II SA/Lu 78/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt dwa groszy) zł należnego podatku od towarów i usług Decyzją z dnia 29 grudnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia 3 listopada 2008 r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez p.o. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania Z. W. zasiłku celowego w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, iż Z. W. we wnioskach z dnia 10 września 2008 r., 2 października 2008 r. i 10 października 2008 r. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ pierwszej instancji ustalił, iż dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wynoszące 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a w związku z tym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy. Organ pierwszej instancji podkreślił, że Z. W. pomimo odmowy przyznania tego świadczenia, nie został pozbawiony pomocy, gdyż w ostatnim okresie korzystał z różnych świadczeń przyznanych przez ten organ, to jest: specjalistycznych usług opiekuńczych przyznanych do końca grudnia 2008 r., pomocy w ramach programu rządowego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" w formie zasiłku celowego w wysokości 200,00 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2008 r., zasiłku celowego specjalnego na zakup maszynki elektrycznej i pralki na kwotę 514,00 zł oraz zasiłku celowego specjalnego w wysokości 120,00 zł na zakup odzieży i obuwia. Kolegium zwróciło uwagę na fakt, że organ pierwszej instancji w miarę posiadanych możliwości systematycznie udziela odwołującemu się pomocy w różnych formach. W niniejszej sprawie, jak podkreślił organ odwoławczy, wobec przekroczenia przez Z. W. kryterium dochodowego z ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc żywnościowa, o której mowa w tej ustawie, nie mogła być mu przyznana. Wskazane wyżej kryterium dochodowe wynosi 715,50 zł, a dochód odwołującego się, ustalony prawidłowo przez organ pierwszej instancji, wyniósł łącznie 756,02 zł. Zdaniem organu, nietrafny jest zarzut odwołującego się, iż jego dochód ustalany dla celów przyznania świadczeń z pomocy społecznej winien być pomniejszony o potrącenia komornicze dokonywane z przysługującej mu renty z tytułu niezdolności do pracy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył Z. W. W ocenie skarżącego uchylenie zaskarżonej decyzji jest uzasadnione w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2009 r., II SA/Lu 699/08. Skarżący zarzucił, iż Kolegium prowadziło postępowanie administracyjne w tej sprawie z naruszeniem art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. dotyczących terminów załatwienia spraw. Nadto, jak podkreślił skarżący, w druku potwierdzeniu odbioru stwierdzającym doręczenie mu zaskarżonej decyzji widnieje błędna data wydania tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Skarżący zwrócił się do organu pomocy społecznej o przyznanie świadczenia na żywność na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259). Ustawa ta w przepisie art. 3 pkt 1 przewiduje pomoc w zakresie dożywiania w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, świadczoną m. in. osobom i rodzinom dotkniętym ubóstwem, bezdomnością, bezrobociem i niepełnosprawnością. Do udzielania określonej w art. 3 pkt 1 pomocy w zakresie dożywiania, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7 powołanej wyżej ustawy). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku osób samotnie gospodarujących kryterium dochodowe określone zostało w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", na kwotę 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. Nr 135, poz. 950), natomiast w przypadku osób pozostających w rodzinie kryterium dochodowe na osobę w rodzinie określone zostało na kwotę 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). Dochód osoby samotnie gospodarującej, uprawniający do pomocy w zakresie dożywiania na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" nie może zatem przekraczać kwoty 715,50 zł, stanowiącej 150 % kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej, a dochód na osobę w rodzinie - kwoty 526,50 zł. Sposób obliczania dochodu określają przepisy art. 8 ust. 3 – 13 ustawy, które z mocy art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. stosuje odpowiednio. W myśl przepisu art. 8 ust. 3, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. (art. 8 ust. 4). Prawidłowe jest stanowisko organów, że w przypadku skarżącego kryterium dochodowe, wynoszące 150 % kryterium ustawowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zostało przekroczone, co dawało podstawę do odmowy przyznania pomocy w zakresie dożywiania na podstawie ustawy z dnia z dnia 29 grudnia 2005 r. W myśl przepisu art. 106 ust. 4 ustawy decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia może być wydana po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin wymagających pomocy (art. 107 ust. 1). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych (art. 107 ust. 4) Sposób przeprowadzenia wywiadu oraz szczegółowy jego zakres określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672). Wywiad środowiskowy (aktualizacja wywiadu) przeprowadzony został w sprawie niniejszej w dniu 24 października 2008 r. zgodnie z wymogami wskazanych przepisów. W oparciu o dane z wywiadu oraz kopię dowodu wypłaty renty za wrzesień 2008 r., organ ustalił, że miesięczny dochód skarżącego wynosi 756,02 zł. Na dochód ten składa się świadczenie rentowe, pobierane przez skarżącego w kwocie 556,02 zł (po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne) oraz kwota 200 zł zasiłku celowego na zakup żywności, przyznanego decyzją kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] z dnia 14 lipca 2008 r. na czas do końca 2008 r. Dochód skarżącego obliczony został prawidłowo. Obliczając dochód skarżącego organ uwzględnił prawidłowo wysokość renty netto (pomniejszoną o składniki wskazane w art. 8 ust. 3 ustawy) oraz przyznane skarżącemu świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w kwocie 200 zł miesięcznie. Przepisy ustawy nie przewidują odliczania od dochodu kwot egzekwowanych przez komornika z pobieranego przez stronę świadczenia rentowego. Nie było zatem podstaw do pomniejszenia renty skarżącego o egzekwowane przez komornika należności. Wyjaśnić również należy, że należności te nie stanowią dochodu utraconego w rozumieniu ustawy. Przekroczenie kwoty kryterium dochodowego określonego w ustawie uzasadniało odmowę przyznania świadczenia podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Należy ponadto zauważyć, że decyzją z dnia 14 lipca 2008 r. nr [...] organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu na podstawie tej samej ustawy kwotę 200 zł miesięcznie na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2008 r. Rozpatrywane w niniejszej sprawie wnioski skarżącego składane były kolejno w dniach: 10 września 2008 r., 2 października 2008 r. i 10 października 2008 r., a więc w czasie pobierania świadczenia w postaci zasiłku celowego na dożywianie. Niezależnie zatem od przekroczenia kryterium dochodowego, nie byłoby podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącego, skoro skarżącemu przyznana została już pomoc na dożywianie do końca roku kalendarzowego i to w stosunkowo dużej wysokości. Późniejsze uchylenie tej decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2009 r. w sprawie II SA/Lu 699/08 nie może mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, organy orzekają bowiem na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania decyzji. Skarżący pobierał zresztą w okresie od lipca do końca grudnia 2008 r. przyznane mu decyzją ostateczną świadczenie. Organ wskazał ponadto na zakres pomocy udzielanej skarżącemu przez ośrodek pomocy społecznej. W okresie od lipca 2008 r. skarżący otrzymał – poza wskazanym wyżej zasiłkiem w kwocie 200 zł miesięcznie – specjalny zasiłek celowy w kwocie 120 zł na zakup odzieży i obuwia, specjalny zasiłek w kwocie 300 zł, przyznany decyzją Kolegium z dnia 22 października 2008 r., a ponadto pomoc rzeczową w postaci zakupu pralki i maszynki elektrycznej oraz 1000 kg węgla. Skarżącemu przyznano także specjalistyczne usługi opiekuńcze do końca 2008 r. Zakres pomocy przyznanej skarżącemu jest więc stosunkowo duży i uwzględnia jego potrzeby, wynikające z sytuacji materialnej i stanu zdrowia. W rozpoznawanej sprawie organy administracji ustaliły dokładnie stan faktyczny, wyjaśniły wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy i przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Prawidłowo zastosowały także normy prawa materialnego. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały należycie uzasadnione, zgodnie z wymogami określonymi w przepisie art.107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Nieuzasadniony jest zarzut, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 35 § 1,2 i 3 k.p.a. Przepis art. 35 ten stanowi: "§ 1. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. § 2. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. § 3. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania". W przepisie art. 35 § 1 k.p.a. wyrażona została zasada ogólna, nakładająca na organy administracji obowiązek nadawania sprawom biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnej przewlekłości. Zasada ta oznacza, że organ rozpatrujący sprawę powinien przede wszystkim dochować terminów określonych w kodeksie. W miarę możliwości organ powinien też załatwiać sprawy w terminach krótszych. Przepisy § 2 i 3 art. 35 precyzują terminy załatwiania spraw. Z treści § 2 wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast stosownie do § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca. Taki sam termin przewidziany został dla rozpatrzenia odwołania przez organ drugiej instancji. Brak podstaw do przyjęcia, że odwołanie skarżącego powinno być załatwione w trybie § 2 cytowanego przepisu art. 35 k.p.a., czyli niezwłocznie. Termin rozpoznania odwołania wynosi zgodnie z § 3 miesiąc od wpływu odwołania do organu drugiej instancji. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że odwołanie skarżącego wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 24 listopada 2008 r. W dniu 26 listopada 2008 r. Kolegium zawiadomiło skarżącego o możliwości zapoznania się w terminie 7 dni z aktami sprawy (art. 10 k.p.a.). Decyzja wydana została w dniu 29 grudnia 2008 r., a więc z zachowaniem terminu określonego w ustawie, jeśli się uwzględni dni świąteczne i wolne od pracy, przypadające na koniec terminu . Nie ma również podstaw do przyjęcia, by naruszenia powołanych przepisów dopuścił się organ pierwszej instancji. Sprawa skarżącego nie należy do spraw, które mogą być załatwione w oparciu o dowody przedstawione przez stronę wraz z żądaniem lub powszechnie organowi znane albo możliwe do ustalenia na podstawie danych, posiadanych przez organ. Wprawdzie skarżący od lat ubiega się i otrzymuje różne świadczenia z pomocy społecznej, nie oznacza to jednak, że organ dysponował dowodami umożliwiającymi przyznanie świadczenia niezwłocznie. Konieczne było zatem przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, zgodnie z wymogami ustawy. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w dniu 3 listopada 2008 r., a więc w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi wyjaśnić należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2009 r., II SA/Lu 699/08, powoływany przez skarżącego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylając decyzje organów obu instancji w sprawie zasiłku na dożywianie wskazał na konieczność uzasadnienia, dlaczego zasiłek przyznany został od 1 lipca 2008 r., a nie od daty złożenia wniosku oraz na konieczność szczegółowego i przekonującego uzasadnienia wysokości przyznanego świadczenia, wskazując na braki uzasadnień decyzji organów obu instancji w tym zakresie. Rozpoznawana sprawa dotyczy innych wniosków skarżącego, a jak wykazano wyżej organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie niniejszej i uzasadniły odmowę przyznania zasiłku z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Uchylenie decyzji przyznającej zasiłek w kwocie 200 zł miesięcznie nastąpiło zresztą już po upływie terminu jej realizacji (zasiłek przyznany był do końca 2008 r.). Na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie ma też wpływu wskazanie na druku dowodu doręczenia daty wysłania decyzji, a nie daty jej wydania. Zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji jest więc prawidłowa. Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).