II SA/Lu 777/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca ), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Powiatowych [...] z/s [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności związanych z utrzymaniem czystości i porządku na terenie gminy oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. Nr 2005, Nr 236, poz. 2008 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą", po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Dróg Powiatowych z siedzibą w B. – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie nakazania Zarządowi Dróg Powiatowych w L. z siedzibą w B. jako zarządcy dróg powiatowych na terenie Gminy – 1/ wyposażenia przystanków autobusowych tj. nieruchomości związanych z funkcjonowaniem dróg powiatowych na terenie Gminy – w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych; 2/ zbierania i usuwania odpadów zgromadzonych w urządzeniach do tego przeznaczonych i utrzymywania tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym. W uzasadnieniu podano, że organ I instancji nakazał zarządcy dróg powiatowych na terenie gminy - Zarządowi Dróg Powiatowych w L. z siedzibą w B. – wyposażenie przystanków komunikacyjnych zlokalizowanych na drogach powiatowych usytuowanych na terenie tej gminy w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz do opróżniania i utrzymywania w czystości tych urządzeń. Odwołanie od decyzji złożył Zarząd Dróg Powiatowych w L. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację art. 5 ust. 4 ustawy, który nie określa jaki podmiot jest zobowiązany do ustawienia pojemników na odpady, a z którego – zdaniem odwołującego się – wynika, iż zarządca drogi jest obowiązany do utrzymywania czystości na drogach publicznych wyłącznie w zakresie, o którym mowa w tymże ustępie 4, zaś szczegółowo zadania zarządcy drogi wyznacza ustawa o drogach publicznych z dnia 2 marca 1987 r. w art. 20. Odwołujący się wyraził pogląd, iż ustawienie pojemników na odpady należy do obowiązków gminy lub przedsiębiorców użytkujących tereny służące komunikacji publicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentów odwołującego się. Stwierdziło, że ustawa w art. 5 ust. 1 pkt 1 nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku w gminach przez wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywania tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym. Utrzymanie czystości w obrębie dróg publicznych należy do obowiązków zarządcy drogi stosownej kategorii, który ponadto jest zobowiązany do spełniania innych czynności wskazanych w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy. W wyjątkowych sytuacjach – ustalonych w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy podmiotem zobowiązanym do utrzymania czystości i porządku jest gmina. W sprawie niniejszej, stan faktyczny odnosi się do przystanków komunikacyjnych zlokalizowanych na drogach powiatowych o określonych numerach na terenie gminy pozostających w zarządzie odwołującego się i nie dotyczy chodników. Obciążający gminę obowiązek zapewnienia mieszkańcom komunikacji, wygodnego i bezpiecznego wsiadania i wysiadania z autobusów jest czym innym niż nadzór nad stanem czystości i porządku na przystankach. Ponadto – skoro obowiązek zbierania i pozbywania się odpadów zgromadzonych w urządzeniach do tego przeznaczonych i utrzymanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym należy do zarządcy drogi – to nie można zaakceptować poglądu, aby w obrębie dróg publicznych urządzenia te były ustawiane przez inny podmiot. Zwrócono nadto uwagę, że przepisy (art. 5 ust. 6 ustawy) odróżniają podmiot zobowiązany do utrzymania porządku i czystości od podmiotu, który ten obowiązek powinien egzekwować. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Zarządca Dróg Powiatowych w L. z siedzibą w B., który zarzucił decyzji naruszenie art. 5 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez przyjęcie, że obowiązek ustawiania pojemników na śmieci w obrębie miejsc przystankowych i utrzymywanie w czystości przystanków należy do zarządcy drogi – a także naruszenie przepisów posterowania – art. 7, 77 kpa przez niewyjaśnienie sprawy. Skarżący wywodzili, że uprzątnięcie zanieczyszczeń z przystanków komunikacyjnych należy to przedsiębiorców użytkujących je, a także, że do wyposażenia terenów w obrębie przystanku w urządzenia przeznaczone do zbierania odpadów zobowiązana jest gmina i przedsiębiorstwa komunikacyjne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.) określający zakres obowiązków