II SA/Lu 745/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: odmówić K.T. przyznania prawa pomocy. K.T. w związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od wniesionej skargi na decyzję WINB złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje: Złożony wniosek nie może zasługiwać na uwzględnienie z uwagi na brak ustawowych przesłanek do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący odnosi się głównie do przebiegu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Przedstawiając jednak swoją sytuacje materialną, która co należy podkreślić jest jedyną przesłanką do oceny w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz siedmiorgiem małoletnich dzieci. Jego majątek stanowi dom o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego). Jedyny dochód zadeklarowany to kwota [...] zł miesięcznie z tytułu sprzedaży mleka. Z nadesłanych na wezwanie dodatkowych dokumentów źródłowych wynika, iż skarżący posiada na rachunku bankowym kwotę wolną w wysokości ponad [...] zł. Uzyskiwane dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych sięgają rocznie ponad [...] zł. Natomiast według nadesłanego oświadczenia wskazującego na miesięczne koszty utrzymania kwota tych wydatków wynosi [...] zł. Skarżący nadesłał również odpisy decyzji właściwego ośrodka pomocy społecznej, z których wynika, iż sześcioro dzieci skarżącego objęta jest dożywianiem w szkołach m.in. z powodu wielodzietności. Wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych miało oparcie w treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa". Zgodnie z ww. przepisem jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym (w takim zakresie złożono rozpoznawany wniosek) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie referendarza sądowego wobec wykazanych miesięcznych wydatków rzędu [...] zł, wolnych środków zgromadzonych na rachunku bankowym, które przekraczają koszty wpisu sądowego stwierdzić należy, iż skarżący musi finansować te wydatki z osiąganych dochodów, które muszą być zdecydowanie wyższe niż zadeklarowane na urzędowym formularzu. Biorąc to pod uwagę nie można pozwolić sobie na stwierdzenie, iż wnioskodawca wykazał , iż poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby doprowadzić wnoszącego i jego rodzinę do uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Odnosząc się do nadesłanych odpisów decyzji wskazujących na korzystanie przez dzieci skarżącego z pomocy społecznej w formie dożywiania stwierdzić należy, iż organ pomocy społecznej obowiązany jest udzielić odpowiedniego świadczenia z tej pomocy, gdy nastąpi jedna, kilka albo wszystkie okoliczności wymienione w art. 7 pkt 1–15 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. 2008 r. Nr 115 poz. 728). Art. 7 pkt. 8 tej ustawy obliguje organ pomocy społecznej do udzielenia pomocy m.in. z powodu wielodzietności. Nie wiąże się to bezpośrednio z koniecznością wykazania określonego ustawą lub uchwałą rady gminy odpowiedniego kryterium dochodowego. Biorąc pod uwagę brak przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.