II SA/Lu 751/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. Ch. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpatrzeniu wniosku W. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2000 r., nr [...], odmawiającą przyznania W. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lutego 2000 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...], odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich. We wniosku z dnia [...] lipca 2010 r., sprecyzowanym pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r., W. K. zwrócił się o zmianę tej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. organ odmówił zmiany powyższej decyzji, wskazując, iż obowiązujące przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie dają podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich. Wniosek o ponowne rozpatrzenie tej sprawy złożył w dniu 7 września 2010 r. W. K., domagając się uchylenia decyzji ostatecznej organu i przyznania mu uprawnień kombatanckich. Utrzymując w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2010 r. Kierownik Urzędu podniósł, że w jego ocenie w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione określone w art. 154 k.p.a. przesłanki umożliwiające organowi uchylenie lub zmianę własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2001 r. Decyzją tą odmówiono przyznania W. K. uprawnień kombatanckich, na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wskazując, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek do przyznania mu uprawnień kombatanckich, gdyż nie pełnił służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Organ wskazał, iż W. K. domagając się obecnie zmiany decyzji ostatecznej i przyznania uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 k.p.a. powołał się ponownie na swoją działalność w organizacji podziemnej w czasie okupacji oraz na oświadczenie kolejnego świadka (E. G.) i rekomendację Stowarzyszenia Żołnierzy Oddziałów Partyzanckich Okręgu Lubelskiego "Wolność i Niezawisłość". Kierownik podkreślił, iż za zmianą lub uchyleniem wskazanej decyzji ostatecznej przemawia wyłącznie interes strony sprowadzający się do uzyskania uprawnień kombatanckich. Zdaniem organu, tak pojęty interes strony nie może stanowić podstawy zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do wydania decyzji sprzecznej z powołanym przepisem art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Organ podkreślił również, iż we wniosku z dnia 7 lipca 2010 r. W. K. powołał się na te same okoliczności, które były przedmiotem rozpoznania organu w trakcie postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym. Na podnoszoną przez siebie okoliczność działalności w konspiracji zainteresowany dołączył oświadczenie świadka E. G. oraz oświadczenie świadka E. N., którego oświadczenie było już przedmiotem analizy organu. W ocenie Kierownika Urzędu analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji jednoznacznie pozwala wykluczyć, by do strony miał zastosowania przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach wedle, którego za działalność kombatancką uznaje się "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945". Nie uległ zmianie także stan prawny i wykładnia tego przepisu. Wobec braku nowych okoliczności faktycznych organ nie mógł dokonać odmiennej niż w decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. oceny stanu faktycznego sprawy, co prowadzi do wniosku, iż wniosku strony w tym zakresie nie można uznać za zasadny. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył W. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Skarżący zarzucił, iż decyzja ta jest bezpodstawna i wielce go krzywdząca. Podkreślił, iż ze złożonych przez niego dokumentów jednoznacznie wynika, że pełnił służbę w polskich organizacjach podziemnych, których celem była walka o niepodległość Polski. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte w trybie art. 154 k.p.a., na wniosek skarżącego W. K. o zmianę ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2001 r. Zgodnie z treścią art. 154 § 1 i 2 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia następujących przesłanek: a) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania, b) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej. W wypadku, gdy organ uzna za bezzasadne żądanie strony uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, wówczas jest obowiązany wydać decyzję odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji dotychczasowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki umożliwiające organowi uchylenie lub zmianę własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2001 r. Skarżący domaga się zmiany decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję tego organu decyzją z dnia [...] lutego 2000 r., nr [...], odmawiającą przyznania mu uprawnień kombatanckich, wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W uzasadnieniu decyzji z dnia 6 kwietnia 2001 r. organ stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu uprawnień kombatanckich, nie prowadził bowiem działalności, o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Przepis ten stanowi, iż za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. We wniosku o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. skarżący zwrócił się do organu o przyznanie mu uprawnień kombatanckich, powołując się ponownie na swoją działalność w organizacji podziemnej w czasie okupacji oraz na oświadczenia kolejnego świadka E. G. i rekomendację Stowarzyszenia Żołnierzy Oddziałów Partyzanckich Okręgu Lubelskiego "Wolność i Niezawisłość" w Lublinie Wyjaśnić zatem należy, że przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz jedynie weryfikacja wydanej w sprawie decyzji ostatecznej z punktu widzenia przesłanek w tym przepisie określonych: słusznego interesu strony lub interesu społecznego. Nie jest to dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną, lecz nowe postępowanie, którego przedmiotem jest ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej. Przepis art. 154 k.p.a. nie daje więc podstaw do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istoty sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Także nowe dowody nie mogą stanowić podstawy zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w tym trybie. Ubocznie zauważyć należy, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nieznane organowi, który wydał decyzję, stanowić mogą podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), o ile istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej. Rozważając, czy za zmianą lub uchyleniem tej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes skarżącego, Kierownik Urzędu wyczerpująco wyjaśnił, że w świetle okoliczności faktycznych, ustalonych w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną, skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Za zmianą czy uchyleniem decyzji przemawiałby zatem tylko interes skarżącego, sprowadzający się do uzyskania uprawnień kombatanckich. W ocenie Sądu nie narusza prawa stanowisko organu, który stwierdził, że tak pojmowany interes strony nie może stanowić podstawy zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do wydania decyzji sprzecznej z powołanym wyżej przepisem art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Za słuszny interes strony może być uznany tylko interes godny ochrony i niestojący w sprzeczności ani z prawem, ani z zasadami współżycia społecznego. Słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a. zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa. W wyroku z dnia 18 października 2007 r. (II OSK 1406/06, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż wymienione w przepisach. Na obecnym etapie postępowania skarżący dołączył rekomendację organizacji kombatanckiej, oświadczenie świadka E. G. oraz oświadczenie świadka E. N., którego oświadczenie było już przedmiotem analizy organu. W ocenie Sądu stanowisko Kierownika Urzędu, iż analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie pozwala stwierdzić, by do strony miał zastosowania przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy nie nosi znamion dowolności. W tej sytuacji przyjęcie, że skarżący pełnił służbę, o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy, prowadziłoby do naruszenia wskazanego przepisu ustawy. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 tejże ustawy oraz § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).