II SA/Lu 741/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. z dnia 12 lutego 2018 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku postanawia : I.Umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2.Odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 12 lutego 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, następnie uzupełnionym pismem z 28 lutego 2018 r. skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że sprawa, w której wniosła skargę dotyczy statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla takiej osoby, w związku z czym przysługuje jej prawo zwolnienia od kosztów sądowych. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, a w skład ich majątku nieruchomego wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha (łąka i ogród), nieruchomość leśna o pow. [...] ha oraz garaż o pow. [...] m2. Skarżąca wykazała również, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł netto składa się emerytura męża ([...] zł), emerytura skarżącej ([...] zł) i wynagrodzenie skarżącej z umowy zlecenia ([...] zł). Jako stałe miesięczne zobowiązania skarżąca wskazała: rata kredytu [...] zł, [...] zł czynsz, [...] zł energia elektryczna, media [...] zł. Postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu z następujących przyczyn: Stosownie do art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, ponieważ zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Sprawa, w której skarżąca wniosła skargę mieści się kategorii spraw objętych unormowaniem art. 239 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., w związku czym skarżąca jest zwolniona od obowiązku opłacania wszelkich kosztów sądowych w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego (zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym). Ponadto zauważyć należy, że w związku z pierwszym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (przesłanym do sądu 14 sierpnia 2017 r.) referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r. działając na podstawie art. 249a p.p.s.a. umorzył postępowanie. Referendarz wyraźnie wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że na mocy art. 239 § 1pkt 1 lit. b p.p.s.a., skarżąca w niniejszej sprawie jest zwolniona od obowiązku opłacania kosztów sądowych. Zbędne jest zatem merytoryczne orzekanie w przedmiocie kosztów sądowych, skoro skarżąca nie ma obowiązku ich ponoszenia w przedmiotowej sprawie. Z tych powodów oraz na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I postanowienia. Odnosząc się do żądania skarżącej ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że wniosek skarżącej w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Do skarżącej ma zatem zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania (po wydaniu wyroku przez sąd administracyjny w pierwszej instancji) do kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) należy zaliczyć koszty związane z prowadzeniem sprawy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji. Stawki wynagrodzenia adwokackiego co do zasady ustalane są w umowie pomiędzy mocodawcą a adwokatem, jednakże odniesieniem są stawki minimalne określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit a powołanego rozporządzenia, stawka minimalna adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. W sprawie niniejszej przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, ani decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, a zatem biorąc pod uwagę § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia, minimalna stawka wynagrodzenia adwokata wynosi 480 zł. Porównując wielkość kosztów wynagrodzenia adwokata do sytuacji materialnej skarżącej brak jest podstaw do uznania, że została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów objętych prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też, stanowiąca pomoc państwa instytucja przyznania prawa pomocy powinna być stosowana wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (np. osób bezrobotnych, bez majątku, bez stałych źródeł dochodów). Sytuacja materialna skarżącej przedstawiona w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżąca i jej mąż mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiadają majątek nieruchomy (mieszkanie, nieruchomość rolna i leśna, garaż), nie mają nikogo na utrzymaniu. Skarżąca uzyskuje stały dochód z emerytury i wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia. Jej mąż również pobiera świadczenie emerytalne. Przedstawione w urzędowym formularzu wydatki związane z utrzymaniem koniecznym stanowią kwotę [...] zł łącznie i nie przekraczają miesięcznego dochodu rodziny netto w wysokości [...] zł. Skarżąca posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Zdaniem referendarza, porównanie miesięcznego dochodu uzyskiwanego w rodzinie skarżącej do kwoty wykazanych stałych wydatków, uprawnia do wniosku, że skarżącej pozostają wolne środki pieniężne, które może przeznaczyć na opłacenie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji. Ponadto posiadana przez skarżącą kwota oszczędności potwierdza istnienie realnych możliwości płatniczych do poniesienia kosztów wynagrodzenia adwokata. Skarżąca nie wykazała zatem, że uiszczenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Wobec niewystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II postanowienia.