II SA/Lu 760/12
WyrokWSA w Lublinie2012-10-18
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Maria Wieczorek-Zalewska, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy C. R. R. w C., niebędący właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości, posiada interes prawny do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej podziału tej nieruchomości?Ratio decidendi
Podmiot nieposiadający tytułu prawnego do nieruchomości, której podział został dokonany decyzją, nie ma interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Interes prawny musi być oparty na przepisie prawa materialnego, a w przypadku podziału nieruchomości, legitymację do działania mają jedynie właściciel lub użytkownik wieczysty. Skoro skarżący nie wykazał takiego interesu, organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Cech w C. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiające wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1993 r. dotyczącej podziału działki. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że Cech nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, gdyż nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki. Skarżący zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez odmowę przymiotu strony oraz inne naruszenia prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska,, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca),, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi Cechu w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej podziału działki oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku C. R. R. w C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], którym Kolegium na podstawie art. 61 a kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] października 1993 r. nr [...] w sprawie podziału działki nr [...] o powierzchni 138 m2, położonej przy ul. K. w C., na działki nr [...]o powierzchni 23 m2 i nr [...] o powierzchni 115 m2 stanowiącej własność komunalną Miasta C.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że decyzją z dnia [...] października 1993 r. nr [...] Kierownik Oddziału Nadzoru Budowlanego Urzędu Rejonowego w C., działając z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w C., na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.) dokonał podziału nieruchomości położonej w C. przy ul. K., oznaczonej w obrębie [...] na arkuszu [...] jako działka nr [...] o powierzchni 138 m2, stanowiącej zgodnie z decyzją Wojewody [...] nr [...] własność komunalną Miasta C., objętej księgą wieczystą [...] oraz zatwierdził przedstawiony na mapie zaewidencjonowanej w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w C. pod nr [...] projekt podziału na działki nr [...] o powierzchni 23 m2 i nr [...] o powierzchni 115 m2.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. C. R. R. w C. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymało tę decyzję w mocy.
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 789/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że decyzje zapadły po wejściu w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6 poz. 8), zaś mocą wymienionej ustawy z dniem 11 kwietnia 2011 r. został uchylony przepis art. 157 § 3 k.p.a., który przewidywał, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Z tym samym dniem kodeks postępowania administracyjnego został uzupełniony o przepis art. 61 a, zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia postępowania.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. R. R. w C. zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że nie przysługuje mu przymiot strony, nieustosunkowanie się do tej kwestii w uzasadnieniu oraz niewydanie decyzji z urzędu. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] października 1993 r.
Po rozpatrzeniu sprawy Kolegium ponownie stwierdziło, że wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może być uwzględniony z uwagi na brak po stronie wnioskodawcy interesu prawnego. Nie zachodzi bowiem związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnioskodawcy, a przedmiotową decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] października 1993 r. rozstrzygającą o podziale nieruchomości należącą do osoby trzeciej, do której skarżącemu nie przysługuje żaden tytuł prawny. Wymieniona decyzja nie oddziałuje w żaden sposób na sferę uprawnień czy obowiązków wnioskodawcy.
Kolegium podkreśliło, że w odniesieniu do wyżej powołanej decyzji nie został wskazany żaden przepis prawa materialnego, z którego można byłoby wywodzić uprawnienie lub obowiązek wnioskodawcy pozostający w związku z jej treścią. Osoba nieposiadająca żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału nie ma interesu prawnego do występowania w postępowaniu podziałowym w charakterze strony. Dotyczy to przy tym zarówno postępowania zwykłego, jak i postępowań nadzwyczajnych, w tym także postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. O tym, w jaki sposób będzie podzielona nieruchomość, decyduje jej właściciel.
Zdaniem Kolegium o przysługiwaniu przymiotu strony w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości nie przesądza także okoliczność udziału wnioskodawcy w charakterze strony w innych postępowaniach dotyczących użytkowania budynku sklepu samowolnie wybudowanego na tej nieruchomości. Argumenty podnoszone we wniosku wskazują na istnienie po stronie C. R. R. w C. jedynie interesu faktycznego, a nie prawnego. O tym zaś, kto może być stroną postępowania administracyjnego, rozstrzyga przepis art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie są stronami postępowania o podział nieruchomości czy stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. W postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących z działką podlegającą podziałowi przysługują prawa strony, ale tylko w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoimi działaniami w wykonywanie przez nich prawa własności. Tymczasem sam fakt podziału przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. K. w C. nie wpłynął na uprawnienia wnioskodawcy będącego użytkownikiem wieczystym sąsiedniej nieruchomości. Powoływane przez wnioskodawcę fakty dotyczące samowolnej zabudowy działki mogą mieć znaczenie w innych prowadzonych postępowaniach, ale nie w postępowaniu dotyczącym samego podziału.
C. R. R. w C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...].
Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem:
1) art. 28 k.p.a. poprzez odmowę skarżącemu przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu;
2) miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego i rewaloryzacji "Centrum" uchwalonego uchwałą Miejskiej Rady Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1986 r., poprzez niespełnienie wymogu uzyskania zgody Urzędu Ochrony Zabytków na przeprowadzenie czynności podziału nieruchomości stanowiącej zabytkową ul. R., podlegającą ścisłej ochronie konserwatorskiej;
3) art. 10 ust 1, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 19 lipca 1990 r. o zmianie ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. Nr 56, poz. 322), przez nieuwzględnienie stanowiska Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przy wydawaniu przedmiotowej decyzji;
4) art. 10 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 Nr 30, poz. 127 ze zm.) przez wydanie decyzji o podziale nieruchomości z naruszeniem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wydzielenie z ul. R. gruntu, na którym już uprzednio w warunkach samowoli budowlanej został zbudowany przez M. i W. S., niebędących posiadaczami samoistnymi i niedziałających w dobrej wierze, obiekt handlowy;
5) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez niestwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Powołując się na przytoczone zarzuty C. R. R. w C. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] marca 2012 r., ewentualne o uchylenie obydwu wymienionych postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że C. R. R. w C. był przez organy administracji i sądy administracyjne dopuszczony do udziału jako strona w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 1993 r., nr [...], zezwalającej M. i W. S. na użytkowanie sklepu zbudowanego w warunkach samowoli budowlanej na ulicy R., oraz decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r. nr [...], nakazującej M. i W. S. wykonanie przykrywanego kanału przyłącza wodociągowego i wykonanie inwentaryzacji budowlanej.
Skarżący stwierdził, że istnienie sklepu na ul. R. powoduje niszczenie muru oporowego C. na skutek nadbudowania na nim samowolnie przez M. i W. S. ściany obiektu handlowego oraz zalewania wodami opadowymi muru oporowego i częściowo budynku C. wskutek wadliwego odprowadzania wód opadowych z dachu (tarasu) tego sklepu. W tych okolicznościach naruszony został nie tylko pośrednio, ale również bezpośrednio interes prawny C., zostało bowiem naruszone jego prawo własności i wyrządzona szkoda w postaci kruszenia muru oporowego i zalewania posesji C. wodami opadowymi.
W ocenie skarżącego decyzja o podziale ulicy R. została wydana przez organ w celu "wzmocnienia" dwóch wcześniejszych bezprawnych decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r. oraz z dnia [...] kwietnia 1993 r., dotyczących tej samej samowoli budowlanej, której dopuścili się M. i W. S. na tej samej nieruchomości. W sytuacji więc, gdy decyzjami [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] oraz z dnia z [...] września 2011 r. nr [...] została stwierdzona nieważność wymienionych ostatnio decyzji, także decyzja z dnia [...] października 1993 r. nie może pozostawać w obiegu prawnym, zwłaszcza, że została ona wydana niezgodnie z przywołanymi przez skarżącego przepisami prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawy do uchylenia przez sąd administracyjny postanowienia w całości albo w części zachodzą w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Ponadto w art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a. przewidziane zostały sytuacje, w których sąd stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia albo wydanie go z naruszeniem prawa.
Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych reguł kontrola zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., utrzymującego w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] marca 2012 r. wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie opisane wyżej naruszenia prawa nie mają miejsca.
Kwestionowane postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadły w związku z wnioskiem C. R. R. w C. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] października 1993 r. nr [...], orzekającej o podziale położonej przy ul. K. w C. działki nr [...], o powierzchni 138 m2, stanowiącej własność Miasta C., na działki nr [...] o powierzchni 23 m2 i nr [...] o powierzchni 115 m2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w sprawie występuje przewidziana w art. 61 a § 1 k.p.a. przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, gdyż żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.
Powyższe stanowisko, wbrew podniesionym w skardze zarzutom, zasługuje na akceptację.
Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony przesądzają przepisy prawa materialnego, przy czym interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu prawa. Powszechnie przyjęte jest zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że pojęcie "interes prawny" użyte w powyższym przepisie oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes ten wynika z przepisu prawa materialnego, który w okolicznościach konkretnej sprawy daje podstawę do uznania danego podmiotu za stronę postępowania (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2005, str. 224 i powołane tam orzecznictwo).
W przypadku żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji niewątpliwym jest więc, że przymiot strony takiego postępowania przysługuje stronie postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, jak również każdemu, czyjego obowiązku lub interesu prawnego, w powyższym rozumieniu, dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2011 r., II GSK 585/10, LEX nr 1081597). Jeżeli natomiast osoba żądająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może wykazać się tak rozumianym interesem prawnym, to organ powinien odmówić wszczęcia takiego postępowania, co w obowiązującym stanie prawnym zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. następuje w formie postanowienia.
