II SA/Lu 771/18

WyrokWSA w Lublinie2019-01-17

Skład orzekający: Jacek Czaja, Joanna Cylc - Malec, Grzegorz Grymuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie od decyzji odmawiającej rozłożenia na raty i umorzenia zaległości z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, naruszyło zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę dwuinstancyjności i obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji bez dokonania własnej, merytorycznej oceny sprawy i zarzutów odwołania?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą rozłożenia na raty i umorzenia zaległości z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, naruszyło zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę dwuinstancyjności. Organ odwoławczy nie dokonał własnej, merytorycznej oceny sprawy i zarzutów odwołania, ograniczając się do powielenia stanowiska organu pierwszej instancji. Brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwił sądowi kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Wnioskodawca zwrócił się z prośbą o umorzenie 50% zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz całości odsetek, a także o rozłożenie pozostałej kwoty na raty. Organ pierwszej instancji odmówił uwzględnienia wniosku, wskazując na zaniechanie wnioskodawcy w wywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wnioskodawca zaskarżył decyzję Kolegium, zarzucając naruszenie zasad postępowania i nierozpoznanie istoty sprawy.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty i umorzenia części zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Burmistrz Miasta K. decyzją z [...] stycznia 2018 r., znak: [...] odmówił W. W. (dalej także jako: "skarżący") rozłożenia na raty i umorzenia 50% kwoty zaległości [...] złotych, powstałych z tytułu wypłaconych i niezwróconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego w L. z [...] czerwca 2012 r., sygn. akt III RC 119/12, skarżący jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz: J. W. – po [...] zł miesięcznie oraz E. W. – po [...] zł miesięcznie. W związku niewywiązywaniem się skarżącego z obowiązku alimentacyjnego względem dzieci oraz bezskutecznością egzekucji tych świadczeń, organ wydał szereg decyzji, którymi przyznał ww. osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego, informując skarżącego o tym fakcie. Na podstawie tych decyzji w okresie od [...] października 2012 r. do [...] listopada 2017 r. wypłacono dzieciom skarżącego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł, a wobec tego, że przekazana przez organ egzekucyjny na spłatę należności głównej kwota wyniosła [...] zł, do spłaty pozostało [...] zł. Naliczone w tym okresie odsetki od wypłaconych świadczeń wynoszą [...] zł, kwota przekazana przez organ egzekucyjny na spłatę odsetek wyniosła [...] zł, a więc pozostało do spłaty to [...] zł. Łącznie skarżący jest zobowiązany do uiszczenia kwoty [...]zł. Organ wyjaśnił, że skarżący we wniosku z [...] września 2017 r. wskazując na swoją trudną sytuację ekonomiczną, zwrócił się z prośbą o umorzenie połowy sumy należności głównej zaległości z tytułu wypłaconych jego dzieciom świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz całości sumy odsetek od tych zaległości, a także o rozłożenie na raty pozostałej do spłaty kwoty. Jednocześnie zobowiązał się do terminowego uiszczenia alimentów, wskazując, że umożliwia to uzyskiwane przez niego obecnie wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy. Oceniając zasadność tego wniosku, organ przywołał przepisy prawa materialnego, opisał sytuację życiową skarżącego i stwierdził, że powstanie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest następstwem zaniechania skarżącego, które polegało na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, ustanowionego wyrokiem sądu. Fakt wypłaty z budżetu państwa świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz zasądzonych alimentów nie zwalnia skarżącego z obowiązku alimentacji wobec własnych dzieci. Skoro skarżący, jako dłużnik alimentacyjny, nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań, to powinien mieć świadomość, że jego zadłużenie będzie wzrastać i powinien się liczyć z koniecznością spłaty tych należności. Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego o udzielenie mu ulgi w spłacie omawianych zobowiązań. W odwołaniu od tej decyzji skarżący stwierdził, że brak niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, wynikał z tego, że nie otrzymał wynagrodzenia za pracę wykonywaną podczas pobytu w zakładzie karnym. Skarżący wyjaśnił, że w chwili obecnej jest w stanie płacić alimenty bieżące na rzecz dzieci, natomiast nie dysponuje środkami na spłatę całości kwoty zaległości wskazanej w decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, że nie rozumie, dlaczego organ ten nie uwzględnił nawet jego wniosku o rozłożenie na raty wspomnianych należności ani choćby w części nie orzekł o umorzeniu kwoty należności głównej bądź odsetek. Zaznaczył, że choć od czasu opuszczenia jednostki penitencjarnej znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, to możliwe jest obecnie częściowe uregulowanie zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych jego dzieciom, albowiem jest zatrudniony w [...]. Decyzją z [...] lipca 2018 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji, podzielając w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu tej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kolegium skarżący powtórzył argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz zarzucił, że Kolegium nie rozpoznało istoty sprawy, gdyż nie odniosło się do zarzutów zawartych w odwołaniu, naruszając tym samym zasady postępowania wynikające z art. 6, 7, 8, 9, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Sąd uwzględnił skargę także z przyczyn w niej niepodniesionych, które to przyczyny miał obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), który zobowiązuje – co do zasady – sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę wszelkie istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane przez stronę skarżącą w złożonej przez nią skardze. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że w myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. Istotne jest, że obowiązek rozstrzygnięcia sprawy, w tym wszechstronnego rozważenia zasadności uwzględnienia w całości bądź choćby w części żądania skarżącego dotyczącego udzielenia mu ulgi w spłacie zaległości z tytułu wypłaconych i niezwróconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego odnosi się również do rozpoznającego odwołanie organu drugiej instancji. Rezultat powyższych rozważań musi zostać odzwierciedlony w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym w sposób umożliwiający dokonanie sądowej kontroli decyzji i rozstrzygnięcie, czy rozstrzygnięcie organu w tym zakresie nie nosi cech dowolności. Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Organ odwoławczy jest wyposażony przede wszystkim w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie ma on kompetencje kasacyjne. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu (zażaleniu) w stosunku do decyzji organu I instancji. W tej sytuacji obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej. Niewątpliwie bowiem jedną z naczelnych zasad jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności, unormowana w art. 15 k.p.a. Istota tej zasady wyraża się w obowiązku dwukrotnego rozpatrzenia oraz rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w pierwszej instancji. Powyższą zasadę wyraża – w istocie – również art. 78 Konstytucji RP, zgodnie z którym każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie przyjmuje się przy tym jednolicie, że dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej w jej całokształcie (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 15 [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, SIP Legalis, nb. 3 i 5 wraz z powołanym tam orzecznictwem sądów administracyjnych). Organ odwoławczy powinien zatem dokonać oceny wszystkich kwestii istotnych w zakresie ustalenia sytuacji życiowej skarżącego, w tym zwłaszcza jego możliwości zarobkowych, w kontekście wynikających z przepisów prawa materialnego przesłanek umorzenia wspomnianych wyżej należności bądź rozłożenia ich spłaty na raty. W sprawie niniejszej organ drugiej instancji poprzestał jedynie na powieleniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska organu pierwszej instancji, bez dokonania własnej oceny całokształtu okoliczności sprawy, zwłaszcza w kontekście zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie zasadności wniosku skarżącego z [...] września 2017 r. o następującej treści: "zobowiązania alimentacyjne należność główna na kwotę [...]zł widzę możliwość wpłaty w następujący sposób: 1) kwotę [...]% należności głównej to jest [...] zł w dniu podpisania wniosku o rozłożenie na raty, 2) pozostałą [...] należność główną w 48 ratach po [...] zł, 3) w zamian za terminową spłatę wskazaną wyżej spłaty zobowiązań proszę o umorzenie 50% zobowiązań oraz odsetek w całości oraz wycofania egzekucji komorniczej, 4) od dnia podpisania wniosku zobowiązuję się wpłacać dodatkowo bieżące zobowiązania alimentacyjne" (k. 267 akt adm. I inst.). Wniosek ten podlegał rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.; dalej także: "ustawa"). Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wynikający z tego przepisu obowiązek dłużnika alimentacyjnego dotyczący zwrotu należności – nie jest jednak bezwzględny. W określonych sytuacjach i przy spełnieniu ustawowych przesłanek obowiązek ten może bowiem być ograniczony, bądź całkowicie zniesiony. W myśl art. 30 ust. 1 ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W myśl art. 30 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 30 ust. 3). W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący nie spełniał przesłanek umorzenia należności alimentacyjnych określonych w art. 30 ust. 1 ustawy, a zatem prawidłowo organy – mając na uwadze żądanie skarżącego – rozważały zasadność umorzenia opisanych na wstępie należności z tytułu świadczeń oraz rozłożenia na raty tych należności, w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy. Wskazać należy, że rozstrzygnięcie to zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany przepis art. 30 ust. 2 ustawy. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym zakresie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, w taki sposób, by nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie decyzji winno realizować wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Nie budzi wątpliwości Sądu, że Kolegium uchyliło się od dochowania obowiązków wynikających z tych przepisów. Obowiązek poczynienia ustaleń dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej osoby domagającej się umorzenia zaległości na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy obarcza przy tym, jak wskazano wyżej, organy obu instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności statuującej obowiązek dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez dwa różne organy. Zauważyć w tym miejscu należy, że co do zasady organ odwoławczy rozpoznając sprawę w drugiej instancji może niewątpliwie oprzeć się w całości na dowodach zgromadzonych przez organ pierwszej instancji oraz powtórzyć wnioski wysnute przez ten organ podczas oceny tych dowodów, uznając argumentację organu pierwszej instancji za swoją, to nie budzi wątpliwości, że taka sytuacja może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy postępowanie zarówno wyjaśniające, jak i ocena zgromadzonego materiału dowodowego zostały dokonane w sposób wszechstronny i wyczerpujący, to jest uwzględniający wszystkie okoliczności sprawy, mające charakter istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. Taka sytuacja, zdaniem Sądu, nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, albowiem niewątpliwie stanowisko organu pierwszej instancji w istocie sprowadzało się do stwierdzenia, że skoro skarżący ponosi winę za powstałe zaległości, wynikłe z niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego względem jego dzieci i w konsekwencji wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które nie zostały zwrócone przez skarżącego – jako dłużnika alimentacyjnego, to oczywistym jest, że nie może on liczyć na jakąkolwiek ulgę w spłacie tychże zaległości, skoro nie jest osobą niepełnosprawną i pozostaje obecnie w zatrudnieniu. O ile zatem ustalenia dotyczące powstania zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w następstwie zaniechania skarżącego, które polegało na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci oraz obecnej sytuacji osobistej skarżącego, który jest osobą zdolną do pracy i wyjeżdża w celach zarobkowych za granicę, były wystarczające do przyjęcie braku podstaw do umorzenia 50% wszystkich zaległości, to nie sposób uznać, że okoliczności te w sposób oczywisty uzasadniały także odmowę umorzenia zaległości w mniejszym zakresie, odnoszącym się chociażby do odsetek od zaległości lub ich części. Nie budzi także wątpliwości, że sam fakt podejmowania pracy zarobkowej za granicą, bez powiązania tej okoliczności z wysokością uzyskiwanych tam dochodów oraz sumą zaległości, nie może stanowić przekonywującej podstawy do odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Uchybienie Kolegium, które uchyliło się od samodzielnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w tym zakresie, jest tym istotniejsze, że skarżący wyraźnie wskazywał w odwołaniu, że niezrozumiałe jest dla niego, z jakich powodów organ pierwszej instancji nie udzielił mu jakiejkolwiek formy ulgi, choćby polegającej na częściowym umorzeniu kwoty należności głównej bądź odsetek, czy nawet jedynie na rozłożeniu na raty wspomnianych należności. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium nie tylko nie przywołało treści tych zarzutów, ale nawet nie podjęło próby skonfrontowania argumentacji przywołanej przez stronę z przepisami prawa oraz ustaleniami faktycznymi poczynionymi w toku postępowania administracyjnego, a jedynie poprzestało na dosłownym przywołaniu obszernych fragmentów uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji. Należy mieć zaś na uwadze, jak wskazano wyżej, że wniosek skarżącego obejmował nie tylko umorzenie, ale również rozłożenie na raty przypadającej do zwrotu kwoty opisanych należności wraz z odsetkami. W tym zakresie argumentacja organu jest o tyle niezrozumiała, że brakuje w istocie wyjaśnienia, dlaczego skarżącemu odmówiono nawet tej formy ulgi. Organ pierwszej instancji, a za nim także Kolegium, stwierdził jedynie ogólnie, że "pobyt w Zakładzie Karnym nie oznacza automatycznie obowiązku umorzenia lub rozłożenia spłaty na raty przedmiotowych należności, gdyż art. 30 ust. 2 ustawy nie przewiduje, że okoliczność ta sama w sobie stanowi samodzielną przesłankę umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych i odsetek". W istocie zatem organy orzekające w sprawie nie rozważyły w należyty sposób możliwości rozłożenia skarżącemu należności na raty, wychodząc z założenia, że skoro nie ma podstaw do umorzenia, to automatycznie nie istnieją również podstawy do rozłożenia należności na raty. Jest to rozumowanie chybione, z tego względu, że w tym przypadku mamy do czynienia z dwiema różnymi formami ulg w spłacie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego i z oczywistych względów, brak podstaw do umorzenia należności absolutnie nie wyklucza jej rozłożenia na raty. Co więcej, wnikliwe rozważenie wniosku o rozłożenie należności na raty jest tym bardziej konieczne, że w ten sposób istnieje możliwość pogodzenia interesu publicznego, nakazującego ściąganie nienależnie pobranych świadczeń oraz słusznego interesu skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego, nakazującego dostosowanie wielkości ściągania do możliwości płatniczych, z uwzględnieniem konieczności zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. Z powyższych względów należało stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wskazanych wymogów, a brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia Sądowi jej właściwą kontrolę. Nie ulega zarazem wątpliwości, jak wskazano wyżej, że powyższe uchybienie nie tylko prowadziło do naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania oraz przepisów ustawy, lecz także zasady dwuinstancyjności, zobowiązującej organ odwoławczy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w jej całokształcie, mając na uwadze stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie orzekania przez organ drugiej instancji (art. 15 k.p.a.). Obowiązkiem organu drugiej instancji oprócz ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w całości była także kontrola zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji oraz odniesienie się do tych zarzutów w uzasadnieniu decyzji. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego strona winna dowiedzieć się między innymi o tym, jak ten organ ocenił podniesione przez nią zarzuty, a stanowisko w tym zakresie powinno być umotywowane. (art. 107 § 3 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a.). Organ drugiej instancji nie dokonał oceny zasadności zarzutów i twierdzeń podniesionych w odwołaniu w zakresie zgłoszonego wniosku, jak też – w uzasadnieniu decyzji – w żaden sposób do tych zarzutów i twierdzeń się nie odniósł. W konsekwencji tych uchybień wadliwie zastosowano również powołane przepis art. 30 ust. 2 ustawy, albowiem w tej sytuacji co najmniej przedwczesne było stwierdzenie o braku podstaw zarówno do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami chociażby w części, jak i rozłożenia na raty tych należności. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzją. Rozpoznając ponownie sprawę organ drugiej instancji, w myśl art. 153 p.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku. W szczególności organ ten, stosownie do art. 7, 15, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 136 k.p.a., odniesie się wyczerpująco do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego winno spełniać wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a., a więc musi zawierać pełną i wszechstronną ocenę sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, w kontekście rozważenia ustawowych przesłanek umorzenia jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części albo rozłożenia na raty wspomnianych należności.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło