II SA/Lu 772/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B.-N. i P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego; w zakresie sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 772/17 postanawia I. uchylić postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 772/17 w części dotyczącej odmowy przyznania prawa pomocy K. B.-N.; II. przyznać K. B.-N. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia z dnia 14 września 2017 r. odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że K. B.-N. i P. N. na urzędowym formularzu wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnili tym, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwojgiem małoletnich dzieci, z którymi zamieszkują w domu o powierzchni 120 m2 o szacunkowej wartości 120.000 zł i utrzymują się z wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie 1.581,93 zł netto oraz dochodów skarżącego z pracy dorywczej wynoszących 16.000 złotych netto rocznie. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżących wynosi łącznie 2.915 zł netto. Skarżący wyjaśnili, że są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 0,40 ha o wartości 20.000 zł, samochodu osobowego o wartości 10.000 zł i mają zgromadzone oszczędności w kwocie 4.000 zł. Wyjaśnili też, że skarżący pracuje dorywczo za granicą, gdzie wyjeżdża dwa razy w roku, znaczne obciążenie budżetu domowego skarżących stanowi spłata kredytu hipotecznego zaciągniętego w CHF na zakup domu oraz, iż dzieci mają orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżący oświadczyli, że kredyt na zakup domu zaciągnęli, gdy ich sytuacja finansowa była znacznie lepsza od obecnej. Do kosztów miesięcznego utrzymania koniecznego zaliczyli wydatki na spłatę kredytu hipotecznego – 550 – 600 zł, spłatę pożyczki w SKOK – 666,69 zł, pożyczki w PKO BP – 604 zł, opłaty za energię elektryczną – 120 zł, za wodę – 40 zł, za telefon – 100 zł, za leki – 100 zł oraz za ubezpieczenie domu – 130 zł rocznie, ubezpieczenie samochodu – 650 zł rocznie. W ocenie referendarza skarżący osiągają dochody wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nie można zatem przyjąć, aby skarżący zaliczali się do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź, których dochody nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Brak jest więc – w jego ocenie - podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości. Nie ma też przesłanek do jego uwzględnienia w jakiejkolwiek części. Decyduje o tym wysokość zgromadzonych przez skarżących oszczędności i wysokość kosztów postępowania. Referendarz podkreślił również, że skarżący nie wykonali wezwania do nadesłania oświadczenia, czy działka o powierzchni 0,4 ha jest obciążona hipotecznie, czy stanowi przedmiot zabezpieczenia wierzytelności i nadesłania dokumentów źródłowych poświadczających powyższe oraz oświadczenia wskazującego przeznaczenie zgromadzonych oszczędności, wobec tego ocena możliwości ponoszenia kosztów postępowania ma miejsce jedynie w oparciu o informacje o stanie majątkowym już udzielone. Z tych względów, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. Od powyższego postanowienia sprzeciw wniosła K. B.-N. wskazując, że wykonała wezwanie referendarza sądowego i dostarczyła do Sądu wymagane dokumenty. W załączeniu złożyła potwierdzenie nadania ww. korespondencji. Z akt sprawy wynika, że omyłkowo ww. dokumenty złożone przez skarżącą zostały przesłane do pełnomocnika uczestnika, który zwrócił je wskazując, że zostały dołączone do jego przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w tym przepisie wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. Należy zauważyć, że skarżąca wykazała, iż miesięczny dochód jej gospodarstwa domowego wynosi 2915 zł., natomiast wykazane miesięczne koszty utrzymania koniecznego wynoszą średnio 2180 zł. Zatem miesięcznie na poczet wyżywienia oraz na zakup środków czystości i higieny osobistej oraz odzieży dla całej rodziny pozostaje nieznaczna kwota. W tej sytuacji uzasadnia to więc uwzględnienie złożonego wniosku w zakresie częściowym przez zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych stanowi realizację (zabezpieczenie) prawa do sądu i możliwość dochodzenia swych praw przed sądem administracyjnym. Natomiast, odnośnie do pozostałego zakresu żądania strony, tj. wniosku o ustanowienie adwokata, należy uznać, iż wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie umniejsza możliwości strony obrony jej interesów przed sądem i uzyskania pozytywnego dla siebie rozstrzygnięcia, jako że sąd administracyjny nie jest związany - zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi. Z tych względów Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.