II SA/Lu 765/12

Dnia 25 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia , nr w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego p o s t a n a w i a: I. umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem skarżącej K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; II. przyznać K. G. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej K. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...] wydaną w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego. W skardze wniosła o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata, a następnie w piśmie z dnia 12 września 2012 r. wniosła nadto o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 art. 245 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Skarżąca K. G. wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazać jednak należy, że rozstrzygnięcie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jest w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe. Trzeba bowiem podkreślić, że skarga K. G. została wniesiona na decyzję administracyjną orzekającą o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego. Tymczasem z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. wynika, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przewidziany w art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. brak obowiązku uiszczenia kosztów sądowych oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku uiszczania zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Podkreślić należy, że skarżąca z takiego zwolnienia korzysta już z mocy przepisu ustawy, w związku z czym nie była wzywana do uiszczenia jakichkolwiek opłat w niniejszym postępowaniu sądowym, w którym, z uwagi na jego przedmiot, nie jest pobierany wpis od skargi. Z tych względów i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w punkcie I postanowienia umorzył bezprzedmiotowe postępowanie wywołane wnioskiem skarżącej K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd podlegał natomiast wniosek K. G. o ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu wniosek ten zasługiwał na uwzględnienie. Jak wynika ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, K. G. wychowuje samotnie dwoje dzieci w wieku 15 i 6 lat, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada majątku, oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie w kwocie 950 zł miesięcznie z tytułu odbywania stażu dla dorosłych (w okresie do listopada 2012 r.) Dzieci skarżącej uzyskują alimenty, przy czym faktycznie są one wypłacane w wysokości niższej od należnej – w kwotach 300 zł i 350 zł. Na koszty utrzymania gospodarstwa domowego składają się opłaty z tytułu czynszu – 170 zł, energii elektrycznej – 290 zł co dwa miesiące, gazu – 200 zł co dwa miesiące, dojazdów córki do szkoły – 60 zł, obiadów w szkole – 100 zł, telefonu – 100 zł, telewizji - 19 zł i internet - 39 zł. K. G. od czerwca bieżącego roku pozostaje na zwolnieniu lekarskim po przebytej operacji. Porównanie przedstawionej wyżej wysokości dochodu gospodarstwa domowego skarżącej z wysokością kosztów koniecznego utrzymania wskazuje niewątpliwie, że poniesienie przez skarżącą nawet minimalnego wynagrodzenia adwokata spowoduje powstanie uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Sytuacja materialna nie pozwala skarżącej na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Spełniona została zatem przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów i na podstawie powołanego ostatnio przepisu orzeczono jak w punkcie II postanowienia.