właścicieli w zakresie wskazanym w tytule ustawy oraz zasady nadzoru nad ich realizacją. W art. 5 ust. 1 ustawodawca nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek utrzymywania czystości i porządku przez wykonywanie szeregu czynności wskazanych w punktach 1-5; w pkt 1 zobowiązuje do wyposażenia nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymania tych urządzeń w odpowiednim stanie technicznym, sanitarnym i porządkowym. W dalszej części wskazanego artykułu ustawa szczegółowo określa jaki podmiot jest zobowiązany do wykonywania poszczególnych obowiązków na różnych terenach. W art. 5 ust. 4 ustawodawca stanowi, iż obowiązek utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych należą do zarządu drogi, oprócz tego do obowiązków zarządu drogi należą czynności wymienione w punktach 1-3 art. 5. W świetle przepisów ustawy o drogach publicznych z 2 marca 1987 r. zarządem drogi jest jednostka organizacyjna utworzona przez uprawniony organ administracji – a jeśli takiego organu nie utworzono – zadanie zarządu wykonuje zarządca drogi – stosownie do art. 19 ust. 2. W sprawie niniejszej w stosunku do dróg powiatowych (a także gruntów w pasie drogowym) na terenie Gminy zarząd drogi wykonuje skarżący tj. Zarząd Dróg Powiatowych w L. z siedzibą w B . Na skarżącym zatem w stosunku do dróg powiatowych m.in. na terenie Gminy ciążą odpowiednie obowiązki wymienione w art. 5 ust. 1 oraz w art. 5 ust. 4 na co wskazuje m.in. użycie przez ustawodawcę słowa "także". Zwrócić należy uwagę, że w ustawie ilekroć jest mowa o właścicielach nieruchomości – rozumieć należy także m.in. jednostki organizacyjne posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy), co oznacza, że w stosunku do nieruchomości obejmujących drogi publiczne za właścicieli nieruchomości w rozumieniu ustawy należy uważać także jednostki organizacyjne, w których zarządzie znajdują się te drogi. Zaskarżona decyzja wydana została przez Wójta Gminy jako organ sprawujący nadzór nad realizacją obowiązków nałożonych w art. 5 ust. 1-4 ustawy – po stwierdzeniu, że obowiązki obciążające zarząd drogi nie są właściwie wykonywane w zakresie dotyczącym utrzymania porządku i czystości na terenach obejmujących przystanki autobusowe usytuowane na terenie dróg powiatowych w Gminie . O wszczęciu postępowania w tym przedmiocie skarżący był powiadomiony, a znajdująca się w aktach dokumentacja fotograficzna oraz wyrażone w pismach stanowisko skarżącego potwierdza brak wyposażenia przystanków w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych. Przystanek autobusowy – to urządzenia zabezpieczające ruch w związku z drogą, którego utrzymanie należy do zadań skarżącego zarządu określonych w statucie (rozdz. II § 4 statutu uchwalonego uchwała Rady Powiatu Lubelskiego z dnia 18 lipca 2007 r.). Ustawa Prawo o ruchu drogowym w art. 12 pkt 3 przystanek definiuje jako miejsce zatrzymywania się pojazdów transportu publicznego, oznaczonego odpowiednimi znakami drogowymi. Gospodarowanie przystankami usytuowanymi w obrębie nieruchomości stanowiących pas drogowy – należy do obowiązków skarżącego zarządu (rozdz.§ 4 pkt 17 statutu). Sąd nie podziela poglądu, że obowiązek wyposażenia przystanków w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych obciąża przedsiębiorców użytkujących tereny służące komunikacji publicznej. Ustawodawca obciąża tych przedsiębiorców jedynie obowiązkiem uprzątnięcia i pozbycia się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń m.in. z przystanków komunikacyjnych – a zatem obowiązek ten nie dotyczy odpadów komunalnych – przez które wg ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2010 r. (tj. z 2010 r. Dz.U. Nr 85, poz. 1243) rozumieć należy odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady nie zawierające odpadów niebezpiecznych pochodzących od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Podobnie chybiony jest pogląd jakoby obowiązek obciążał gminę. Teren przystanku autobusowego w obrębie drogi publicznej nie jest "innym terenem niż wymieniony ust. 1-4 art. 5 ustawy ani chodnikiem, który miałby obowiązek uprzątać z określonych nieczystości w przypadku odpłatanego postoju lub parkowania na nim pojazdów (art. 5 ust. 5 ustawy). Zasadnie zatem organy uznały, że wyposażenie przystanków usytuowanych w obrębie drogi powiatowej w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych obciąża skarżący zarząd drogi. Z powyższych względów Sąd nie podziela zarzutu by zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).