II SA/Lu 758/22

WyrokWSA w Lublinie2023-02-09

Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym ojcem wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, co jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącego nad ojcem nie jest na tyle rozległy, aby obiektywnie wykluczał możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia. Choć ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czynności takie jak sprzątanie, pranie czy zakupy nie wymagają stałej, całodobowej obecności opiekuna i mogą być wykonywane przez osobę aktywną zawodowo. Związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki nie został wystarczająco udowodniony.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wiek powstania niepełnosprawności (co zostało skorygowane przez organ odwoławczy) oraz brak związku przyczynowo-skutkowego między koniecznością opieki a rezygnacją z zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmowną, kwestionując zakres i czasochłonność czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącego, uznając, że nie wykluczają one możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając błędną ocenę materiału dowodowego i naruszenie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2022 r., znak: SKO.41/2987/OS/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z 22 sierpnia 2022 r. SKO.41/2987/OS/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej jako: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Puławy z 14 czerwca 2022 r., Nr NS/470/8183-1/2022A w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 1 kwietnia 2022 r. skarżący złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem M. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P.. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr NS/470/8183-1/2022 organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu wieku określonego w ww. przepisie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 3 czerwca 2022 r., nr SKO.41/2015/OS/2022, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia 14 czerwca 2022 r, nr NS/470/8183-1/2022A odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na zaistnienie dwóch przesłanek negatywnych: wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) oraz brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki a możliwością podjęcia zatrudnienia. Organ ustalił, że ojciec skarżącego mieszka sam, zaś skarżący zamieszkuje pod innym adresem. Według deklaracji skarżącego stałą opiekę nad ojcem sprawuje od grudnia 2021 r., kiedy stan zdrowia ojca pogorszył się (przeszedł udar i praktycznie nie wychodzi z mieszkania). M. K. leczy się kardiologicznie i neurologicznie. W ramach opieki skarżący wykonuje wszystkie czynności domowe i pielęgnacyjne względem ojca, tj. pomoc w higienie osobistej, przygotowywanie i podawanie posiłków, podawanie leków, pranie, sprzątanie, załatwianie wizyt lekarskich. W ten sposób spędza czas u ojca od godzin porannych do późnych godzin popołudniowych. Z wywiadu środowiskowego wynika, że M. K. bez opieki syna i jego pomocy nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, dlatego też skarżący zrezygnował z pracy za granicą (w [...], gdzie pracował przez ok. 24 lata), aby się nim opiekować. Wymagający opieki M. K., oprócz syna, ma jeszcze córkę A. K., zamieszkałą w P., która ma na utrzymaniu czworo dzieci, w tym jedno legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności i jest aktywna zawodowo. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący zakwestionował stanowisko organu I instancji poprzez: powołanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, orzekający o niezgodności z Konstytucją RP art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz poinformowanie organu, że jest jedyną osobą w rodzinie, która może sprawować opiekę nad chorym ojcem, w związku z czym był zmuszony zrezygnować z zatrudnienia, aby się nim opiekować. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r, nr SKO.41/2987/OS/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zakwestionowało powołanie się przez organ I instancji na przesłankę negatywną związaną z wiekiem powstania niepełnosprawności osoby, nad którą ma być sprawowana opieka, ze względu na wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. Jednocześnie, zdaniem Kolegium, w sprawie wystąpiły podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na zakres opieki, który zdaniem Kolegium nie ma charakteru opieki, o której jest mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na konieczność rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ odwoławczy powołując się na harmonogram opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawnym ojcem nie dał wiary oświadczeniom skarżącego co do ilości czasu poświęcanego na wykonywanie poszczególnych czynności. Kolegium zakwestionowało: ilość czasu jaki skarżący poświęca codziennie na przygotowywanie (dawkowanie) leków dla ojca, wskazując, że w przypadku osób stale zażywających leki normalnym jest ich przygotowanie na pewien okres czasu; wątpliwości wzbudziła także konieczność codziennego wykonywania czynności tj. sporządzanie listy zakupów, robienie zakupów, pranie, które nie są związane z potrzebami opiekuńczymi, lecz bytowymi; podawanie obiadu trwające dwie godziny (11:00-13:00); czas przeznaczony na drzemkę ojca (13:00-15:00), w czasie której skarżący nie sprawuje żadnych czynności związanych z opieką nad ojcem; ilość czasu poświęcanego na spacer z ojcem (15:00 - 17:00), niewątpliwie konieczny, jednak w przypadku osoby chorej mającej problemy z poruszaniem się podany okres czasu wydaje się zbyt długi. Zdaniem Kolegium, skarżący ma możliwość wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego względem ojca poprzez zapewnienie mu stosownej opieki bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej, co niewątpliwie wymaga większego zaangażowania z jego strony i innych osób zobowiązanych alimentacyjnie. Kolegium zwróciło także uwagę, na to, że M. K. zamieszkuje sam, a więc pod nieobecność syna możliwe jest jego funkcjonowanie, chociaż w ograniczonym zakresie. Z materiału dowodowego wynika, że ojciec skarżącego ma problem z chodzeniem, co nie oznacza, że jest osobą leżącą, bowiem przemieszcza się on w ramach zajmowanego mieszkania. Natomiast sam tego mieszkania nie opuszcza z uwagi na swoje ograniczenia zdrowotne. Organ uznał, że sprawowana przez skarżącego opieka nad niepełnosprawnym ojcem nie ma charakteru opieki wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., co stanowi podstawę odmowy uwzględnienia odwołania skarżącego. