II SA/Lu 754/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. U. i R. G. na uchwałę nr XXIX/196/05 Rady Gminy w Biłgoraju z dnia 6 września 2005 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Biłgoraj terenów leśnych i zalesień postanawia: I. umorzyć postępowanie; II. zasądzić od Gminy Biłgoraj na rzecz skarżącej T. U. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądzić od Gminy Biłgoraj na rzecz skarżącego R. G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. T. U. i R. G. (dalej jako: skarżąca i skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na uchwałę nr [...] Rady Gminy w B. z dnia 6 września 2005 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień, żądając stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej obrębu [...] w odniesieniu do działek oznaczonych nr [...] i nr [...]. Z treści załączonych do skargi wypisów z ewidencji gruntów wynika, że skarżąca jest właścicielką działki nr [...], zaś skarżący właścicielem działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę Gmina B. wniosła o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na uwzględnienie skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a). Organ powołał się na uchwałę nr [...] Rady Gminy B. z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawie stwierdzenia w części nieważności uchwały nr [...] Rady Gminy w B. z dnia 6 września 2005 r. Z § 1 ust. 1 uchwały z 2019 r. wynika, że Rada uwzględniła w całości m.in. skargę T. U. i R. G., stwierdzając nieważność ww. uchwały w zaskarżonej części tj. m.in. w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...], obręb geodezyjny [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Należy odnotować, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieją rozbieżności w zakresie oceny, czy ww. przepis, określający uprawnienie do tzw. autokontroli, może stanowić samoistną podstawę prawną do stwierdzenia nieważności uchwały podjętej przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z jednym ze spornych poglądów, nie można przyjąć, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ma kompetencje, aby w trybie autokontroli (na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.) uwzględnić skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez stwierdzenie jej nieważności (por. m.in. wyrok NSA z 18 września 2019 r., II OSK 2630/17) Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela jednak pogląd przeciwny, wyrażony m.in. w wyroku NSA z 18 listopada 2014 r. (II OSK 2377/14) czy postanowieniu WSA w Lublinie z 18 kwietnia 2018 r. (II SA/Lu 278/18). Za przyjęciem tego poglądu przemawiają następujące argumenty wyrażone w tych orzeczeniach i w pełni podzielane przez skład orzekający: Po pierwsze, przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. ma charakter ogólny, nie zawiera żadnych wyłączeń przedmiotowych lub podmiotowych. Należy więc przyjąć, że odnosi się do wszystkich działań lub bezczynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., a zatem również do zaskarżonych uchwał rady gminy stanowiących akty prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Po drugie, jedynym ograniczeniem zastosowania przez organ art. 54 § 3 p.p.s.a. jest to, aby organ, uwzględniając skargę, działał "w zakresie swojej właściwości". Nie ulega wątpliwości, że rada gminy posiada kompetencje do podejmowania uchwał w sprawie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Skoro zatem rada gminy posiada zdolność prawną do władczego rozstrzygania w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jego uchwalenia, zmiany, uchylenia), to "w zakresie swojej właściwości" może również uwzględnić skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzając jej nieważność na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Po trzecie, kompetencji do zastosowania trybu "autokontroli" poprzez stwierdzenie nieważności wydanego przez nią aktu prawa miejscowego zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie pozbawiają rady gminy przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506, ze zm.; dalej jako: u.s.g.) regulujące kompetencje organu nadzoru, obejmujące m.in. wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały rady gminy. Czym innym jest postępowanie nadzorcze prowadzone przez organ nadzoru na podstawie ustawy o samorządzie gminnym, a czym innym postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą organu nadzoru. Po wniesieniu skargi do sądu zastosowanie mają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem również art. 54 § 3 p.p.s.a. To, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym przyznają uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy wyłącznie organowi nadzoru, nie wyklucza możliwości stosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. Po czwarte, w przypadku zastosowania przez radę gminy trybu autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. nie mają zastosowania przepisy dotyczącego przeprowadzenia przez radę gminy procedury planistycznej jak w przypadku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na zupełnie inny charakter uchwały podejmowanej w trybie autokontroli (stwierdzenie nieważności uchwały) niecelowe i niemożliwe praktycznie jest przeprowadzanie procedury służącej właściwemu podjęciu rozstrzygnięć planistycznych dotyczących przeznaczenia konkretnych terenów. Po piąte, uchwała rady gminy wydana w trybie autokontroli będzie podlegała kontroli sądu administracyjnego na zasadach ogólnych. Zapewniona jest zatem weryfikacja zgodności z prawem skorzystania przez organ z kompetencji autokontrolnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowe wszczęte na skutek skargi T. U. i R. G., kwestionującej legalność uchwały nr [...] Rady Gminy w B. z dnia [...] września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień, stało się bezprzedmiotowe wobec uwzględnienia przez ww. organ wniesionej skargi w całości i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., w drodze uchwały autokontrolnej, tj. uchwały nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie stwierdzenia w części nieważności uchwały nr [...] Rady Gminy w B. z dnia [...] września 2005 r. W efekcie przedmiot kontroli sądowej został usunięty z systemu prawnego z mocą ex tunc, tożsamą ze skutkami wyroku sądu administracyjnego. Czyni to postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowym i daje podstawę do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a., w świetle którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania w przyczyny określonej w art. 54 § 3. Zwrot kosztów objął uiszczone przez skarżących wpis od skargi w kwotach po [...] zł.