II SA/Lu 758/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek (spr.), Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Protokolant asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M. W.-P., Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania M.W.-P. i Z.P. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2003 r. znak: [...], odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w stosunku do udziału wynoszącego 1906/74880 części w nieruchomości położonej w L. przy ul. S.S., stanowiącej działkę gruntu oznaczoną nr 14/25 o pow. 1479 m2 zabudowaną zespołem garażowym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 1 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 z późn. zm./ - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w stosunku do udziału w nieruchomości położonej w L. przy ul. S.S. stanowiącej działkę gruntu oznaczoną nr 14/25 o powierzchni 1479 m2 zabudowanej zespołem garażowym z tej przyczyny, że w określonym terminie nie wszyscy współużytkownicy wieczyści złożyli wnioski. Od decyzji tej M.W.-P. i Z.P. złożyli odwołanie wnosząc o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż – ich zdaniem – wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny na podstawie art. 199 k.c. zagadnienia wstępnego, tj. wniosku o wydanie orzeczenia złożonego przez większość współużytkowników wieczystych zastępującego zgodę na przekształcenie. Organ odwoławczy utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy miał na uwadze, że skarżący złożyli taki wniosek do sądu powszechnego za późno, tj. w dniu 10 marca 2003 r. W ocenie Kolegium strona już w dacie składania wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a najpóźniej w dniu 31 grudnia 2002 r., winna posiadać stosowne orzeczenie sądu bądź – potwierdzony przez Sąd wpływ wniosku o wydanie w trybie art. 199 k.c. orzeczenia zastępującego zgodę osób, które nie chcą przekształcenia. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że orzeczenie sądu wydawane w trybie art. 199 k.c. nie może być przedmiotem wezwania o uzupełnienie wniosku. Orzeczenie to nie stanowi normatywnego elementu załącznika do wniosku, lecz stanowi element materialnoprawny, którego brak skutkuje decyzją o odmowie przekształcenia, albo zawieszeniem postępowania o przekształcenie do czasu zakończenia postępowania przed sądem o wydanie orzeczenia na podstawie art. 199 k.c., jeżeli wnioskodawcy udowodnią, że wystąpili do sądu o wydanie takiego orzeczenia w terminie do dnia 31 grudnia 2002 r. W przypadku braku zgody wszystkich współużytkowników wieczystych na przekształcenie oraz w przypadku braku wniosku złożonego w terminie do dnia 31 grudnia 2002 r. o wydanie stosownego orzeczenia sądu w trybie art. 199 k.c. organ administracji jest upoważniony do wydania decyzji odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skargę do sądu administracyjnego wnieśli M.W.-P. i Z.P., domagając się uchylenia decyzji obu organów administracyjnych. W skardze zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8 i 77 § 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. W ocenie skarżących powołana ustawa reguluje wyłącznie tryb postępowania organów administracyjnych, natomiast nie odnosi się do postępowania sądowego. Skarżący podnieśli również, że bezspornie wniosek o przekształcenie prawa złożyli w dniu 19 grudnia 2002 r., a więc w wymaganym terminie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą rozstrzygnięć organów administracyjnych była ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299/, mająca szczególny, incydentalny charakter. Trybunał Konstytucyjny ocenił ją surowo, uznając, że nie pozostaje ona w zgodzie z zasadą państwa prawa. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r. w sprawie K 8/98 stwierdził, że "jest przykładem aktu normatywnego podważającego zasadę bezpieczeństwa prawnego, która – zwłaszcza z perspektywy podmiotów prawa – stanowi istotny element państwa prawa". Ustawa ta w art. 1 ust. 5 pkt 1, zmienionym ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. z 2001 r. Nr 72, poz. 749/ stanowi, że właściciele wyodrębnionych lokali, będący zarazem współużytkownikami wieczystymi nieruchomości gruntowej, jako z prawem związanym z własnością, mogą żądać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jeżeli wszyscy złożą do organu administracyjnego stosowny wniosek w terminie do dnia 31 grudnia 2002 r. Termin ten ma charakter prekluzyjny, co oznacza, że wniosek spóźniony nie może być uwzględniony, a prawo żądania przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie wygasa. Jednocześnie ustawa w cyt. art. 1 ust. 5 pkt 1 wymaga, by w powyższym, nieprzekraczalnym terminie złożyli wniosek wszyscy współużytkownicy wieczyści. W zdaniu drugim stanowi, że w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 k.c., co oznacza, że współużytkownicy reprezentujący większość udziałów mogą wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o wydanie orzeczenia zastępującego zgodę. Literalna wykładnia tego przepisu może budzić wątpliwości, w jakim terminie współużytkownicy powinni złożyć wniosek na podstawie art. 199 k.c. – czy jest to możliwe w toku całego postępowania, czy też wyłącznie do dnia 31 grudnia 2002 r. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę intencją ustawodawcy było, by w ściśle określonym ustawowym terminie, tj. do dnia 31 grudnia 2002 r. współużytkownicy, którzy chcą nabycia prawa własności w trybie tej ustawy wyrazili swoją wolę w sposób jednoznaczny i dopełnili wszelkich czynności zmierzających do uzyskania zgody na przekształcenie. Dotyczy to w szczególności wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego o wydanie orzeczenia zastępującego zgodę /art. 199 k.c./. Odmienna, rozszerzająca wykładnia tego przepisu jest nie do przyjęcia również ze względu na incydentalny charakter ustawy oraz stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, zawarte w uzasadnieniu cyt. wyroku, zgodnie z którym ustawa narusza stabilność stosunków prawnych, zwłaszcza umownych, przekreśla wcześniejszy kierunek zmian legislacyjnych i wprowadza nowe rozwiązania w sposób nieusprawiedliwiony żadnymi okolicznościami obiektywnymi. W rozpatrywanej sprawie współużytkownicy wieczyści wystąpili do organu administracyjnego w wymaganym terminie, tj. przed dniem 31 grudnia 2002 r., natomiast do sądu powszechnego złożyli wniosek o wydanie orzeczenia zastępującego zgodę dopiero w dniu 10 marca 2003 r. W świetle powyższego nie dopełnili wymogów ustawy i organy administracyjne nie mogły uwzględnić ich wniosku. Nie było również podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego z urzędu na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który zobowiązuje do tego organ administracyjny, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Złożenie wniosku o przekształcenie, jak również podjęcie wszelkich czynności zmierzających do uzyskania zgody na przekształcenie, w tym wystąpienie do sądu z wnioskiem na podstawie art. 199 k.c., jest uprawnieniem współużytkowników wieczystych, z którego mogą oni skorzystać lub nie. Z tego względu zawieszenie postępowania i zobowiązanie strony do wystąpienia do sądu powszechnego z takim wnioskiem stanowiłoby nieuprawnioną ingerencję organu administracyjnego w sferę praw podmiotowych strony. Ubocznie należy wyjaśnić, że nie ma przeszkód, by skarżący współużytkownicy wieczyści domagali się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z póżn. zm./. Mając powyższe na uwadze należało oddalić skargę, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw prawnych, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.