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zarzucił naruszenie: (1) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczny nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia; (2) art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] marca 2022 r., że niepełnosprawny M. K., pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki syna, który nie musi rezygnować z zatrudnienia. Mając powyższe zarzuty na uwadze, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zwrot na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że niezasadne jest stanowisko organu wyrażone w kwestii niespełnienia przez skarżącego określonej w art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na charakter, częstotliwość czy też czasochłonność czynności podejmowanych przez skarżącego w ramach opieki sprawowanej przez niego nad ojcem z punktu widzenia oceny możliwości podjęcia zatrudnienia. Pełnomocnik wskazał, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy wnioskodawca sprawuje faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tj. czy podejmuje czynności opiekuńcze i pielęgnacyjne umożliwiające czy też ułatwiające zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych przez niepełnosprawną osobę, która legitymuje się m.in. orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a w niniejszej sprawie nie zakwestionowano, że skarżący takie czynności wobec ojca podejmuje. Kolegium stwierdziło również, że ojciec skarżącego nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki drugiej osoby, co zostało potwierdzone przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ, który w orzeczeniu o niepełnosprawności w stopniu znacznym wyraził swoje stanowisko uznając brak możliwości samodzielnej egzystencji. W związku z powyższym, zdaniem pełnomocnika organ dokonał błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i niesłusznie uznał brak spełnienia po stronie skarżącej przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Materialnoprawną podstawą niniejszej sprawy są przepisy ww. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca ustanowił instytucję świadczeń rodzinnych, jako wyraz pomocy dla osób z niepełnosprawnościami oraz członków ich rodzin w związku z sytuacjami życiowymi, które wymagają podjęcia się opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do jednej z podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Argumentacja organu I instancji, który oparł decyzję odmowną m.in. na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie: z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19; z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19; z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 174/22; z 1 lutego 2022 r., II SA/Lu 20/22; z dnia 10 maja 2022 r., II SA/Lu 185/22; CBOSA). Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się zatem do jednej negatywnej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Literalne brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jak i cel świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do stwierdzenia, że z założenia miało ono stanowić pomoc "ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki" nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (vide uzasadnienie wyroku TK z 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07). Ten kluczowy cel świadczenia pielęgnacyjnego, czyli rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie stracił na aktualności. Świadczenie pielęgnacyjne niezmiennie jest formą rekompensaty osobie zobowiązanej do alimentacji, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – za rezygnację z zatrudnienia albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania tej opieki. Niezbędne zatem dla uzyskania świadczenia, jest niebudzące wątpliwości ustalenie zakresu sprawowanej opieki oraz związku rezygnacji z zatrudnienia z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sam fakt legitymowania się przez członka rodziny orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie gwarantuje automatycznie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakres sprawowanej opieki musi być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 1148/20, CBOSA). Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie powinno, a wręcz nie może być okazją do zwiększenia dochodu w sytuacji, gdy rezygnacja z pracy nie jest ściśle powiązana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy zatem rozważyć czy ustalenia organu co do zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym ojcem były prawidłowe. Wprawdzie organy orzekające w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych nie posiadają medycznej wiedzy specjalistycznej uprawniającej do kwestionowania orzeczeń innych organów orzekających w przedmiocie stopnia niepełnosprawności, jednakże mają obowiązek dokonać oceny określonej przesłanki przyznania świadczenia w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Zgodnie bowiem z art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, ojciec skarżącego mieszka sam i porusza się po mieszkaniu samodzielnie, a wymaga pomocy przy czynnościach wynikających z prowadzenia gospodarstwa domowego, m.in. robienia zakupów, wizyt u lekarza, realizacji recept, prania, sprzątania, gotowania. Z przeprowadzonego wywiadu (k. 9-10 akt adm.) wynika, że ojciec skarżącego potrzebuje pomocy przy czynnościach tj. kąpiel czy przygotowanie posiłku. Skarżący natomiast jak sam wskazuje w ramach codziennych czynności sporządza listę zakupów, robi zakupy, przygotowuje posiłki i je podaje, robi pranie, sprząta. Analizując akta sprawy należy stwierdzić, że słuszne jest stanowisko Kolegium kwestionujące ilość deklarowanego przez skarżącego czasu poświęcanego na podanie posiłku (2 godziny), spacer z ojcem (2 godziny) zwłaszcza, że - jak wynika z wywiadu środowiskowego, ojciec skarżącego ma problemy z poruszaniem się i "praktycznie nie wychodzi z mieszkania" k. 10v. Skarżący w harmonogramie opieki nad ojcem, wskazuje także czas spędzany u swego podopiecznego podczas jego drzemki popołudniowej, podczas gdy, w tym czasie nie wykonuje żadnych czynności opiekuńczych. