II SA/Lu 750/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 18 czerwca 2012 r., po rozpoznaniu odwołania J. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 14 maja 2012 r., nr [...], odmawiającej przyznania świadczeń rodzinnych – utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wskazaną wyżej decyzją organ pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówił J. M. przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: W. Z., N. B. i P. B. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka W. Z. w rodzinie wieloletniej, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci: N. B. i P. B. za okres od 1 listopada 2011 r. do 30 października 2012 r. Utrzymując w mocy tę decyzję Kolegium podkreśliło, że J. M. jest samotną matką wychowującą trzy niepełnoletnie córki. Dochody rodziny wnioskodawczyni zostały ustalone przez organ pierwszej instancji na podstawie zarówno dochodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych obliczanym na zasadach ogólnych dochodów uzyskanych w 2010 r. jak i świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na dzieci. Dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych został ustalony na podstawie zaświadczenia wydanego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Zaświadczenie to, będące dokumentem urzędowym, tworzy domniemanie wiążące organ administracji publicznej, iż dane w nim ujęte są zgodne ze stanem rzeczywistym. Kwota 15 600 zł dochodu niepodlegającego opodatkowaniu z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wynika z załączonych do akta niniejszej sprawy dokumentów urzędowych potwierdzających dokonanie w każdym miesiącu 2010 r. przelewu kwoty 1 300 zł świadczeń alimentacyjnych. Organ wskazał, że składka na ubezpieczenie zdrowotne w 2010 r. J. M. wyniosła 9 % x (15 480,06 zł - 0) = 1.393,21 zł. Uzyskała ona w 2010 r. przychody i dochody w tej samej wysokości 15 480,06 zł, gdyż nie wystąpiły żadne koszty uzyskania przychodów. Ze względu na brak należnego podatku dochód uwzględniany dla celów ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych powinien być pomniejszony o kwotę 1 393,21 zł składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wynosi on zatem 14 086,85 zł (15 480,06 – 1 393,21). Rodzina wnioskodawczyni osiągnęła w 2010 r. łączny dochód w kwocie 29 686,85 zł (14 086,85 + 15 600). Miesięczny dochód przypadający na każdego z członka czteroosobowej rodziny wynosi więc 618,48 zł (29 686,85 / 4 x 12). Dochód ten przekracza zarówno kryterium dochodowe przewidziane w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które wynosi 504 zł, jak i kryterium określone w art. 5 ust. 3 tej ustawy. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji rozpatrywał błędnie kwestię utraty dochodu na podstawie art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Przepis intertemporalny, zawarty w ustawie nowelizującej z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nakazywał bowiem w niniejszej sprawie stosowanie tego przepisu w jego dotychczasowym brzmieniu. Wadliwość ta nie miała jednak wpływu na wynik sprawy. Kolegium podkreśliło, że wyliczenie okoliczności, w jakich dochodzi do utraty dochodu, zawarte w art. 3 pkt 23 powołanej ustawy (w poprzednio obowiązującym brzmieniu), ma postać zamkniętego katalogu ustawowego. Z przepisu tego nie wynika, by świadczenia alimentacyjne przysługujące w 2010 r. N. B. i P. B. mogły być uznane po śmieci ich ojca za dochód utracony w rozumieniu ustawy i pominięte przy ustalaniu dochodów rodziny wnioskodawczyni ubiegającej się o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. Skargę do Sądu na decyzję Kolegium złożyła J. M., domagając się przyznania wnioskowanych przez nią świadczeń z wyrównaniem od listopada 2011 r. Skarżąca podkreśliła, że od czasu śmierci ojca jej dwóch córek nie otrzymała do tej pory żadnych świadczeń na te córki. Wskazała na swoją bardzo trudną sytuacji materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 14 maja 2012 r., nr [...], odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: W. Z., N. B. i P. B. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka W. Z. w rodzinie wieloletniej, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci: N. B. i P. B. za okres od 1 listopada 2011 r. do 30 października 2012 r. W świetle art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", matka jest uprawniona do otrzymania zasiłku rodzinnego, który ma na celu częściowe pokrycie wydatków ponoszonych na utrzymanie każdego z jej dzieci. Zasiłek ten co do zasady może być przyznany jedynie, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł (art. 5 ust. ust. 1 ustawy). Wyjątkowo, jak wynika z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Z ustaleń organów administracji, niekwestionowanych przez skarżącą wynika, że rodzina skarżącej osiągnęła w 2010 r. łączny dochód w kwocie 29 686,85 zł, na który składa się kwota 14 086,85 dochodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych, obliczona w oparciu o zaświadczenie z dnia 2 sierpnia 2011 r. wydane z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (k. 17 akt adm.) oraz kwota 15 600 zł dochodu niepodlegającego opodatkowaniu z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, potwierdzona dokumentami urzędowymi Sekcji Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] (k. 38-50 akt adm.). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest natomiast kwestia, czy w związku ze śmiercią w dniu 19 października 2011 r. N. B., to jest ojca dwóch córek skarżącej – N. B. i P. B., dochód z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 10 800 zł (12 x 900), wypłaconych na rzecz tych uprawnionych, uznać należało za dochód utracony w rozumieniu przepisów ustawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe było wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium, iż w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miał przepis art. 3 pkt 23 ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2012 r., to jest przed dniem wejścia w życie zmiany wprowadzonej przepisem art. 1 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212). Skarżąca ubiegała się bowiem o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy od 1 listopada 2011 r., a zgodnie z regułą intertemporalną zawartą w art. 3 powołanej ustawy nowelizującej, sprawy o świadczenia rodzinne, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. W myśl art. 3 pkt 23 ustawy, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, pojęcie "utraconego dochodu" w rozumieniu ustawy oznacza utratę dochodu spowodowaną: - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego (lit. a), - utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych (lit. b), - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (lit. c), - utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego (lit. d), - wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej (lit. f). Powyższa definicja legalna zawiera enumeratywny katalog przypadków "utraty dochodu", a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Nie można więc doszukiwać się innych, niewskazanych wyraźnie w tym przepisie okoliczności, jakie świadczyłyby o wystąpieniu "utraty dochodu", a tym samym – w świetle art. 5 ust. 4 ustawy – dawałyby podstawę do nieuwzględnienia w dochodzie rodziny lub osoby dochodu, który został utracony. Powołany art. 3 pkt 23 ustawy jako utraty dochodu nie wymienia utraty świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń. Brak było więc podstaw do pominięcia w dochodzie rodziny skarżącej spornego dochodu z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. B. i P. B. wypłaconych w 2010 r. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, iż nawet gdyby uznać, tak jak to wadliwie ocenił organ pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie miał zastosowanie znowelizowany przepis art. 3 pkt 23 ustawy, to nie miałoby to istotnego wpływu na wynik sprawy. Przepis ten jako dochód utracony wskazuje m.in. dochód utracony wskutek "utraty zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń". Brzmienie tego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że wyłącznie utrata "zasądzonych świadczeń alimentacyjnych" stanowi, w razie śmierci zobowiązanego do ich świadczenia, dochód utracony. Przepis ten nie odnosi się więc w żadnym razie do "świadczeń z funduszu alimentacyjnego" wypłacanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 nr 1, poz. 7 ze zm.). Z powyższego wynika, że organy administracji prawidłowo wyliczyły, iż miesięczny dochód przypadający na każdego z członka czteroosobowej rodziny skarżącej wynosi więc 618,48 zł (29 686,85 / 4 x 12). Niewątpliwie dochód ten przekracza zarówno kryterium dochodowe przewidziane w art. 5 ust. 1 ustawy, wynoszące 504 zł, jak i kryterium określone na podstawie powołanego wyżej art. 5 ust. 3 ustawy. Podniesione przez skarżącą zarzuty nie mogą mieć zatem wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.