdysponować między wszystkich uprawnionych do świadczeń. Fakt, iż przyznana pomoc nie spełnia oczekiwań skarżącego nie świadczy o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji.