II SA/Lu 78/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Protokolant ref.staż. Małgorzata Poniatowska Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 07 października 2004 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. P. kwotę 100 (sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Z akt sprawy wynikało, że W.P. ubiegał się o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42, poz. 371 ze zm.), występując ze stosownymi wnioskami motywowanymi okolicznościami związanymi z pobytem w obozach w Z. , H. i T. W sprawie tej wydane zostały przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych następujące decyzje: - z dnia [...]września 1999 r. Nr [...], odmawiająca przyznania uprawnień osoby represjonowanej z tytułu pobytu w obozie w T.; - z dnia [...] marca 2003 r. [...] odmawiającą uchylenia na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 22 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) decyzji własnej z dnia [...] września 1999 r. oraz, - z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu z dnia [...]marca 2003 r. Uzasadniając swoje ostatnie rozstrzygnięcie w tej sprawie, organ argumentował, powołując się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) oraz treść art. 154 k.p.a., dotyczącego wzruszania ostatecznych decyzji, że dochodzenie przez stronę słusznego interesu, nie może prowadzić do naruszenia przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...), która w art. 4 ust. 1 pkt 1 określa krąg osób uznawanych przez ustawodawcę za osoby represjonowane. Organ wprawdzie przyznał, że W.P. był osobą wysiedloną i przebywał w obozach w H. i T., jednakże – biorąc pod uwagę przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154), w świetle których obozów tych nie można było uznać za obozy karne lub wychowawcze (§ 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia) jak też za miejsca odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny (§ 6 rozporządzenia) – brak było podstaw do traktowania strony jako osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy. Organ wyjaśniał także, że strona nie mogła przebywać w hitlerowskim obozie przesiedleńczym w Z. w okresie listopad-grudzień 1941 r. (obozie wymienionym w cyt. rozporządzeniu) bowiem obóz ten istniał od listopada 1942 r. do stycznia 1944 r. (według encyklopedycznego opracowania na temat obozów na ziemiach polskich 1939-1945). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.P. domagał się uchylenia powyższej decyzji. Skarżący argumentował, iż jego pobyt w obozach w H., T. i Z.– w świetle poczynionych przez organ ustaleń oraz w świetle opinii Instytutu Pamięci Narodowej Oddział na temat wyżej wymienionych obozów przesiedleńczych – z racji panujących tam warunków, wyczerpywał dyspozycję art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Dlatego też zaskarżoną decyzję uznał za niesłuszną i krzywdzącą jak też niezgodną z prawem. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w postępowaniu administracyjnym naruszone zostały przez organ przepisy art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany był do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego. Orzekający organ niestety nie dopełnił powyższego obowiązku albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało poprzedzone dokładnym zbadaniem wszystkich istotnych okoliczności w rozpoznawanej sprawie. Stwierdzić należy, że organ pominął przede wszystkim te dowody, z których wynikało, że skarżący przebywał w obozie H.-T. Wskazywały na to wprost oświadczenia świadków M.S., S.W. i Z.S. Oświadczenia te nie zostały poddane przez organ analizie i ocenie, a powinny zostać ocenione jako dowody – stosownie do art. 80 k.p.a. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154), wymienia H. jako podobóz obozu koncentracyjnego w L. Odnośnie przedmiotowych oświadczeń, stwierdzających ważkie okoliczności w rozpoznawanej sprawie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zajął żadnego stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stanowiło to oczywiście uchybienie wymaganiom przewidzianym w przepisach art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W myśl powołanych przepisów, organ administracji publicznej był zobligowany do oceny czy na podstawie całokształtu materiału dowodowego fakt pobytu skarżącego w tym obozie był udowodniony. Powinno to znaleźć swoje należyte odzwierciedlenie w faktycznym i prawnym uzasadnieniu decyzji. Ma to istotne znaczenie wobec zawartej w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, definicji represji, za którą ustawodawca uznaje okresy przebywania z przyczyn narodowościowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a". Zdaniem Sądu orzekający organ nie wyjaśnił należycie kwestii pobytu skarżącego w obozie w Z. i H. Organ przyjął, bazując na opracowaniu Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce i Rady Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa pod tytułem "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945" – Informator Encyklopedyczny, PWN Warszawa 1979 r., iż skarżący nie mógł przebywać w hitlerowskim obozie w Z. gdyż obóz ten istniał dopiero od listopada 1942 r. Organ nie odniósł się bezpośrednio do zagadnienia czy fakt przebywania strony w tzw. "[...]" lub "[...]", czy też koszarach im. Ł. wyczerpywał przesłanki art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" cyt. ustawy, dotyczące pobytu osadzonych osób – pozostających w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa – w innych miejscach odosobnienia, w których warunki nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych. Powyższe zagadnienie wymagało dokładnego wyjaśnienia także w aspekcie zarzutów skargi, w której skarżący powołuje się na dowód w postaci opinii Instytutu Pamięci Narodowej Oddział (przesłanej do Stowarzyszenia Dzieci Ofiar Ziemi [...]), odnośnie oceny Instytutu wskazującego, że pobyt osadzonych osób w obozach w Z. i H. wyczerpywał dyspozycję art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" cyt. ustawy. Mając na uwadze opisane wyżej ograniczenia jakie dotknęły postępowanie dowodowe, skutkujące naruszeniem przepisów procesowych art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu przez Sąd. Uchybienia organu w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności – zdaniem Sądu – miały istotny wpływ na treść niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia w tej sprawie. Z tych względów zaskarżoną decyzję Sąd uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania uzasadniał przepis art. 200 cyt. ustawy.