II SA/Lu 77/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant St. sekr. sąd. Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. P. 100 zł (sto złotych) kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2003 r. odmawiającą przyznania Z. P. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Z. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że przedstawione przez stronę dowody w postaci zeznań świadków: S.M. i A.B., potwierdzające jej pobyt w okresie od 3 grudnia 1942 r. do 20 stycznia 1943 r. w obozie przesiedleńczym w Z. są niewiarygodne. Jako podstawę takiego twierdzenia Kierownik Urzędu wskazał młody wiek świadków w czasie pobytu w obozie (5-7 lat) oraz okoliczność, iż przeciętny stan osobowy w obozie wynosił od kilkuset do kilku tysięcy osób, a pobyt tam trwał od kilku dni do kilku tygodni. Nadto podniesiono, iż wskazani świadkowie zostali wysiedleni z innych niż strona miejscowości – pochodzili oni z miejscowości S., która jest oddalona od ówczesnego miejsca zamieszkania strony (miejscowość W.) o 7 km. Powyższe wskazuje, iż świadkowie nie mogli zapamiętać Z. P., której wcześniej nie znali. Dodatkowo organ wskazał, iż pismem z dnia 9 listopada 2004 r. Urząd wezwał stronę do nadesłania ankiety osobowej z teczki dowodu osobistego w Wydziale Ewidencji Ludności. Dane zawarte w nadesłanej dnia 16 listopada 2004 r. ankiecie nie potwierdzają faktu wysiedlenia strony w okresie okupacji z rodzinnej miejscowości S. Strona zatem nie przedstawiła żadnego dowodu, który potwierdzałby wysiedlenie miejscowości W. w trakcie którego miała być wysiedlona również ona sama. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z.P., zarzucając naruszenie prawa przez niewłaściwą interpretację stanu faktycznego i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że "świadkowie, którzy w okresie pobytu w obozie mieli 5 i 7 lat nie mogli ze względu na dużą liczebność obozu, pamiętać poszczególnych osób", jest sprzeczne z realiami okresu okupacji. Ponadto organ błędnie przyjmuje, że wieś W. oddalona jest od S. o 7 km. Wsie: W., S., S. w czasie okupacji łączyły się ze sobą polnymi drogami, a ludność polska znała się dobrze, ponieważ była to ta sama parafia. Równie dobrze znały się między sobą dzieci, zwłaszcza w grupie wiekowej 5-7 lat. Trafiając do obozu i żyjąc tam w ekstremalnych warunkach, jeszcze bardziej zbliżały się do siebie, zawierając przyjaźnie na całe życie. Warto przypomnieć, że pacyfikacja S. i okolicznych wsi rozpoczęła się już jesienią 1941 r., a następnie na tych terenach stale toczyły się potyczki miedzy partyzantami a nasiedleńcami, za które odwet na ludności polskiej brała żandarmeria niemiecka. Ludność polska często przemieszczała się, zmieniając miejsce pobytu, a mimo to trafiała w wyniku łapanek do obozu w Z.. Oceniając zasadność roszczenia, nie można kierować się sloganami ani jedynie danymi encyklopedycznymi, lecz zgodnie z preambułą ustawy kombatanckiej, udzielać poszkodowanym pomocy przez dokładne wyjaśnienie okoliczności oraz załatwienie sprawy przy uwzględnieniu słusznego interesu strony. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Z.P. domagała się przyznania uprawnień kombatanckich, powołując się na pobyt w obozie przejściowym w Z. w okresie od 3 grudnia 1942 r. do 20 stycznia 1943 r. W przypadku potwierdzenia okoliczności podnoszonych przez skarżącą, tytułu jej uprawnień kombatanckich należałoby upatrywać w podstawie prawnej określonej w art. 4 ust. 1 lit. c) w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) w zw. z § 6 pkt 11 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154). W ocenie organu administracji dowody przeprowadzone w toku postępowania nie dają podstaw ku temu, by uznać, że Z.P. przebywała w tym obozie. Oświadczenia S.M. i A.B. są niewiarygodne ze względu na ich wiek w okresie pobytu w obozie oraz dużą liczebność obozu, co uniemożliwiało zapamiętanie poszczególnych osób, w tym Z. P., zwłaszcza, że pochodzili oni z miejscowości S., która była oddalona o 7 km od ówczesnego miejsca zamieszkania Z. P. Nadto z ankiety osobowej teczki dowodu osobistego, nadesłanej przez skarżącą, nie wynika, by Z. P. w okresie okupacji była wysiedlona z rodzinnej miejscowości S. Nie kwestionując uprawnień organu administracji do oceny materiału dowodowego, podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie ocena ta została dokonana z naruszeniem zasad określonych w art. 77 § 1 i 80 kpa. Organ administracji uchylił się bowiem od wyjaśnienia i rozważenia istotnych okoliczności sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. P., kwestionując ustalenia organu administracji dotyczące pobytu w obozie przejściowym w Z., podniosła, iż S. M. i A.B., którzy złożyli oświadczenia, znali ją z okresu wcześniejszego, co przy uwzględnieniu wspólnego pobytu w obozie w Z. i to w jednym baraku, czyni wiarygodnymi ich oświadczenia. Okoliczności powyższe, z naruszeniem art. 77 § 1 kpa nie zostały wyjaśnione przez organ administracji. Tym samym ocena oświadczeń złożonych przez St. M. oraz A. B. jako niewiarygodnych i na tej podstawie ustalenie, że Z. P. nie przebywała w obozie w Z., jako co najmniej przedwczesne, nie może być podzielone. Nie można bowiem wykluczyć, że po wyjaśnieniu i rozważeniu okoliczności podnoszonych przez skarżącą, organ administracji doszedłby do odmiennych wniosków i ustaleń niż przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Jeśli w ocenie organu administracji oświadczenia złożone przez St. M. i A. B. nasuwały wątpliwości należało, przy braku innych dowodów, rozważyć możliwość przesłuchania tych osób w charakterze świadków (art. 75 § 1 kpa) oraz Z. P. w charakterze strony (art. 86 kpa). Dopiero wówczas możliwa byłaby jednoznaczna ocena, czy Z. P. przebywała w obozie w Z. Wskazane uchybienia odnoszące się do przepisów postępowania, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przesądzają również o błędnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, na podstawie których wydana została zaskarżona decyzja. W przypadku bowiem ustalenia, że skarżąca jako osoba w wieku poniżej 14 lat przebywała w obozie w Z., zaistniałyby podstawy do przyznania jej uprawnień kombatanckich w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach, gdyż zgodnie z § 6 pkt 11 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, wydanego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, obóz w Z. zaliczony został do innych miejsc odosobnienia, określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W świetle powyższych uwag i wniosków zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.