W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem, że C. R. R. w C., któremu nie przysługuje żadne prawo rzeczowe do położonej w C., w obrębie [...] działki nr [...], nie był stroną postępowania wszczętego na wniosek właściciela tej nieruchomości, a zakończonego wydaniem w dniu [...] października 1993 r. decyzji podziałowej opartej na art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Zgodnie z ugruntowanym w tej kwestii poglądem o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł bowiem wystąpić jej właściciel lub użytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować swą nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 1999 r., I SA 1608/98, LEX nr 48515). Właściciele nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości objętej decyzją podziałową nie mają zaś statusu strony w postępowaniu podziałowym. Podział nieruchomości gruntowej jest bowiem wykonywaniem prawa własności, nie oddziałującym na sytuację prawną właścicieli nieruchomości sąsiednich, gdyż polega na wydzieleniu działek granicami przebiegającymi wewnątrz nieruchomości, a więc czynność taka nie ma wpływu na granice zewnętrzne dzielonego gruntu, które pozostają niezmienione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 r., I OSK 669/10, LEX nr 824454).
Przysługiwanie skarżącemu tytułu do sąsiedniej nieruchomości nie stanowi zatem o istnieniu po stronie C. R. R. przymiotu strony stosownie do przepisu art. 28 k.p.a., skoro skarżącemu nie służy zarazem tytuł prawny do nieruchomości, której podział został dokonany kwestionowaną decyzją. Podmiot nieposiadający żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału nie ma bowiem interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony i nie jest również legitymowany do domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej.
Jednocześnie nie zasługuje na podzielenie argumentacja skarżącego wywodzącego przymiot strony mającej interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z faktu uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 1993 r., nr [...], zezwalającej W.S. na użytkowanie sklepu samowolnie wzniesionego przy ul. K. oraz decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r. nr [...], nakazującej M. i W. S. wykonanie przykrywanego kanału przyłącza wodociągowego i wykonanie inwentaryzacji budowlanej. Ostatnio wymienione decyzje z uwagi na ich przedmiot były bowiem związane ze sposobem zagospodarowania, a w szczególności zabudowy nieruchomości. Natomiast brak interesu C. R. R. w stwierdzeniu nieważności decyzji podziałowej wynika z innego charakteru tej decyzji, której skutki zamykają się w podziale nieruchomości, a zatem w zakresie odnoszącym się wyłącznie do podmiotu będącego jej właścicielem.
Powyższej oceny co do nieprzysługiwania skarżącemu przymiotu strony nie zmieniają również powoływane okoliczności niszczenia muru oporowego i budynku C. wskutek dokonanej przez M. i W. S. samowolnej zabudowy części ulicy R., której dotyczy decyzja podziałowa. Opisane następstwa wiążą się bowiem, jak wskazuje sam skarżący, ze sposobem zabudowy nieruchomości, dokonanej w warunkach samowoli budowlanej. Nie są to natomiast następstwa samego podziału nieruchomości, a stwierdzenie nieważności tego podziału również pozostawałoby bez wpływu dla stanu przedmiotu prawa własności skarżącego, które to prawo nie obejmuje działki nr [...].
Z powyższych przyczyn Sąd uznał za trafne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego o istnieniu po stronie skarżącego C. R. R. w C. wyłącznie faktycznego interesu w stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] października 1993 r. oraz braku w tym zakresie interesu prawnego, który w świetle art. 28 k.p.a. i art. 61 § 1 k.p.a. dopiero uprawniałby do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności. Tym samym zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem przepisu art. 28 k.p.a. jest niezasadny.
Nieskuteczne są również pozostałe podniesione w skardze zarzuty, dotyczące w istocie kwestii z zakresu merytorycznej oceny decyzji podziałowej. Trzeba podkreślić, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem dwuetapowym, w którym na pierwszym etapie podejmuje się rozstrzygnięcie co do wszczęcia (lub odmowy wszczęcia) tego postępowania, a na etapie drugim bada się przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. Fakt uznania przez organ, że strona nie ma legitymacji do wszczęcia postępowania powoduje wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania i nie prowadzi do badania przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Postanowienie podjęte na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. jest bowiem wynikiem badania jedynie formalnych przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, to jest między innymi czy wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez uprawnioną osobę. Wskazać również należy, że brak wszczęcia tego postępowania z urzędu oznacza jedynie, że organ nie dopatrzył się zaistnienia podstaw do takiego działania, co jednak nie oznacza, że ma on obowiązek zawarcia w postanowieniu odmawiającym wszczęcia postępowania na wniosek uzasadnienia o braku wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., I OSK 669/10). Trzeba też podkreślić, że art. 61 a w § 1 przewiduje dwie przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a mianowicie wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. Przy tym użyty w przywołanym przepisie spójnik "lub" wskazuje, że spełnienie choćby jednej z tych przesłanek skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Mając zatem na względzie omówioną wyżej prawidłowość oceny Kolegium co do braku w przypadku C. R. R. w C. przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] października 1993 r. należało uznać, że zaskarżone postanowienie Kolegium o odmowie wszczęcia takiego postępowania pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
Z wymienionych przyczyn i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło