II SA/Lu 744/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Protokolant St. ref. Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie dodatku do świadczeń rodzinnych z tytułu samotnego wychowywania dzieci stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2004 r. (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. F. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] czerwca 2004 r. (Nr [...]) w sprawie odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdziło, że z ustaleń stanu faktycznego w tej sprawie, a w szczególności z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych od 2000 r. do marca 2004 r. jednoznacznie wynika, że sytuacja faktyczna skarżącej, tj. M.F. nie wypełnia dyspozycji art. 3 ust. 17 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie pojęcia "samotne wychowywanie dziecka". Wynika to z tego, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje pannie, kawalerowi, osobie pozostającej w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobie rozwiedzionej, wdowie lub wdowcowi, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. W tej sprawie skarżąca jest panną i ma na utrzymaniu pięcioro dzieci w wieku od 11 lat do 9 miesięcy, zaś ojcem dzieci jest T.G.. Ponad z wywiadów środowiskowych wynika, że skarżąca wspólnie mieszka z T.G. w nowo pobudowanym domu jednorodzinnym. Dlatego też w rozumieniu art. 3 ust. 16 ustawy skarżąca z dziećmi i konkubentem są rodziną, ponieważ wszyscy wspólnie mieszkają i jako rodzice mają na utrzymaniu i wychowaniu pięcioro dzieci. Z tych względów, ponieważ skarżąca nie pozostaje w związku małżeńskim z T. G., to w obowiązującym stanie prawnym w dacie orzekania nie przysługuje jej omawiany dodatek, chociaż pobierała na dzieci alimenty z funduszu alimentacyjnego (art. 60 ust. 2). Wynika to z tego, że wyłącznie osoby pozostające w związku małżeńskim posiadają prawo do dodatku przez okres jednego roku o ile spełniają warunki określone w ustawie, podkreślił organ odwoławczy. W skardze do Sądu skarżąca, tj. M. F. podniosła podstawowy zarzut, że organ II instancji dokonał błędnej wykładni art. 3 ust. 17 cyt. ustawy w oparciu o ustalenia wynikające ze stanu faktycznego w tej sprawie. Wynika to z tego, że jest w istocie osobą samotnie wychowującą dzieci. Natomiast ojciec dzieci mieszka z nią tylko dlatego, że nie ma się dokąd wyprowadzić, lecz nie płaci na utrzymanie oraz nie wychowuje dzieci, czego dowodem są zasądzone alimenty od ojca dzieci. Skarżąca stwierdziła także, że ustawodawca nie wprowadził w tym zakresie obowiązku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który w tej sprawie był ostatnio przeprowadzony w miesiącu marcu 2004 r. przed złożeniem przez nią wniosku w miesiącu czerwcu o przedmiotowe świadczenia rodzinne. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy lecz nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, jak i powołaną w niej podstawą prawną. W tej sprawie, zaskarżona decyzja organu II instancji została bowiem wydana z naruszeniem przepisów o właściwości w świetle dyspozycji art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Wynika to z tego, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), które jako organ właściwy do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych wskazują wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne (art. 20 ust. 2, art. 3 ust. 11) uprawniając go do upoważnienia w formie pisemnej innych wskazanych w ustawie osób – do wydania decyzji (art. 20 ust. 3). Nie ulega jednak wątpliwości, że organ właściwy określony w ustawie – to organ uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych w pierwszej instancji, od których przysługuje odwołanie. Właściwym do rozpoznania odwołania nie jest jednak organ administracji publicznej wyższego stopnia – lecz inny organ wskazany w ustawie (art. 127 § 2 kpa). Organem tym jest jednak sąd rejonowy, co wynika z dyspozycji art. 4778 § 2 k.p.c., który to przepis w brzmieniu aktualnie obowiązującym wszedł w życie na podstawie art. 34 ust. 2 lit.a powołanej wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też powyższe przepisy nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji jest sąd powszechny. Sądy powszechne są organami właściwymi w sprawach o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, porodowy, pogrzebowy, rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Przepisy Kodeksu prawa cywilnego w tym względzie formułują również konkretne odrębności postępowania odwoławczego, co przekonuje o zasadności wyżej formułowanych wniosków odnoszących się do zakresu stosowania przepisów kpa. Organem odwoławczym innym niż organ administracji publicznej może być sąd powszechny, którego zadaniem, jako organu rozpatrującego sprawę administracyjną jest bowiem merytoryczne załatwienie sprawy, nie zaś ocena prawidłowości działania organu administracji publicznej publicznej. Z tych względów, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało odwołanie jako organ niewłaściwy od decyzji administracyjnej wydanej przez organ I instancji, zaskarżona decyzja jest dotknięta kwalifikowaną wadą nieważności określoną art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku z dnia 12 maja 1995 r. (Sygn. akt IV SA 217/94 opublik. ONSA 2/96 p. 91). Z tych względów Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).