II SA/Lu 778/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Protokolant ref. Małgorzata Poniatowska-Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2005 sprawy ze skargi H. Ż.-M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]września 2004 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 149 § 3 w związku z art. 154 § 1 pkt 5 i 8 kpa, po rozpatrzeniu wniosku H. Ż.-M. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie położonym w D. W świetle uzasadnienia decyzji, motywy rozstrzygnięcia organu były następujące: Wniosek H.Ż.- M. z dnia 21 kwietnia 2004 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] nakazującą przywrócenie do stanu poprzedniego stan wód na gruncie położonym w D. - został załatwiony decyzją z dnia 22 lipca 2004 r. odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego. Wniosek skarżącej z dnia 20 sierpnia 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy (uzasadniany identycznie jak wniosek z dnia 21 kwietnia 2004 r., o wznowienie postępowania), nie był zasadny ponieważ - wbrew twierdzeniom strony - nie występują przyczyny wznowienia postępowania zwłaszcza, że podstawą rozstrzygnięcia Kolegium nie były sugerowane przez wnioskodawczynię – okoliczności dotyczące samowoli budowlanej. Znalazło to potwierdzenie również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, który w dniu 25 listopada 2003 r. oddalił (w sprawie sygn. akt II SA/Lu 237/03) skargę H.Ż.-M. na decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy nakazującą jej wykonanie określonych czynności związanych z przywróceniem poprzedniego stanu wody na gruncie. W świetle uzasadnienia wyroku, rozważania Sądu dotyczyły problemu zatrzymania przez skarżącą naturalnego spływu wód opadowych, wyczerpującego dyspozycję art. 29 Prawa wodnego zakazującego właścicielowi gruntu dokonywania zmian stanu wody na gruncie, a w szczególności kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, H.Ż.-M. zarzuciła naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa, przy rozpoznawaniu przez organ wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia 30 grudnia 2002 r. Zarzuciła także naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zwracając jednocześnie uwagę, iż "nowa" ustawa zmieniła dotychczasowe postępowanie w przedmiocie spływu wód opadowych w porównaniu do art. 50 poprzedniej ustawy z 1974 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z akt sprawy wynikało, że skarżąca domagała się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] – utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2002 r. Nr [...], nakazującą jej przywrócenie poprzedniego stanu wód na gruncie położonym w D. Rozstrzygnięcie to było objęte wcześniejszą kontrolą Sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrażonej w wyroku z dnia 25 listopada 2003 r. - orzekający organ prawidłowo ustalił, iż H. Ż.-M. została słusznie zobowiązana do przywrócenia poprzedniego stanu wód powierzchniowych na gruncie – na działce oznaczonej Nr 716/7, 716/10 i 720/13 (stanowiącej drogę dojazdową) poprzez usunięcie murku ogrodzeniowego istniejącego w obrębie działki Nr 720/12, umożliwiające dotychczasowy naturalny spływ wód na działkę Nr 720/12 wzdłuż granicy z działką Nr 720/14. Oceniając przebieg postępowania administracyjnego – wywołanego wnioskiem skarżącej z dnia 19 kwietnia 2004 r. o podjęcie działań mających na celu wznowienie postępowania w tej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że orzekający organ nie naruszył prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo rozważyło, iż brak jest podstaw do wznowienia postępowania, bowiem decyzja Kolegium z dnia [...] grudnia 2002 r. nie była wynikiem przekonania, że budowa ogrodzenia z krawężnikiem została zrealizowana w warunkach samowolni budowlanej. W ocenie Sądu - wbrew prezentowanemu przez skarżącą stanowisku nie doszło do naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Akta sprawy nie wskazywały aby miał miejsce fakt sfałszowania dowodu. Zresztą skarżąca nie podała, który z dowodów miał być sfałszowany. W myśl art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem skarżącej, nowymi okolicznościami faktycznymi są ustalenia Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w kwestii samowoli budowlanej. W swoim podaniu z dnia 19 kwietnia 2004 r. – skierowanym po upływie ponad czterech miesięcy od wydania wyroku oddalającego jej skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2002 r., skarżąca powołała się na ustalenia poczynione przez Sąd w wyrokach uchylających błędne decyzje innego organu, nakazującego jej rozbiórkę ogrodzenia, krawężnika i oczyszczalni ścieków. Obiektów tych nie zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej, stąd ustalenia Sądu powinny były być podstawą do orzekania przez Kolegium. Skarżąca nie wskazała orzeczeń sądowych, które miały być podstawą uzasadniającą jej wniosek o wznowienie postępowania. Orzekający organ uzasadniając zaskarżoną decyzję – nie ustalił i nie wskazał, które z orzeczeń Sądu świadczyłoby o wystąpieniu nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego. Zaniechanie organu w tym względzie nie czyniło zaskarżonej decyzji rozstrzygnięciem wadliwym. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu znane były urzędowo rozstrzygnięcia, jakie zapadły w sprawach skarg H. Ż.-M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego - w sprawach z zakresu Prawa budowlanego. Wyrokiem z dnia 3 października 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego w postaci altanki – sprawa o sygn. akt II SA/Lu 844/02. Wyrokiem z dnia 17 października 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję wymienionego organu nadzoru budowlanego z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli w postaci oczka wodnego – sprawa o sygn. akt II SA/Lu 845/02. Wyrokiem z dnia 17 października 2003 r. uchylono decyzję tegoż organu z dnia [...]maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w postaci ogrodzenia na działce Nr 720/10 i 720/12 od strony drogi dojazdowej – sprawa o sygn. akt II SA/Lu 846/02. Rozstrzygnięcia NSA zapadły później niż decyzja Kolegium (z dnia [...] grudnia 2002 r.) stąd kwestia samowoli budowlanej nie mogła być wtedy brana pod uwagę przez organ. Skład orzekający, rozpoznający skargę H. Ż.-M. na decyzję w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, nie dopatrzył się również – opierając się na ustaleniach poczynionych przez Sąd orzekający w dniach 3 i 17 października 2003 r. – aby wystąpiły nowe okoliczności i środki dowodowe mające uzasadniać celowość wznowienia postępowania przez Kolegium, a tym samym świadczyć o wadliwości zaskarżonej decyzji. Oceniając zarzuty skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Należy zwrócić uwagę, że złożenie przez stronę żądania wznowienia postępowania administracyjnego powinno nastąpić w terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skarżąca nie podała okoliczności świadczących o zachowaniu miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 149 § 3 kpa, odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. W świetle powyższych rozważań wznowienie postępowania z przyczyn podawanych przez skarżącą było niedopuszczalne. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, twierdzącej, iż zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, należy wyjaśnić – iż dokonana przez nią interpretacja tego przepisu zakłada tożsamość pojęć "odprowadzania wód na grunty sąsiednie" i "zmiany stanu wody na gruncie". Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), stanowi, iż właściciel gruntu, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, wprowadza zasadę, że zabronione jest odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Skarżąca niesłusznie uważa, iż powyższy przepis zabrania jej działań polegających na odprowadzaniu wód na grunty sąsiednie, a do tego prowadziłoby rozebranie murku ogrodzeniowego. W wyniku wykonania nakazanych czynności skarżąca nie będzie odprowadzać wód na grunty sąsiednie – co jest zabronione przez ustawę - lecz przywróci poprzedni stan wody na gruncie. Wbrew reprezentowaniu przez skarżącą stanowisku, zaskarżona decyzja nie narusza powołanego przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego. Działania skarżącej wywołały zmianę stanu wody na gruncie (na drodze dojazdowej) uniemożliwiając dotychczasowy naturalny kierunek odpływu wód opadowych. Należy przypomnieć w tym miejscu, że na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 Prawa wodnego). Spowodowane przez skarżącą zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływały na grunty sąsiednie (stanowiące drogę dojazdową). Bez znaczenia w tej sytuacji było to, że skarżąca (jak podaje) wybudowała urządzenia chłonne mające zapobiegać zalewaniu drogi dojazdowej, zwłaszcza, że budowa tych urządzeń nie jest nową okolicznością i nowym dowodem świadczącym, iż stan faktyczny sprawy został niewłaściwie wyjaśniony przez orzekający organ. Budowa urządzeń na koszt skarżącej świadczyła jedynie o skali występującego problemu zatrzymywania wód opadowych – wskutek działań skarżącej – na drodze dojazdowej. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, w aspekcie sygnalizowanego przez skarżącą problemu, że "nowa " ustawa zmieniła dotychczasowe postępowanie w przedmiocie spływu wód opadowych w porównaniu do unormowań poprzedniej ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne. Stosownie do art. 204 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, sprawy wszczęte, a nie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpoznaniu w trybie określonym w ustawie. Nowa ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., zatem w dacie orzekania przez Kolegium nie można było stosować przepisów ustawy z 1974 r. Mając powyższe na uwadze skarga – jako niezasadna – podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.