II SA/Lu 765/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Koła Łowieckiego nr [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej - w zakresie wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S. P. w dniu 22 września 2014 r. złożył – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy, sprecyzowany pismem z dnia 12 listopada 2014 r., domagając się zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2014 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 19 grudnia 2014 r. (k. 49). W dniu 27 grudnia 2014 r. wniósł on sprzeciw, podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie z dnia 1 grudnia 2014 r. utraciło moc. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma ustalenie kondycji finansowej strony. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym w przypadku gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Należy podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). Z oświadczenia skarżącego złożonego w niniejszej sprawie, a także z jego oświadczeń znajdujących się w aktach innych spraw sądowych (m.in. w sprawie II SAB/Lu 404/14) wynika, że skarżący mieszka wraz z żoną (z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej) w mieszkaniu należącym do "A" Spółki z o.o. z siedzibą w {...}, korzystając w tym zakresie z prawa dożywocia oraz, że spółka ta ponosi wszystkie koszty eksploatacji mieszkania. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani żadnych zasobów finansowych. Wskazał, że osiąga dochód z renty w wysokości [...] zł brutto i dochód z tytułu pracy w redakcji w kwocie [...] zł brutto, zaś jego żona pobiera emeryturę w kwocie [....] zł brutto. Ponadto skarżący stwierdził, że żona nie łoży na jego potrzeby. Zauważyć trzeba, że umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego żoną nie ma znaczenia przy ocenie możliwości ponoszenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. W myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: K.r.o.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W świetle art. 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów K.r.o. odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, nie odnosi się zaś do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Ponownie należy więc podkreślić, iż powołanie się przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy na rozdzielność majątkową, pozostaje bez znaczenia dla oceny zasadności tego wniosku. Wskazać także trzeba, że zdaniem Sądu, skarżący nie ujawnił w pełni sytuacji finansowej swojej i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonki. Oświadczenie złożone przez skarżącego na urzędowym formularzu PPF z dnia 8 października 2014 r. (k. 27) pozostaje w sprzeczności z informacjami wynikającymi z akt spraw, w których skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy. W szczególności brak jest podstaw do uznania, że wykazany w urzędowym formularzu dochód skarżącego w łącznej kwocie [...] zł (renta – [...] zł i [...] zł wynagrodzenie za pracę) i dochód żony w wysokości [...] zł zostały podane w kwocie brutto, jak też, że są jedynymi dochodami rodziny. Jak bowiem wynika z akt sprawy II SAB/Lu 237/1, a także potwierdzeń odbioru/wypłaty dołączonych do sprawy II SAB/Lu 35/14, renta inwalidzka skarżącego wynosi [...] zł brutto i [...] zł netto, zaś bezpośrednio z tego świadczenia potrącane są alimenty na rzecz jego żony w kwocie [...] zł. Natomiast emerytura żony skarżącego wynosi [....] zł brutto i [...] zł netto. Z kolei kwotę [...] zł wynagrodzenia za pracę (honorarium redakcyjne) skarżący również przekazuje swojej małżonce tytułem alimentów. Ponadto z pism skarżącego z 17 lipca i 1 sierpnia 2014 r., złożonych w sprawie II SAB/Lu 237/14 wynika, że skarżący sporadycznie otrzymuje wsparcie od dorosłych dzieci, jak również sam podejmuje się dodatkowych zajęć, celem zwiększenia dochodów. Budżet domowy uzupełniany jest również środkami finansowymi pochodzącymi z debetu na karcie kredytowej, który wynosi [...] zł. Odnośnie zaś stałych miesięcznych wydatków, skarżący sprawie II SAB/Lu 237/14 wyjaśnił, że nie prowadzi ewidencji wydatków, a w związku z wahaniem się cen produktów spożywczych, nie jest w stanie podać konkretnej kwoty kosztów utrzymania koniecznego. Ponadto z akt sądowych sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 237/14 wynika, że skarżący pełnił do niedawna również funkcję prezesa zarządu w innej spółce kapitałowej – "R." Spółce z o.o. z siedzibą. Adres tej Spółki był tożsamy z miejscem zamieszkania skarżącego – ul. [...] . W tym samym czasie członkiem rady nadzorczej tej Spółki była żona skarżącego – H. P., mieszkająca w tym samym budynku. Z akt tych wynika nadto, że w dniu 18 lipca 2014 r. zmieniona została umowa Spółki, zaś w dniu 18 sierpnia 2014 r. orzeczeniem Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wprowadzone zostały zmiany w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczące tego podmiotu, polegające m.in. na zmianie firmy, siedziby i adresu Spółki, udziałowców, a także składu władz Spółki. Z tą datą ujawniono, że skarżący i jego żona przestali pełnić funkcje członków władz Spółki (wydruk z Internetowego Monitora Sądowego i Gospodarczego – k. 55 akt sąd. sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 237/14). Wskazana wyżej okoliczność nie może pozostać bez wpływu na ocenę zasadności wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wyzbycie się przez skarżącego i jego żonę możliwości uzyskiwania dochodów w sytuacji, gdy miał on świadomość konieczności ponoszenia kosztów postępowania przed sądem administracyjnym (z jego skarg jedynie przed tutejszym Sądem wszczęto kilkadziesiąt postępowań sądowych), świadczy o celowym ograniczeniu możliwości pozyskiwania środków finansowych prowadzącym do uniknięcia spełnienia obowiązku ponoszenia wskazanych kosztów. W tej sytuacji uwzględnienie wniosku skarżącego i przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie prowadziłoby, w ocenie Sądu, do niczym nieuzasadnionego przenoszenia na podatników kosztów sądowych, do których ponoszenia obowiązany jest skarżący. Mając zatem powyższe na uwadze, w tym także choćby hipotetyczną możliwość uzyskiwania przez skarżącego dochodów z tytułu sprawowanie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej, jak również fakt wyzbycia się przez skarżącego i jego żonę możliwości uzyskiwania dochodu w takiej spółce, stwierdzić należy, że skarżący ma możliwość poniesienia, bez narażenia siebie i żony na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego, kosztów ustanowienia adwokata oraz kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które każdorazowo – poza wpisem od skargi wynoszącym 200 zł –nie przekroczą kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 i ust. 6 oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych, Dz. U. nr 221, poz. 2192). Należy również wskazać, że skarżący, co jest okolicznością wiadomą Sądowi z urzędu, w ostatnim czasie uiścił – na wezwanie Sądu – opłaty sądowe w niektórych spośród kilkudziesięciu spraw toczących się z jego inicjatywy przed tutejszym Sądem, a dotyczących bezczynności kół łowieckich oraz organów Polskiego Związku Łowieckiego w zakresie dostępu do informacji publicznej. W dniu 19 stycznia 2015 r. skarżący uiścił bowiem opłatę sądową w wysokości 100 zł (w sprawie o sygn. akt II SO/Lu 65/14), w dniu 15 grudnia 2014 r. – 100 zł (w sprawie o sygn. akt II SO/Lu 62/14), w dniu 8 grudnia 2014 r. – 100 zł (w sprawie o sygn. akt II SO/Lu 63/14), w dniu 13 listopada 2014 r. – łącznie 200 zł (w sprawach o sygn. akt II SAB/Lu 306/14 oraz II SAB/Lu 453/14). Powyższa okoliczność także ma wpływ na ocenę zasadności rozpoznawanego wniosku, albowiem, zdaniem Sądu, świadczy o braku wiarygodności oświadczeń skarżącego, iż aktualnie nie ma ona możliwości zgromadzenia środków finansowych na ponoszenie kosztów postępowania. Zauważyć również trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2015 r., I OZ 1232/14, które zapadło w analogicznym, jak w sprawie niniejszej, stanie faktycznym uznał, iż skarżący S. P. nie wykazał, aby zasadnym było przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarżący nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co uzasadniało odmowę przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z tych względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.