II SA/Lu 774/09
PostanowienieWSA w Lublinie2010-04-08
Skład orzekający: sędzia WSA Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy może obejmować zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata, a jeśli nie, to w jakim zakresie sąd może przyznać prawo pomocy?Ratio decidendi
Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje albo zwolnienie od kosztów sądowych (całkowite lub częściowe), albo ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w obu tych zakresach jednocześnie nie może zostać uwzględniony w całości, jednakże sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, uwzględniając jedną z tych opcji, jeśli sytuacja materialna strony to uzasadnia.Stan faktyczny
Skarżący B. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym, ustanawiając adwokata, ale odmówił zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na brak takiej możliwości w przepisach. Skarżący złożył sprzeciw, domagając się całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację finansową.Rozstrzygnięcie
1. przyznać B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o wyznaczenie którego zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Lublin, dnia 8 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania z akt sprawy kserokopii dokumentów w zakresie wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a: 1. przyznać B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o wyznaczenie którego zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej ; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Skarżący B. B. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w części od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 11 marca 2010 r. referendarz sądowy przyznał B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Referendarz sądowy stwierdził, że przepis art. 245 p.p.s.a. nie przewiduje możliwości przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, dlatego nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego w całości.
Od postanowienia referendarza sądowego skarżący złożył sprzeciw do Sądu, wyjaśniając, że nie jest w stanie wskazać kosztów miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego. Znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ ma wiele wydatków w gospodarstwie, w szczególności na remont dachu. Skarżący wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie.
W myśl przepisu art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy może nastąpić w zakresie całkowitym albo częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje albo zwolnienie tylko od kosztów sądowych (całkowite lub częściowe) albo tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy).
Instytucja prawa pomocy wprawdzie nie powinna być iluzoryczna, to jednak z uwagi na to, że wydatkowana jest ze środków publicznych, musi być stosowana rozważnie. Sąd przyzna zatem prawo pomocy tylko wówczas, gdy zebrane w sprawie materiały dowodowe jednoznacznie wskazują, że sytuacja materialna osoby ubiegającej się o pomoc jest trudna, co uniemożliwia jej poniesienie wszystkich bądź części kosztów postępowania. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy.
Jak wynika z oświadczeń skarżącego, prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu o powierzchni 25 m2 i utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.345,31 złotych netto. Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 6,68 ha, która jednak, jak twierdzi nie przynosi dochodu i nie otrzymał dopłat bezpośrednich do gospodarstwa rolnego w roku 2008 i 2009. Ponadto skarżący wspiera finansowo bezrobotną córkę oraz ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego, których dokładnie nie wskazał, a także ponosi wydatki związane z produkcją rolną.
W ocenie Sądu porównanie wysokości kosztów sądowych związanych z niniejszym postępowaniem do wysokości dochodu skarżącego oraz porównanie do wysokości tego dochodu wysokości minimalnego wynagrodzenia adwokata, które skarżący musiałaby uiścić ustanawiając adwokata z wyboru wskazuje, że bez uszczerbku w kosztach utrzymania strona skarżąca nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Stawka minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego w sprawie niniejszej wynosi 292,80 złotych brutto, wobec czego porównując tę kwotę z dochodami skarżącego, zasadnym było ustanowienie adwokata .
Natomiast koszty sądowe w niniejszej sprawie każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych, wobec czego skarżący, w ocenie Sądu, jest w stanie pokryć te koszty bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Wysokość jego miesięcznego dochodu w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami (których dokładnie nie przedstawił) nie wskazuje, aby uiszczenie kosztów sądowych w powyższej kwocie naraziło skarżącego na uszczerbek utrzymania koniecznego.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło