II SA/Lu 757/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2009 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł należnego podatku od towarów i usług Decyzją z dnia 28 sierpnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania T. G., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia 9 maja 2008 r. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie przyznania T. G. pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania wnuka A. C. w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że Sąd Rejonowy w L. postanowieniem z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt [...], umieścił w rodzinie zastępczej u T. G. dziecko A. G., który po uznaniu przez ojca K. C. przyjął nazwisko ojca – C. W dniu 28 grudnia 2005 r. T. G. złożyła wniosek o przyznanie jej na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania wnuka A. C. w rodzinie zastępczej. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 9 stycznia 2008 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie przyznania stronie wnioskowanej pomocy, wskazując, iż postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe, gdyż Sąd Rejonowy w R. P. prawomocnym postanowieniem z dnia 20 listopada 2006 r., sygn. akt [...], rozwiązał rodzinę zastępczą T. G. nad A. C. Kolegium utrzymując w mocy tę decyzję podkreśliło, że w dniu złożenia wniosku, tj. 28 grudnia 2005 r. T. G. nie miała już obowiązku opieki i wychowywania A. C., gdyż obowiązek ten został z niej zdjęty postanowieniem Sądu Rejonowego w R. P. z dnia 25 czerwca 2004 r., sygn. akt [...], którym orzeczono o umieszczeniu dziecka w trybie zarządzenia tymczasowego w Pogotowiu Opiekuńczym w L., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie zmiany postanowienia o ustanowieniu T. G. rodziną zastępczą dla tego dziecka. Skoro w dacie składania wniosku strona nie miała obowiązku ponoszenia kosztów związanych z utrzymaniem A. C., to postępowanie administracyjne w sprawie przyznania jej pomocy pieniężnej na ten cel było bezprzedmiotowe. Jeżeli nawet dziecko faktycznie przebywało pod jej opieką, to działo się to wbrew orzeczeniu sądu, a zatem pełne koszty jego utrzymania pokrywała z własnej woli. W ocenie organu odwoławczego, nie można mówić o obowiązku po stronie państwa do zrekompensowania T. G. wydatków, które poniosła ona wbrew władczym orzeczeniom organów tego państwa. Dodatkowo Kolegium podniosło, iż z postanowienia Sądu Rejonowego w R. P. z dnia 9 maja 2008 r., [...], wynika, że T. G. w czasie trwania postępowania rozpoznawczego i wykonawczego "podejmowała działania zmierzające do ukrycia dziecka przed jego odebraniem i doprowadzeniem do placówki opiekuńczo-wychowawczej". Sąd zlecił kuratorowi sądowemu Sądu Rejonowego w B. P. przymusowe odebranie małoletniego A. od strony i umieszczenie go w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie na podstawie art. 105 k.p.a. Organ odwoławczy wprawdzie zauważył, iż decyzja Prezydenta Miasta B. P. z dnia 9 maja 2008 r. nr [...] nie w pełni odpowiadała wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., lecz wada ta została naprawiona w decyzji drugoinstancyjnej. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyła T. G., wnosząc o jej uchylenie i zmianę, poprzez stwierdzenie, iż pomoc pieniężna winna być przyznana skarżącej do 6 czerwca 2007 r., tj. do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego o rozwiązaniu rodziny zastępczej. Skarżąca zarzuciła, iż mimo złożenia wniosku o przyznanie pomocy na rzecz A. C., MOPS do tej pory nie przeprowadził w tej sprawie wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło dodatkowo, iż w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie pomocy na częściowe pokrycie kosztów utrzymania wnuka A. C. w rodzinie zastępczej, toczyło się wobec niej postępowanie karne dotyczące przestępstwa z art. 211 k.k., tj. o uprowadzenie tego dziecka. W postępowaniu tym zapadł nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R. P. Roki Sądowe w P. z dnia 16 maja 2006 r., [...], skazujący T. G. na karę łączną dwa lata pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby w wymiarze 5 lat oraz wymierzający grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych po 10 zł stawka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W myśl art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728; powoływanej dalej jako: "ustawa") dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej zapewnia się opiekę i wychowanie w rodzinie zastępczej. Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, a obowiązek opieki nad dzieckiem i jego wychowania rodzina zastępcza podejmuje z dniem umieszczenia dziecka w tej rodzinie w wykonaniu orzeczenia sądu (art. 72 ust. 6 i 9 ustawy). Rodzinie zastępczej udziela się, na jej wniosek, pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Wysokość tej pomocy stanowi iloczyn kwoty 1.621 zł i wskaźnika procentowego, uzależnionego od wieku dziecka, jego stanu zdrowia oraz niedostosowania społecznego, pomniejszony o 50% kwoty dochodu tego dziecka, przy zachowaniu minimalnej gwarantowanej wysokości tego świadczenia (art. 78 ust. 1, 2, 3 i 4). W ocenie Sądu prawidłowe jest wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium, iż w dacie złożenia przez T. G. wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania wnuka A. C. w rodzinie zastępczej, tj. w dniu 28 grudnia 2005 r., nie było podstaw do przyznania jej żądanej pomocy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 25 czerwca 2004 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w L. w trybie zarządzenia zastępczego orzekł bowiem o tymczasowym umieszczeniu A. C. w Pogotowiu Opiekuńczym w L., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie zmiany postanowienia tegoż Sądu z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt [...], o umieszczeniu tego dziecka w rodzinie zastępczej u T. G. Skoro wnuk skarżącej A. C. w dacie złożenia wniosku w niniejszej sprawie umieszczony był orzeczeniem sądu w Pogotowiu Opiekuńczym, to T. G. nie mogła uzyskać pomocy na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej na podstawie powołanych przepisów ustawy. Przepisy te nie przewidują bowiem przyznania przedmiotowej pomocy w sytuacji, gdy rodzina zastępcza nie opiekuje się dzieckiem umieszczonym w tej rodzinie, gdyż zostało ono umieszczone orzeczeniem sądu w Pogotowiu Opiekuńczym. Tym samym nietrafny jest zarzut strony, iż pomoc ta winna być przyznana do dnia 6 czerwca 2007 r., tj. do czasu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w R. P. – Roki Sądowe w P. z dnia 20 listopada 2006 r., sygn. akt [...], rozwiązującego rodzinę zastępczą T. G. nad A. C. Nawet jeżeli skarżąca, jak podnosi w skardze, nadal wychowuje i utrzymuje wnuka A. C., to okoliczność ta nie czyni zaskarżonej decyzji wadliwą. Skarżąca opiekując się tym dzieckiem nie może korzystać z pomocy przewidzianej w ustawie dla rodziny zastępczej, albowiem rodzina zastępcza T. G. nad A. C. została już rozwiązana prawomocnym orzeczeniem sądu. Należy jednak zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie przyjęło, iż postępowanie z wniosku T. G. o przyznanie jej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania wnuka A. C. w rodzinie zastępczej należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy dziecko przebywa poza rodzina zastępczą. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego należy jednak odróżnić od bezzasadności żądania strony, która ma miejsce wówczas, gdy brak jest przesłanek do uwzględnienia tego żądania. Bezzasadność żądania strony winna być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie w decyzji o umorzeniu postępowania. Należy podkreślić, iż przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344 ze zm.; powoływanego dalej jako: "rozporządzenie"), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 78 ust. 11 ustawy, przewidują przyznanie pomocy rodzinie zastępczej również wtedy, gdy rodzina zastępcza nie opiekuje się dzieckiem umieszczonym w tej rodzinie, gdyż przebywa ono poza rodzina zastępczą. Paragraf 11 rozporządzenia stanowi bowiem, iż w razie niemożności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, o której mowa w art. 72 ust. 4 ustawy, rodzina zastępcza otrzymuje pomoc pieniężną w wysokości: 1) 20 % pomocy pieniężnej ustalonej na podstawie art. 78 ust. 3 ustawy – w okresie pobytu dziecka w domu pomocy społecznej, 2) 20 % pomocy pieniężnej ustalonej na podstawie art. 78 ust. 3 ustawy – w okresie pobytu dziecka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym lub w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, w przypadku, gdy rodzina zastępcza nie ponosi kosztów pobytu dziecka w ośrodku. Taka okoliczność nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie, co oznacza, że żądanie T. G. w tej sprawie było nieuzasadnione, a organ pierwszej instancji winien był wydać decyzję odmowną, a nie decyzję umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada jednak prawu, mimo, iż utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, którą wadliwie umorzono postępowanie, albowiem w istocie nie przyznaje skarżącej nienależnego jej wnioskowanego świadczenia. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.