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należy uznać, że ocena dokonana przez organ była prawidłowa. Pomimo posiadania przez ojca skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżący nie wykazał, aby zakres sprawowanej przez niego opieki wykluczał podjęcie przez niego zatrudnienia (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Jest to tym bardziej zasadne, że skarżący z jednej strony wskazuje, że jego pomoc i obecność przy ojcu jest niezbędna, a z drugiej z akt sprawy nie wynika, żeby ojciec potrzebował całodobowej opieki z jego strony (ojciec mieszka sam). Większość z czynności wymienionych w wywiadzie środowiskowym, jak również w piśmie z dnia 10 czerwca 2022 r. (k. 24 i 24v akt adm.), nie wymaga całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności skarżącego (sprzątanie, pranie, zakupy, wizyty u lekarza, realizacja recept), są to czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym również przez osoby pracujące, a więc nie są czynnościami opiekuńczymi. Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (wizyty lekarskie, sporządzanie listy i robienie zakupów). Jak już wspomniano wyżej, ojciec skarżącego nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie, czynności higieny osobistej również odbywają się bez pomocy opiekuna (pomoc skarżącego przy kąpielach). Ponadto, podopieczny skarżącego nie korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych ani leczenia specjalistycznego, co mogłoby wymagać dodatkowego zaangażowania i czasu ze strony skarżącego. Z powyższego wynika, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącego w rzeczywistości nie odbiega od zwyczajnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby podejmujące zatrudnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższe czynności mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, tzn. nie dotyczą tylko grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzecznictwie odróżnia się świadczenie stałej pomocy osobie bliskiej, będące elementem obowiązku alimentacyjnego, będącego skutkiem tradycji, więzi rodzinnych i obowiązku moralnego od stałego świadczenia czynności opiekuńczych wymuszonych stanem niepełnosprawności, bez wykonania których zagrożona byłaby egzystencja niepełnosprawnego i godne funkcjonowanie. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Nie spełnia tego warunku codzienna pomoc przy czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W sytuacji występującej w rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze rodzaj i zakres opieki, można dojść do przekonania, że skarżący nie musi całkowicie rezygnować z podjęcia zatrudnienia, gdyż nie jest to bezwzględnie potrzebne dla zaspokojenia podstawowych życiowych potrzeb jego niepełnosprawnego ojca. Skarżący nie wykazał jakie dowody czy okoliczności w sprawie pozwalałyby dojść do konkluzji odmiennej od tej, jaką przyjęło Kolegium. Odnosząc się zaś do załączonych przez pełnomocnika dowodów w sprawie w postaci dokumentacji medycznej załączonej do skargi, Sąd wskazuje, że nie jest przedmiotem oceny stan zdrowia ojca skarżącego, ponieważ tym zagadnieniem zajmuje się specjalistyczny organ – Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Z akt sprawy bezspornie wynika, że ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast przedmiotem oceny sądu jest kontrola orzeczenia organów o zaistnieniu bądź braku zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia, a w okolicznościach niniejszej sprawy – czy zachodzi związek pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem. Podsumowując, pomimo, że zakres samodzielności ojca skarżącego jest ograniczony, to jednak nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Z akt administracyjnych wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, nie ma ustalonego prawa do emerytury, czy renty, posiada ubezpieczenie społeczne w KRUS-ie. Sąd zaznacza, że powyższe stwierdzenie nie umniejsza roli i wysiłku, jaki podejmuje skarżący sprawując opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, niemniej jednak, przepis art. 7 K.p.a. wyrażający zasadę prawdy obiektywnej nakazuje badać nie tylko słuszny interes obywatela (skarżącego), ale także interes społeczny. W tym ostatnim zaś jest, aby orzekając w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mieć na uwadze cel tego świadczenia, jakim jest z jednej strony, zapewnienie chociażby częściowej rekompensaty osobom niemającym szans na podjęcie zatrudnienia z uwagi na przyjęcie na siebie obowiązku stałej i długotrwałej opieki nad bliskim niepełnosprawnym w stopniu znacznym, co wiąże się z ograniczeniem własnej swobody w wyborze zatrudnienia, a z drugiej, odmienne potraktowanie osób, które w takiej sytuacji z przyczyn obiektywnych się nie znajdują. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ani art. 6 K.p.a. (zasada legalizmu) czy też art. 8 K.p.a. (zasada budzenia zaufania obywateli do organów państwa). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wyczerpującą argumentację zajętego przez organ stanowiska, w tym analizę stanu faktycznego (zakresu sprawowanej opieki) oraz prawnego (podstaw prawnych rozstrzygnięcia), a więc nie narusza art. 107 § 3 K.p.a. Nie został również naruszony obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron postępowania (art. 9 K.p.a.). Okoliczność, że wydana decyzja nie spełnia oczekiwań skarżącego nie oznacza, że decyzja narusza prawo. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło